Մենինգիտ

Մենինգիտ
Անգլերեն անվանումը՝ Meningitis

Մենինգիտը գլխուղեղը և ողնուղեղը շրջապատող մենինգեալ թաղանթների բորբոքումն է։

Ուղեղաթաղանթների բորբոքումը հիմնականում կրում է վարակային բնույթ։ Մենինգիտը կարող է դառնալ կյանքին սպառնացող հիվանդություն, ուստի պահանջում է անհետաձգելի բուժօգնություն։

Ի՞նչ են ուղեղաթաղանթները

Գլխուղեղը և ողնուղերը շրջապատող մենինգեալ թաղանթները երեքն էն։

  • Նրբենի (pia mater), որն անոթներով և նյարդերով հարուստ բարակ շարակցահյուսվածային թաղանթ է և ծածկում է ուղեղի ողջ մակերեսը և ամուր կպչում է ուղեղանյութին։
  • Ոստայնենի (araxnoidea), որն անոթներից զուրկ թաղանթ է։
  • Կարծրենի (dura mater), որը խիտ շարակցահյուսվածային պատյան է և անմիջապես հպվում է գանգի ոսկրերին և ողնաշարային խողովակի պատերին։

Ոստայնենու և նրբենու միջև ընկած է ենթաոստայնային (սուբարախնոիդալ) տարածությունը, որը կցված է գլխուղեղ-ողնաշարային (ցերեբրոսպինալ) հեղուկով։ Մենինգիտի ժամանակ կարող են բորբոքվել բոլոր երեք թաղանթները, սակայն հիվանդության զարգացման մեջ կլինիկական նշանակություն ունի նրբենու բորբոքումը։

Ի՞նչ է մենինգիտը

Մենինգիտը ուղեղը շրջապատող ուղեղապատյանի՝ մենինգեալ թաղանթների բորբոքումն է։

Մենինգիտի ամենահաճախ հանդիպող ախտանիշներն են՝ ջերմության կտրուկ բարձրացում, գլխացավ, փսխում, ախորժակի անկում, հոգնածության զգացում, քնկոտություն կամ գիտակցության խանգարում, գերգրգռվածություն, պարանոցի կարկամություն և լույսի նկատմամբ գերզգայունություն։ Մենինգիտով որոշ մարդկանց մոտ կարող են զարգանալ ցնցումներ։ Մենինգիտը կարող է ընթանալ նաև լսողության կամ տեսողության խանգարումներով։

Մենինգիտը կարող է պատճառվել վիրուսներով կամ բակտերիաներով, խիստ հազվադեպ՝ նաև սնկիկներով կամ մակաբույծներով։ Վարակը սովորաբար մի մարդուց մյուսին փոխանցվում է սերտ շփման միջոցով՝ հազալիս, փռշտալիս, համբուրվելիս կամ անձնական օգտագործման իրերն ու պարագաները համատեղ օգտագործելիս։

Բուժումը և վերականգնումը

Մենինգիտի երկու հիմնական տեսակներն են վիրուսային և բակտերիալ մենինգիտները։

Վիրուսային մենինգիտի պատճառային բուժում գոյություն չունի և բժիշկները սահմանափակվում են ախտանիշային բուժմամբ՝ ուղղված, օրինակ, սաստիկ գլխացավերը մեղմացնելուն։ Բազմաթիվ մարդիկ արագ և լիարժեք վերականգնվում են հանգիստ (անկողնային) պայմաններ և ներերակային հեղուկներ ապահովելիս։

Բակտերիալ մենինգիտները սովորաբար ավելի ծանր ընթացք են ստանում և հաճախ պահանջում են հիվանդանոցային բուժում՝ ներերակային հակաբիոտիկների նշանակմամբ։ Բուժումից դուրս մնալիս բակտերիալ մենինգիտը դառնում է կյանքին սպառնացող։

Բակտերիալ մեինիգիտից վերականգնումը երկարատև գործընթաց է և երբեմն կարող է թողնել կայուն հետևանքներ, օրինակ՝ լսողության կորուստ կամ ուղեղի անդառնալի վնասում։

Մենինգիտ և մենինգոկոկային հիվանդություն

Մենինգոկոկային հիվանդությունը հարուցվում է «մենինգոկոկ» անվանումը ստացած բակտերիաներով։ Այն կարող է առաջացնել մենինգիտ, ինչպես նաև արյան և օրգանիզմի այլ համակարգերի վարակում։

Նորածինների և մանկահասակ երեխաների մոտ մենինգոկոկային հիվանդության ախտանիշները կարող են ներառել՝ տենդ, սննդից հրաժարում, գերգրռվածություն, քնկոտություն, մաշկի մանուշակագույն կամ արյունազեղային ցանավորում, բարձր տնքոցներով լաց, լուսավախություն (լույսի նկատմամբ գերզգայունություն)։

Ավելի մեծ տարիքի երեխաների և չափահասների մոտ կարող են զարգանալ՝ գլխացավ, տենդ, փսխում, պարանոցի կարկամություն (պարանոցն առաջ ծալելու անկարողություն՝ պարանոցի մկանների լարվածության պատճառով), հոդացավեր, քնկոտություն և շշմածություն, մանուշակագույն-կարմիր մաշկային ցան, լույսի նկատմամբ գերզգայունություն և այլն։

Մենինգոկոկային հիվանդությունը բժշկական անհետաձգելի վիճակ է, որը կարող է ժամերի ընթացքում բերել հիվանդի մահվան։

Եթե դուք անհանգստացած եք, որ ձեզ մոտ կամ մեկ այլ մարդու մոտ կարող է լինել մենինգիտ կամ մենինգոկոկային հիվանդություն, անհապաղ կապ հաստատեք ձեր բժշկի հետ կամ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 12-06-2019