Պրեէկլամպսիա

Պրեէկլամպսիա
Անգլերեն անվանումը՝ Рreeclampsia, Pregnancy-Induced Hypertension

Պրեէկլամպսիան ծանր վիճակ է, որը զարգանում է հղիության ընթացքում և պայմանավորված է բարձր արյան ճնշմամբ և երիկամների խանգարված գործունեությամբ:

Պրեէկլամպսիայի կապը բարձր արյան ճնշման հետ ընդգծելու համար երբեմն այս հիվանդությունն անվանում են «հղիությամբ պատճառված գերճնշում»: Մյուս անվանումներն են՝ «պրեէկլամպտիկ տոքսեմիա» և «հղիության հիպերթենզիվ հիվանդություն»:

Հղիության ընթացքում ձեր զարկերակային ճնշումը ստուգվում է ձեր նախածննդյան յուրաքանչյուր այցի ժամանակ, քանի որ բարձրացած արյան ճնշումը կարող է դառնալ պրեէկլամպսիայի առաջին նշանը:

Պրեէկլամպսիայի դեպքերի մեծ մասն ունեն մեղմ ընթացք և որևէ լուրջ անհանգստություն չեն պատճառում, սակայն ընթացքը կարող է բարդանալ՝ խնդիրներ առաջացնելով ինչպես կնոջ, այնպես էլ երեխայի համար: Մասնավորապես, բարդացած պրեէկլամպսիան կարող է հղի կնոջ մոտ առաջացնել ցնցումներ, որը կոչվում է «էկլամպսիա», ինչպես նաև ազդել երեխայի աճի վրա: Բուժումից դուրս մնացած էկլամպսիան կյանքին սպառնացող իրավիճակ է և՛ կնոջ, և՛ երեխայի համար:

Ահա թե ինչու է կարևորվում հղիության ընթացնում ձեր զարկերակային ճնշման կանոնավոր չափումը:

Ովքե՞ր են ռիսկի խմբում

Պրեէկլամպսիան հանդիպում է ծննդկանների մինչև 5%-ի մոտ: Պրեէկլամպսիայի հստակ պատճառները հայտնի չեն, սակայն դուք կարող եք դասվել այս վիճակի զարգացման բարձր ռիսկային խմբում, եթե՝

  • ունեք կայուն զարկերակային գերճնշում, դիաբետ կամ երիկամային որևէ հիվանդություն
  • նախկինում ունեցել եք այդ հիվանդությունները
  • պատրաստվում եք ծննդաբերել ձեր առաջին երեխային (առաջին հղիություն)
  • ձեր տարիքը 40-ն անց է կամ չեք հասել 18 տարեկանին
  • պատրաստվում եք ունենալ երկվորյակ կամ եռորյակ (բազմապտուղ հղիություն)
  • ունեք պրեէկլամպսիայի ընտանեկան պատմություն (օրինակ, ձեր մոր մոտ եղել է պրեէկլամպսիա)
  • հղիության սկզբում եղել եք խիստ գեր (ձեր մարմնի զանգվածի ցուցանիշը եղել է 35 և ավելի բարձր)
  • ձեր վերջին հղիությունից հետո անցել է 10 և ավելի տարիներ
  • հղիացել եք in vitro բեղմնավորմամբ (IVF)
  • ունեք որևէ աուտոիմուն հիվանդություն, օրինակ՝ ռևմատոիդ արթրիտ։

Նշաններ և ախտանիշներ

Պրեէկլամպսիան կարող է զարգանալ հղիության ընթացքի ցանկացած ժամկետում և ծննդաբերությունից հետո՝ մինչև 6 շաբաթվա ընթացքում: Ավելի հաճախ հանդիպում է 20 շաբաթական հղիությունից հետո և առաջին անգամ հղիացած կանանց մոտ: Պրեէկլամպսիան կարող է զարգանալ աստիճանաբար՝ շաբաթների ընթացքում կամ հանկարծակի՝ մի քանի ժամվա մեջ:

Դուք կարող եք ունենալ պրեէկլամպսիա և չնշել որևէ գանգատ: Ուստի խիստ կարևոր է, որ կանոնավոր կերպով ստուգվեն ձեր զարկերակային ճնշումը և մեզը, որը հնարավորություն կտա պրեէկլամպսիան հայտնաբերել մինչև ձեր և երեխայի համար հնարավոր վտանգավոր ընթացք ստանալը:

Վաղ ախտանիշներ

Պրեէկլամպսիայի առաջին նշանները արյան ճնշման հանկարծակի բարձրացումն է (հիպերթենզիա) և մեզում սպիտակուցի հայտնվելը (սպիտամիզություն կամ պրոտեինուրիա):

Դուք հավանաբար չեք զգա այս նշանները, սակայն ձեր բժիշկը կամ մանկաբարձուհին կգրանցեն այս տվյալները՝ հետագա հսկողությունը սահմանելու համար:

