Բակտերիալ դիզենտերիա (շիգելա). ախտանիշներ

Բակտերիալ դիզենտերիա (շիգելա). ախտանիշներ

Դիզենտերիան «շիգելա» (Shigella​) բակտերիայով հարուցված վարակիչ հիվանդություն է, որը հիմնականում ընթանում է ինտոքսիկացիայով և ստամոքս-աղիքային, գլխավորապես՝ հաստ աղու վերջին հատվածի ախտահարման նշաններով:​​

Դիզենտերիայի կամ շիգելային վարակի գանգատները վորաբար սկսվում են վարակվելուց 1-ից 3 օրվա ընթացքում, սակայն գաղնի (ինկուբացիոն) շրջանը կարող է երկարել մինչև մեկ շաբաթ:

Հիվանդության ընթացքը և գանգատները կախված են շիգելայի տեսակից, վարակված մարդու տարիքից և նրա ընդհանուր առողջական վիճակից: Shigella dysenteria-ի ենթատիպերից մեկով հարուցված Գրիգորև-Շիգայի և Shigella flexneri-ով հարուցված ֆլեքսների դիզենտերիաները ընթանում են ծանր, որոնցից առաջինը դիզենտերիայի ամենածանր տեսակն (մահացությունը մոտ 15 անգամ գերազանցում է խոլերայինը): Գրիգորև-Շիգայի դիզենտերիան նաև առանձնանում է ծանր ինտոքսիկացիայով (ջերմությունը հասնում է 40-41°C) և մի շարք բարդություններով:

Դիզենտերիայի սուր փուլում զարգացող հիմնական ախտանիշներն են՝

Սակայն դուք կարող եք վարակված լինել Shigella բակտերիայով և չունենաք որևէ գանգատ: Հազվադեպ, առանց ախտանիշի ընթացքող մարդկանց կղանքում երկար ամիսներ հայտնաբերվում է Shigella բակտերիա:

Դիզենտերիային բնորոշ է շրջափուլային (ցիկլիկ) ընթացքը:

Դիզենտերիայի կլինիկական դասակարգումը

Ըստ կլինիկական փուլի՝

  • սկզբնական
  • ծաղկման
  • ախտանիշների մարման
  • առողջացման (մնացորդային երևութներ կամ անցում քրոնիկ ձևի):

Ըստ ծանրության աստիճանի՝

  • թեթև
  • միջին ծանրության
  • ծանր:

Ըստ հիվանդության ընթացքի՝

  • սուր (ձգձգվող կամ «ջնջված»)
  • քրոնիկ (ախտադարձվող կամ անընդհատ)
  • բակտերիակրություն (երբ գանգատները բացակայում են, սակայն մարդը կարող է լինել շրջապատի համար վարակիչ):

Ըստ կլինիկական տարբերակի՝

  • կոլիտային` երբ ախտահարվում է գերազանցապես հաստ աղու վերջնային (դիստալ) հատվածը՝ զստաղի և սիգմայաձև աղի
  • գաստրոէնտերիտային՝ երբ ախտահարվում են գերազանցապես բարակ աղիները
  • գաստրոէնտերոկոլիտային՝ երբ ախտահարվում են ինչպես բարակ, այնպես էլ հաստ աղիները:

Դիզենտերիայի կլինիկական տարբերակները

Կոլիտային (հաստաղիքային)

Ինտոքսիկացիայի համախտանիշ

Դիստալ հեմոկոլիտի (հաստ աղու ձախ կեսի) համախտանիշ

  • կծկանքային ցավեր ձախ զստափոսի շրջանում, շոշափելիս՝ սիգմայաձև աղու ցավոտություն
  • նքոցներ (տենեզմ) և կղելու (դեֆեկացիա) կեղծ կանչեր, ինչպես նաև հետանցքի ոչ լրիվ փակում
  • հաճախակի աղքատիկ փորլուծություն՝ լորձով և արյունով («ռեկտալ թքոց»), ծանրության աստիճանից կախված` օրվա ընթացքում մինչև 10, 20 կամ 20-ից ավել անգամ:

Գաստրոէնտերիտային (ստամոքս և բարակաղիքային)

Գաստրոէնտերոկոլիտային (ստամոքս և բարակ-հաստաղիքային)

  • գաստրոէնտերիտի նշաններին գումարվում են նաև կոլիտի նշաններ
  • ոչ առատ, լորձա-արյունային ոչ հաճախակի փորլուծություն:

Շիգելային վարակը սովորաբար անցնում է առանց որևէ բարդության, սակայն աղիների նորմալ գործունեության սովորույթը կարող է վերականգնվել ավելի ուշ՝ առողջանալուց շաբաթներ կամ ամիսներ անց: Բուժման բացակայության պայմաններում կամ իմունային համակարգի թուլացմամբ մարդկանց մոտ դիզենտերիայի ընթացքը կարող են ծանրացնել մի շարք բարդություններ:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021