Աղիքային ցուպիկ. պատճառներ

Աղիքային ցուպիկ. պատճառներ

Աղիքային ցուպիկի (E. coli) միայն փոքրաթիվ շտամներ կարող են նպաստել փորլուծության առաջացմանը:

E. coli O157:H7 շտամը (շճատիպ) պատկանում է աղիքային ցուպիկի բակտերիաների այն խմբին, որը կարող է արտադրել բարակ աղիների լորձաթաղանթը վնասող և արյունային լուծ առաջացնող ուժեղ թույն (տոքսին): Աղիքային ցուպիկի վարակը (էշերիխիոզ կամ էշերիխիա) զարգանում է, երբ կուլ եք տալիս այս շտամի բակտերիաներ:

Ի տարբերություն բազմաթիվ այլ ախտածին բակտերիաների, աղիքային ցուպիկը կարող է վարակ հարուցել նույնիսկ բակտերիայի փոքր քանակներով: Ահա թե ինչու դուք կարող եք աղիքային ցուպիկով վարակվել ու վատառողջ զգալ ոչ լիարժեք ջերմային մշակման ենթարկված համբուրգերի նույնիսկ փոքր կտոր փորձելուց կամ ջրավազանի կեղտոտված ջրից ընդամենը մի կում խմելով:

Վարակման հնարավոր աղբյուրներից են բակտերիայով ախտոտված մթերքը կամ ջուրը, ինչպես նաև վարակված մարդու հետ շփումը:

Վարակված սննդամթերքներ

Աղիքային ցուպիկով վարակվելու ամենատարածված ուղին ախտոտված սննդամթերքներ օգտագործելն է:

  • Տավարի ֆարշ (աղացած, ծեծած կամ կտրտած փափուկ միս). երբ խոշոր եղջերավոր անասունները մորթվում ու մշակվում են, E. coli բակտերիաները կարող են կենդանու աղիներից անցնել մսի վրա: Տարբեր կենդանիների մսից պատրաստված ֆարշի դեպքում բարձրանում է վարակման ռիսկը:
  • Ոչ պաստերիզացված կամ հում կաթ. կովի պտուկների կամ կթող սարքերի վրա գտնվող E. coli բակտերիաները կարող են հայտնվել հում կաթի մեջ:
  • Թարմ մթերքներ. անասնապահական ֆերմաներում բուծվող խոշոր եղջերավոր անասունների արտաթորանքները կարող են աղտոտել բանջարաբոստանային մարգերը: Որոշ բանջարեղեններ համարվում են ախտոտման այս տեսակի նկատմամբ ավելի «խոցելի» (օրինակ՝ սպանախ և գազար):

Վարակված ջուր

Մարդու և կենդանիների արտաթորանքները կարող են ախտոտել հողը և ջրերը, այդ թվում՝ ջրային հոսանքներ, գետեր, լճեր կամ ոռոգման ջրեր: Թեև հանրային ջրամատակարարման համակարգում օգտագործվում է E. coli բակտերիաները ոչնչացնող քլոր, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ կամ օզոն, երբեմն գրանցվում է քաղաքային ջրի միջոցով աղիքային ցուպիկի վարակի բռնկումներ:

Մասնավոր ջրհորները ևս կարող են համաճարակաբանական խնդիր առաջացնել, քանի որ դրանց մեծ մասը չունի ջրի ախտահանման որևէ միջոց: Վարակի հավանական աղբյուրներից են նաև գյուղական ջրամատակարման միջոցները: Զեկուցվել են նաև դեպքեր, երբ աղիքային ցուպիկով վարակում գրանցվել է արտաթորանքներով ախտոտված ավազաններում կամ լճերում լողալուց:

Անձնական շփումներ

E. coli բակտերիան կարող է հեշտությամբ փոխանցվել վարակված մարդուց առողջին (անմիջական կոնտակտ վարակվածի փսխման մնացուկների և կղանքի հետ), հատկապես, երբ հիվանդ չափահասներն ու երեխաները պատշաճ կերպով չեն լվանում իրենց ձեռքերը։ Վարակված մանկահասակ երեխայի ընտանիքի անդամներն առանձնակի «խոցելի» են։

Ռիսկի գործոններ

E. coli-ի ախտածին շտամները կարող են վարակ առաջացնել յուրաքանչյուրի մոտ, ով վերոնշյալ ուղիներից մեկնումեկով ենթարկվել է բակտերիայի ազդեցությանը, սակայն որոշ գործոններ վարակումը դարձնում են ավելի հավանական:

  • Տարիք. մանկահասակ երեխաների և մեծ տարիքի չափահասների մոտ վարակի դրսևորման կամ ծանր և բարդություններով վարակի զարգացման ռիսկը բարձրանում է:
  • Թուլացած իմունային համակարգ. թուլացած իմունային համակարգով մարդկանց մոտ նույնպես բարձրանում է վարակման կամ ծանր ընթացքի ռիսկը: Օրինակներից են՝ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ, քաղցկեղի բուժման դեղերի ընդունում, օրգանների փոխպատվաստում և այլն:
  • Որոշ տեսակի սննդամթերքներ. «ռիսկային» սննդամթերքների օրինակներից են` կիսաեփ համբուրգեր, չպաստերիզացված կաթ, խնձորի հյութ կամ օղի (սիդր) և հում կաթից պատրաստված փափուկ պանիր:
  • Տարվա եղանակ. աղիքային ցուպիկով վարակներն առավելապես գրանցվում են հունիսից մինչև սեպտեմբեր ընկած շոգ ամիսներին:
  • Ստամոքսի թթվայնության նվազեցում. թթվային ստամոքսահյութը մարդու օրգանիզմը որոշակիորեն պաշտպանում է E. coli-ից: Ուստի, եթե դուք ընդունում եք ստամոքսի թթվայնությունը նվազեցնող դեղամիջոցներ, բարձրանում է վարկվելու հավանականությունը: Նման դեղամիջոցների օրինակներից են՝ Էզոմեպրազոլ (Նեքսիում), Պանտոպրազոլ (Պրոտոնիքս), Լանզոպրազոլ (Պրեվացիդ) և Օմեպրազոլ (Պրիլոզեկ):

Հոդվածը վերանայվել է՝ 30-03-2021