Հիպերգլիկեմիա. պատճառներ

Հիպերգլիկեմիա. պատճառներ

Մարսողության ընթացքում սննդամթերքներում (օրինակ՝ հաց, բրինձ կամ մակարոն) առկա ածխաջրերը քայքայում է մինչև տարբեր տեսակի շաքարի մոլեկուլների:

Շաքարի այս մոլեկուլներից մեկը գլյուկոզն է, որը ձեր օրգանիզմի էներգիայի գլխավոր աղբյուրն է: Սնունդ ստանալուց հետո գլյուկոզն անմիջապես ներծծվում է ձեր արյան հուն, սակայն առանց ինսուլինի չի կարող թափանցել հյուսվածքային բջիջներ: Ինսուլինը հորմոն է, որն արտադրվում է ձեր ենթաստամոքսային գեղձում (պանկրեաս):

Երբ ձեր արյան գլյուկոզի մակարդակը բարձրանում է, այն ազդանշան է ուղարկում ենթաստամոքսային գեղձ, որ վերջինս արյան հուն «բաց թողնի» ինսուլին: Այս ինսուլինը բջիջներում «բացում է կողպեքը», և գլյուկոզը կարողանում է մտնել բջիջ, որտեղ էլ «այրվում է» (էներգիայի անջատմամբ ռեակցիաների շղթա) և առաջացնում տվյալ բջջի կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիա: Արյան գլյուկոզի ավելցուկային քանակները գլիկոգենի տեսքով պահեստավորվում են ձեր լյարդում և մկաններում և անհրաժեշտ պահին (օրինակ՝ քաղցած վիճակում) տրոհվում մինչև գլյուկոզի և լրացնում արյան շաքարի պակասը՝ կանխարգելելով, որ այն հասնի վտանգավոր ցածր մակարդակների:

Ինսուլինի օգնությամբ գլյուկոզի մուտքը բջիջներ նվազեցնում է արյան գլյուկոզի քանակը և կանխարգելում է, որ այն հասնի վտանգավոր բարձր մակարդակների: Երբ ձեր արյան գլյուկոզի մակարդակը վերադառնում է նորմալ ցուցանիշների, ինսուլինի մուտքն արյան հուն թուլանում կամ դադարում է:

Դիաբետը զգալի կերպով նվազեցնում է ինսուլինի ազդեցությունը` ենթաստամոքսային գեղձի կողմից ինսուլինի արտադրության անկարողության (1-ին տիպի դիաբետ) կամ ինսուլինի նկատմամբ օրգանիզմի կայունության բարձրացման պատճառով (2-րդ տիպի դիաբետ): Արդյունքում, արյան մեջ գլյուկոզան սկսում է կուտակվել՝ առաջացնելով բարձր արյան գլյուկոզ (հիպերգլիկեմիա): Նման իրավիճակներում և բուժման բացակայության պայմաններում արյան գլյուկոզի մակարդակները կարող են հասնել վտանգավոր բարձր ցուցանիշների: Ինսուլինը կամ այլ դեղամիջոցներն օգտագործվում են, որ նվազեցնեն արյան գլյուկոզի բարձրացած մակարդակները:

Ռիսկի գործոններ

Բազմաթիվ գործոններ կարող են նպաստել հիպերգլիկեմիային, այդ թվում՝

  • ինսուլինի կամ ներքին ընդունման դիաբետի դեղամիջոցների անբավարար դեղաչափեր
  • ինսուլինի ոչ ճիշտ ներարկում
  • պիտանելիության ժամկետն անցած կամ ճիշտ պայմաններում չպահպանված ինսուլինի օգտագործում
  • դիաբետի սննդակարգին չհետևելը
  • ֆիզիկապես ոչ ակտիվ ապրելակերպ
  • որևէ այլ հիվանդության կամ վարակի գումարում
  • տրավմա կամ վիրահատական միջամտություն
  • ուժեղ կամ մշտական հուզական սթրես, օրինակ՝ աշխատավայրում առկա չլուծված խնդիրներ կամ ընտանեկան անհամաձայնություններ:

Այլ հիվանդությունները կամ սթրեսը կարող են նպաստել բարձր արյան շաքարին, քանի որ այս իրավիճակներում ձեր օրգանիզմում արտադրվում են հորմոններ, որոնք կարող են առաջացնել շաքարի մակարդակի բարձրացմանը: Նույնիսկ դիաբետ չունեցող մարդկանց մոտ ծանր հիվանդության ընթացքում կարող է զարգանալ ժամանակավոր հիպերգլիկեմիա: Սակայն դիաբետ ունեցող մարդիկ կարիք ունեն ստանալու լրացուցիչ դիաբետի դեղեր, որ հիվանդության կամ սթրեսի ժամանակ արյան գլյուկոզը պահեն թիրախային միջակայքում:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 09-04-2021