Հիպոխոնդրիա

Հիպոխոնդրիա
Անգլերեն անվանումը՝ Hypochondria

Երբ ինչ-որ մեկը հաճախակի և չափից դուրս անհանգստանում է իր առողջության մասին՝ հաշվի չառնելով անգամ իր բժիշկի խոսքն այն մասին, որ որևէ լուրջ խնդիր չկա, հավանաբար ունի հիպոխոնդրիա։

Ի՞նչ է հիպոխոնդրիան

Հիպոխոնդրիան տագնապային խանգարման տեսակներից մեկն է։ Այն հայտնի է նաև որպես «առողջության վերաբերյալ տագնապ» կամ «հիվանդության վերաբերյալ տագնապային խանգարում»։

Իրականում, նորմալ է, երբ մարդիկ անհանգստանում են իրենց առողջության մասին։ Սակայն հիպոխոնդրիայով մարդիկ ծայրահեղ անհանգստանում են, թե իբր ունեն կամ շուտով կունենան լուրջ և անբուժելի հիվանդություն։ Նման հիվանդագին մտքերը կարող են առաջանալ նույնիսկ այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հիվանդության հետ կապ ունեցող կամ որևէ այլ ախտանիշներ չկան կամ առկա են շատ թույլ արտահայտված նշաններ։ Հիպոխոնդիրայով մարդիկ նույնիսկ նորմալ զգացողությունները կարող են «ընկալել» և մեկնաբանել որպես ծանր հիվանդության ախտանիշներ։

Հիպոխոնդրիայով որոշ մարդիկ կարող են ունենալ նաև առողջական որոշ խնդիրներ, որը, սակայն, նրանց կողմից գնահատվում է որպես ծանր կամ անբուժելի հիվանդություն։ Մյուսները կարող են լիարժեք առողջ լինել, սակայն պարուրված լինեն ապագա առողջության վերաբերյալ վախով և անհանգստությամբ։ Օրինակ, նրանք կարող են մտածել՝ «իսկ եթե ես քաղցկեղ ունենա՞մ...»։

Հիպոխոնդրիայով մարդիկ կարող են այնպիսի թախիծ ունենալ և այնպիսի անհանգստությամբ ու տագնապով պատվել, որ դժվարությամբ կարողանան կատարել առոօրյա գործերը։

Ի՞նչն է հիպոխոնդրիայի պատճառը

Մինչ օրս հիպոխոնդրիայի առաջացման հստակ պատճառը հայտնի չէ։ Սակայն հայտնի է, որ այս հիվանդագին վիճակն ավելի հաճախ առաջանում է այն մարդկանց մոտ, ովքեր՝

  • ունեցել են մեծ սթրես, հիվանդություն կամ հարազատ մարդու կորուստ են կրել
  • մանկական հասակում մատնվել են անտարբերության կամ դարձել են բռնության զոհ
  • ունեն լուրջ ֆիզիկական արատ
  • ունեն հոգեկան առողջության խնդիրներ, օրինակ՝ տագնապ և անհանգստություն, դեպրեսիա, սևեռուն մտքեր կամ հոգեկան շեղումներ
  • ունեն վատատեսական հայացքներ։

Որոշ գործոններ (տրիգերներ) կարող են նպաստել հիպոխոնդրիայի դրվագների առաջացմանը։ Դրանցից են՝

  • ինտերնետում հիվանդությունների մասին նյութերի ընթերցում
  • առողջական թեմաներով հեռուստահաղորդումների դիտում
  • լուրջ կամ ծանր հիվանդությամբ ինչ-որ ծանոթ մարդու առկայություն
  • ինքնազգացողության որոշակի շեղումներ, «ներսից» հրոցների կամ այլ տհաճ զգացողություններ։

Հիպոխոնդրիայի ախտանիշները

Հիպոխոնդրիայի ամենատարածված ախտանիշներից են՝

  • լուրջ կամ ծանր հիվանդության մասին անհանգստություն և երկարատև մտածմունքներ
  • տարբեր բժիշկների մոտ բազմաթիվ այցելություններ և նրանց կարծիքների արհամարհում
  • բժշկական տարբեր հետազոտությունների փնտրտուք
  • ընկերների և ընտանիքի անդամների հետ առողջության վերաբերյալ մշտական զրույցների նախաձեռնում
  • ինտերնետում երկար ժամանակի հատկացում՝ տարբեր հիվանդությունների և դրանց ախտանիշների վերաբերյալ նյութերի ծանոթացման վրա
  • քնի հետ կապված խնդիրներ
  • խնդիրներ ընտանիքում, աշխատավայրում և շրջապատում՝ կապված իր առողջության մասին խորը մտահոգության հետ։

Հիպոխոնդրիայի բուժումը

Հիպոխոնդրիայի բուժմամբ զբաղվող բժիշկը նախ ժխտում է այցելուի մոտ որևէ հիվանդության առկայությունը։ Լսելով նրա գանգատները և մանրակրկիտ հետազոտելով նրան, բժիշկը կարող է՝

  • անհանգստության պատճառների վերաբերյալ հստակ և ազնիվ գնահատական տալ
  • օգնել իր խորհուրդներով և սովորեցնել անհանգստության հաղթահարման օգտակար ինքնօգնության հմտություններ
  • անցկացնել կոգնիտիվ վարքագծային բուժում
  • այցելուին ուղեգրել խորհրդատուի կամ հոգեթերապևտի մոտ
  • նշանակել որոշ դեղեր, օրինակ՝ հակադեպրեսանտներ։

Ֆիզիկական վարժանքները, բավարար քունը և առողջ սննդակարգը կարող են օգնել սթրեսի հաղթահարմանը։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 13-05-2019