Դելիրիում․ պատճառներ

Դելիրիում․ պատճառներ

Դելիրիումի առաջացման պատճառները մնում են անհայտ, սակայն ընդունված վարկածի համաձայն այն կապված է գլխուղեղի գործունեության խորը խանգարումների հետ։

Մասնավորապես, համարվում է, որ դելիրիումը դրսևորվում է, երբ ուղեղում խանգարվում է ընդունող և ուղարկող ազդանշանների միջև հավասարակշռությունը։ Ավելի հավանական է, որ գլխուղեղում նման «խառնաշփոթն» առաջանում է մի շարք գործոնների զուգակցմամբ, որոնք այս օրգանը դարձնում են խոցելի և նպաստում վերջինիս գործունեության խաթարմանը։

Դելիրիումը կարող է ունենալ մեկ՝ եզակի կամ երկու և ավելի պատճառներ, օրինակ՝ որևէ հիվանդության առկայություն և դեղերի թունավոր ազդեցություն: Որոշ դեպքերում որևէ պատճառ գտնելը դառնում է անհնար։

Դելիրիումի հնարավոր պատճառներից են՝

  • որոշ դեղեր կամ թմրամիջոցներ թունավոր (տոքսիկ) ազդեցություն
  • ալկոհոլի կամ թմրամիջոցների ներգործություն կամ զրկանքի վիճակ
  • առողջական խնդիրներ, օրինակ՝ ինսուլտ, սրտամկանի ինֆարկտ, թոքային կամ լյարդային հիվանդությունների ծանրացում, վնասվածքներ
  • նյութափոխանակության անհավասարակշռություն, օրինակ՝ ցածր նատրիում կամ կալցիում
  • սուր, քրոնիկ կամ կյանքին սպառնացող հիվանդություններ
  • տենդ և սուր վարակ, հատկապես երեխաների մոտ
  • միզուղիների վարակներ, թոքաբորբ կամ գրիպ, հատկապես մեծ տարիքով մարդկանց մոտ
  • սուր թունավորումներ, օրինակ՝ շմոլ գազով, ցիանիդով կամ այլ թույներով
  • թերսնուցում կամ ջրազրկում
  • քնի խանգարումներ կամ սուր հուզական վրդովմունք
  • ցավ
  • վիրահատություն կամ ընդհանուր անզգայացմամբ կատարված միջամտություններ։

Որոշ դեղամիջոցներ կամ դրանց զուգակցումներ կարող են հանդես գալ որպես դրդապատճառներ (տրիգեր) և նպաստել դելիրիումի ախտանիշների դրսևորմանը։ Դրանցից են՝

Ռիսկի գործոններ

Ցանկացած հիվանդություն, որը պահանջում է հիվանդանոցային բուժում, հատկապես անհետաձգելի բուժօգնության կամ հետվիրահատական շրջանում, բարձրացնում է դելիրիումի առաջացման ռիսկը։ Նույնը վերաբերվում է խնամքի կենտրոններին։

Դելիրիումի զարգացման հավանականությունը բարձրացնող վիճակների այլ օրինակներից են՝

  • ուղեղի հիվանդություններ, օրինակ՝ դեմենցիա (շուրջ 6 անգամ մեծացնում է դելիրիումի հավանականությունը), ինսուլտ կամ Պարկինսոնի հիվանդություն
  • նախկինում դելիրիումի դրվագներ
  • տեսողության կամ լսողության խանգարումներ, հատկապես՝ կուրություն կամ խլություն
  • բազմաթիվ հիվանդությունների միաժամանակյա առկայություն։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 01-06-2021