Ցիստիկ ֆիբրոզ (մուկովիսցեդոզ)

Ցիստիկ ֆիբրոզ (մուկովիսցեդոզ)
Անգլերեն անվանումը՝ Cystic Fibrosis

Ցիստիկ ֆիբրոզը ժառանգական հիվանդություն է, որը գերազանցապես ախտահարում է թոքերը և մարսողական համակարգը։

Այն պատճառվում է գենային մուտացիայից, որի արդյունքում թոքերի և աղիների կողմից արտադրվող լորձը դառնում է մածուցիկ (թանձր) և կպչուն։ Մածուցիկ են դառնում նաև քրտինքը և լյարդի ու ենթաստամոքսային գեղձի կողմից արտադրվող մարսողական հյութերը։

Որպեսզի երեխային այս հիվանդությունը ժառանգվի, անհրաժեշտ է, որ երկու ծնողներն էլ կրեն դեֆեկտավոր գենը։

Ցիստիկ ֆիբրոզը սովորաբար հայտնաբերվում է նորածին երեխաների մոտ՝ նորածնային սքրինինգային թեստի միջոցով (քրտինքի թեստ կամ գենետիկ թեստավորում)։

Ցիստիկ ֆիբրոզով մարդկանց մեծ մասի մոտ դրսևորվում են հետևյալ նշաններն ու ախտանիշները՝

  • թոքային խնդիրներ, օրինակ՝ թանձր խորխով հազ, խզզոցներ, հևոց և հաճախակի կրկնվող թոքային վարակներ, ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ անդիմադրողականություն
  • մարսողական խնդիրներ, օրինակ՝ խիստ տհաճ հոտով, լորձոտ ու ճարպոտ կղանք, աճի և մարմնի կշռի ավելացման դանդաղում, աղիքային խցանումներ (հատկապես նորածինների մոտ), սուր փորկապություն
  • խիստ աղային քրտնարտադրություն։

Ցիստիկ ֆիբրոզը կարող է ուղեկցվել նաև թոքերի ախտահարմամբ, սնուցման խանգարումներով, աճի դանդաղեցմամբ և դիաբետով։ Ցիստիկ ֆիբրոզով գրեթե բոլոր տղամարդիկ և կանայք անպտղունակ են։

Ցիստիկ ֆիբրոզը սովորաբար կրճատում է կյանքի տևողությունը։

Այն համարվում է անբուժելի հիվանդություն, սակայն ֆիզիոթերապևտիկ և բուժման այլ մեթոդները կարող են բարելավել կյանքի որակը և կրճատել բարդությունների ռիսկը։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 26-05-2019