Հարաճուն ախտանիշներ

Երբ պրեէկլամպսիան զարգանում է, այն կարող է առաջացնել օրգանիզմում ջրի պահպանում, որը կարող է առաջացնել ոտնաթաթերի, սրունք-թաթային հոդերի (կոճ), դեմքի և ձեռքերի հանկարծակի այտուցներ:

Այտուցները կարող են լինել նաև հղիության նշաններից մեկը, սակայն այս դեպքում դրանք զարգանում են աստիճանաբար և ավելի հաճախ տեղակայվում են մարմնի ստորին շրջաններում՝ ոտնաթաթերում և կոճերում: Ի տարբերություն նշվածի, պրեէկլամպսիայի դեպքում այտուցները առաջանում են շատ արագ և տեղակայվում նաև դեմքի և ձեռքերի վրա:

Եթե պրեէկլամպսիան ավելի է զարգանում, կարող են առաջանալ՝

  • ուժեղ գլխացավեր
  • տեսողության խնդիրներ, օրինակ՝ մշուշոտ տեսողություն կամ տեսադաշտում առկայծումներ
  • որովայնի վերին շրջաններում (անմիջապես կողերի տակ) տեղակայված ցավեր
  • նողկանքի զգացում (սրտխառնոց)
  • օրգանիզմում հեղուկների պահպանման պատճառով մարմնի կշռի ավելացում
  • ընդհանուր ինքնազգացողության վատթարացում:

Այնուամենայնիվ, դուք կարող եք ունենալ ծանր պրեէկլամպսիա՝ առանց որևէ գանգատ նշեու: Եթե դուք ձեզ մոտ նկատում եք վերոնշյալ նշաններից մեկնումեկը կամ որևէ կասկած ունեք, որ ձեզ մոտ զարգանում է պրեէկլամպսիա, պարզապես առանց ուշացնելու կապ հաստատեք ձեր բժշկի, բուժքրոջ կամ ծննդատան հետ:

Պրեէկլամպսիան կարող է զարգանալ նաև ծննդաբերությունից հետո, ուստի, նույն կերպ, կապ հաստատեք ձեր բժշկի կամ բուժքրոջ հետ, եթե գտնում եք, որ դրա անհրաժեշտությունը կա:

Ախտանիշները չծնված երեխայի մոտ

Դեռևս չծնված երեխայի մոտ պրեէկլամպսիայի գլխավոր նշանը ներարգանդային աճի դանդաղումն է (նրանց շուրջ 1/3-ը ծնվում է մարմնի ցածր քաշով)։ Պատճառն այն է, որ աճող պտուղն ընկերքով չի ստանում համարժեք արյունամատակարարում և մեծանում է թթվածնաքաղցի (հիպօքսիա) պայմաններում: Ավելի հազվադեպ պտղի թթվածնաքաղցը կարող է հանգեցնել նորածնի ֆիզիկական և մտավոր զարգացման դանդաղեցման:

Բուժում

Դեպքերի մեծ մասի ժամանակ պրեէկլամպսիան ծննդաբերությունից (կամ հղիության ընդհատումից) հետո անհետանում է։ Բուժում կարող է նշանակվել տնային պայմաններում, սակայն որոշ կանայք կարիք կունենան ճնշման բուժումը ստանալ ծննդատանը։ Հազվադեպ, պրեէկլամպիսան կարող է դառնալ վաղաժամ ծննդալուծման պատճառ (բնական եղանակով կամ կեսարյան հատմամբ):

Պրեէկլամպսիայի վարումը

Չափազանց կարևոր է, որ դուք բաց չթողնեք կանանց կոնսուլտացիայում ձեզ նշանակված այցելությունների և ոչ մի դեպք։ Այցելության օրը որևէ խոչընդոտ առաջանալու դեպքում անպայման կապ հաստատեք ձեր բժշկի հետ և տեղափոխեք օրը, բայց՝ բաց մի թողեք այն, առավել ևս, եթե ձեզ մոտ հայտնաբերվել է պրեէկլամպսիային բնորոշ շեղումներ։

Հիշեք, որ պրեէկլամպսիայի պատշաճ վարումը կարևոր է և ձեր ապագա բալիկի համար: Ձեր պարագայում, չբուժված պրեէկլամպսիան կարող է բերել ինսուլտի, երիկամների և լյարդի գործունեության խանգարումների, արյան մակարդելիության, թոքերում հեղուկի կուտակման և ցնցումների ռիսկի բարձրացման, իսկ ձեր երեխան կարող է ծնվել վաղաժամ և ցածր քաշով, ինչպես նաև կարող է բարձրանալ նրա ֆիզիկական և մտավոր զարգացման դանդաղեցման վտանգը։

Եթե դուք ունեք վերոնշյալ ռիսկի գործոններից մեկը կամ մի քանիսը, ձեր արյան ճնշման չափման և մեզի կանոնավոր հետազոտությունները դառնում են առավել կարևոր։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-05-2019