Օստեոարթրիտ. պատճառներ

Օստեոարթրիտ. պատճառներ

Օստեոարթրիտը զարգանում է, երբ հոդերի ներսում ոսկերի ծայրերը ծածկող հոդաճառները և ենթաճառային ոսկրերն աստիճաբաբար քայքայվում են:

Օստեոարթրիտն առաջանում է, երբ հոդի ներսում և շրջակա հյուսվածքներում զարգանում են ախտաբանական փոփոխություններ, որոնք օրգանիզմը չի կարողանում կամ չի հասցնում վերականգնել։ Կյանքի ընթացքում հոդերը մշտապես ենթարկվում են թույլ վնասվածքների, և սա նորմալ է, քանի որ օրգանիզմը կարողանում է վերականգնել նման փոփոխությունները։

Հոդաճառներն ունեն պաշտպանական և ոսկրերի միջև շփումը թուլացնող նշանակություն: Երբ հոդաճառները լիարժեքորեն մաշվում են, հոդի ներսում մի ոսկրն անշարժանում է մյուս ոսկրի վրա:

Օստեոարթրիտը հաճախ անվանում են «մաշող և հյուծող» հիվանդություն: Այնուամենայնիվ, հոդաճառները վնասելուց բացի օստեոարթրիտն ազդում է ամբողջ հոդի գործունեության վրա: Այն առաջացնում է ոսկրային փոփոխություններ և հոդը միասին պահող և մկաններին միացնող շարակցական հյուսվածքի քայքայում: Օստեոարթրոզը նաև առաջացնում է հոդի լորձաթաղանթի բորբոքում:

Հոդերի փոփոխություններ

Օստեոարթրիտի զարգացման մեջ առաջնային է աճառային հյուսվածքի նյութափոխանակության խանգարումը, որն առաջացնում է հոդաճառի մատրիքսի կոլագենային թելիկների վնասում, առաձգականության խախտում, ինչպես նաև միկրոէրոզիաներ և ճաքեր։ Այսպիսի փոփոխություններն աճառի անբավարար ինքնավերականգնման պայմաններում ի վերջո հանգեցնում են հոդաճառի մեխանիկական ծանրաբեռնվածության և այդ ծանրաբեռնվածությանը դիմադրելու ունակության միջև անհամապատասխանության:

Արդյունքում, վերոնշյալ ախտաբանական փոփոխությունները բերում են հոդաճեղքի նեղացման, ենթաաճառային սկլերոզի, կիստաների և օստեոֆիտների առաջացման՝ օստեոարթրիտին բնորոշ ախտանիշների զարգացմամբ։

Ռիսկի գործոններ

Դեռևս բաց է մնում այն հարցը, թե ինչ ազդեցությունների ներքո են հոդերի ինքնավերականգնման ներքին մեխանիզմներն ընկճվում, սակայն հայտնի է, թե ինչ գործոններ կարող են բարձրացնել օստեոաթրիտի զարգացման ռիսկը։

  • Մեծ տարիք. տարիքին զուգահեռ օստեոաթրիտի ռիսկը մեծանում է, քանի որ բարձր տարիքում հոդերը և մկանները դառնում են ավելի թույլ և ավելի դժվար ինքնավերականգնվող։
  • Սեռ. դեռևս անհայտ պատճառով կանայք երկու անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում օստեոարթրիտով, քան տղամարդիկ։
  • Գիրություն. ավելցուկային քաշ կրելը նպաստում է օստեոարթրիտի զարգացմանը մի քանի մեխանիզմներով, ընդ որում, որքան գեր եք, այդքան ավելի բարձր է ռիսկը: Ավելացած քաշի պայմաններում հոդերը (կոնքազդրային, ծնկային, ողնաշար) ենթարկվում են ավելորդ ծանրաբեռնվածության։ Ի լրումն, ճարպային հյուսվածքն արտադրում է սպիտակուցներ, որոնք կարող են առաջացնել հոդերի ներսում և հարակից հյուսվածքներում վնասակար բորբոքում:
  • Հոդերի վնասվածքներ (այդ թվում՝ վիրահատական բնույթի). վնասվածքները, օրինակ՝ պատահարների կամ մարզախաղերի ընթացքում առաջացած, կարող են բարձրացնել օստեոարթրիտի ռիսկը: Նույնիսկ տարիներ առաջ ստացած և մոռացված վնասվածքները կարող են բարձրացնել հիվանդության զարգացման հավանականությունը:
  • Հոդերի կրկնակի լարվածություն. եթե աշխատանքը կամ որևէ մարզաձևով զբաղվելը բերում է հոդի կրկնվող լարվածության կամ «գերաշխատանքի», օրգանիզմը չի հասցնում վերականգնել հոդերի բնական միկրովնասվածքները՝ բարձրացնելով օստեոարթրիտի ռիսկը։
  • Գենետիկա. հոդերի անբավարար ինքնավերականգումը կարող է կապված լինել տարբեր գենետիկ փոփոխությունների հետ, և որոշ մարդիկ կարող են ժառանգել օստեոարթրիտի զարգացման նախատրամադրվածություն:
  • Ոսկրային ձևափոխումներ. որոշ մարդիկ ծնվում են հոդերի կամ հոդաճառների դեֆեկտներով:
  • Նյութափոխանակության հիվանդություններ. սա ներառում է դիաբետը և հեմոքրոմատոզը, երբ օրգանիզմում առկա է երկաթի ավելցուկ:

Բժիշկները առանձնացնում են երկրորդային օստեոարթրիտ, երբ վերջինս զարգանում է հոդերն ախտահարող այլ հիվանդությունների ֆոնի վրա, օրինակ՝ ռևմատոիդ արթրիտ կամ պոդագրա։ Որոշ դեպքերում օստեոարթրիտը կարող է զարգանալ հոդերի առաջնային ախտահարումից երկար տարիներ անց։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 31-05-2021