Գրադարան

Չոր աչքեր․ պատճառներ

Չոր աչքեր․ պատճառներ

Time Read 3 րոպե

Չոր աչքերը զարգանում են տարբեր պատճառներից, որոնք վնասում են առողջ արցունքային թաղանթը:

Աչքերի մակերևույթը ծածկող արցունքային թաղանթն ունի երեք շերտ՝ ճարպայուղեր, ջրային հեղուկ և լորձ: Այսպիսի համակցումը նորմայում աչքերի մակերևույթը պահում է խոնավ, ողորկ և թափանցիկ: Նշված շերտերից յուրաքանչյուրի խնդիրը կարող է առաջացնել չոր աչքեր:

Արցունքաթաղանթի գործունեության խանգարումների պատճառները տարբեր են, ներառյալ՝ հորմոնային փոփոխություններ, աուտոիմուն հիվանդություններ, բորբոքված կոպագեղձեր կամ աչքի ալերգիկ հիվանդություն: Որոշ մարդկանց մոտ չոր աչքերի պատճառը արցունքի արտադրության նվազումն է կամ արցունքի գոլորշացման բարձրացումը:

Արցունքի արտադրության կրճատում

Չոր աչքերը կարող են զարգանալ, երբ բավարար քանակով կամ որակի արցունք (ջրային հեղուկ) չի արտադրվում: Այս վիճակը բժիշկներն անվանում են չոր կերատոկոնյուկտիվիտ (keratoconjunctivitis sicca): Արցունքի արտադրության նվազեցման տարածված պատճառներից են՝

  • մեծ տարիք
  • որոշ հիվանդություններ, այդ թվում՝ Շյոգրենի համախտանիշ, աչքի ալերգիկ հիվանդություն, ռևմատոիդ արթրիտ, համակարգային կարմիր գայլախտ (լուպուս), սկլերոդերմիա, հետպատվաստումային վիճակ, սարկոիդոզ, վահանաձև գեղձի խանգարումներ կամ վիտամին A-ի դեֆիցիտ
  • որոշ դեղամիջոցներ, այդ թվում՝ հակահիստամինայիններ, դեկնգեստանտներ, հորմոնային փոխարինող բուժում, հակադեպրեսանտներ, բարձր արյան ճնշման (հիպերտենզիա), ակնեի, բեղմնականխման և Պարկինսոնի հիվանդության բուժման դեղեր
  • եղերեջաթաղանթային (կորնեալ) նյարդի զգայունության կորուստ, որը կարող է պատճառվել կոնտակտային լինզաների կրումից, նյարդի վնասումից կամ ժամանակավորապես՝ աչքի լազերային վիրահատությունից:

Արցունքների գոլորշիացման ուժգնացում

Յուղային թաղանթ արտադրող կոպեզրի փոքր (մեյբոմյան) գեղձերը կարող են խցանվել: Նման իրավիճակն ավելի հաճախ հանդիպում է ռոզացեայով և մաշկի այլ հիվանդություններով մարդկանց մոտ:

Արցունքի չափից դուրս շատ գոլորշիացման տարածված պատճառներից են՝

  • հետին բլեֆարիտ (մեյբոմյան գեղձի դիսֆունկցիա)
  • աչքերի ավելի հազվադեպ թարթում, որը սովորաբար հատուկ է որոշ հիվանդություններին, օրինակ՝ Պարկինսոնի հիվանդություն կամ կենտրոնացում պահանջող որոշ գործերին, օրինակ՝ ընթերցանություն, ավտոմեքենայի վարում, համակարգչային աշխատանքներ և այլն
  • կոպի խնդիրներ (էկտրոպիոն կամ էնտրոպիոն)
  • աչքի ալերգիաներ
  • տեղային օգտագործման աչքի կաթիլներում առկա կոնսերվանտներ
  • քամի, ծուխ կամ չոր օդ
  • վիտամին A-ի դեֆիցիտ:

Ռիսկի գործոններ

Չոր աչքերի հավանականությունը բարձրացնող գործոնները թվարկված են ստորև:

  • 50-ից բարձր տարիք. սովորաբար մեծ տարիքում արցունքի արտադրությունը նվազելում է: Չոր աչքերն առավել տարածված են 50-ն անց մարդկանց շրջանում:
  • Իգական սեռ. արցունքի պակասն ավելի տարածված է կանանց շրջանում, հատկապես հորմոնային տեղաշարժերով բնորոշվող հղիության ընթացքում, բեղմնականխման հաբեր օգտագործելիս կամ դաշտանադադարից հետո:
  • Վիտամին A-ից կամ օմեգա-3 ճարպաթթուներից աղքատ սննդակարգ․ վիտամին A հայտնաբերվում է լյարդում, գազարում և բորկոլիում, իսկ օմեգա-3 ճարպաթթուները՝ ձկնեղենում, հունական ընկույզում և բանջարեղենային ձեթերում:
  • Կոնտակտային լինզաների օգտագործում կամ ռեֆրակտիվ վիրահատության պատմություն:

Հոդվածը տեղադրվել է՝ 12-06-2021 վերանայվել է՝ 28-03-2023

Հեղինակ

Հեղինակային բոլոր իրավունքները պատկանում են Մեդեքսին։

Մեդեքս-հեղինակների մասին
Մեր կայքի հոդվածները պատրաստվում են տարբեր ոլորտների փորձառու բժիշկների և առողջապահության մասնագետների կողմից՝ օգտագործելով բժշկագիտության վերջին տվյալները և լավագույն փորձը:

Նույն այս թեմայով