Սթրես

Սթրես
Անգլերեն անվանումը՝ Stress

Սթրեսը մարդու ակնկալված պատասխան ռեակցիան է բարդ կամ վտանգավոր իրավիճակներին։

Իր զարգացման հազարամյակների ընթացքում մարդկային էակը դարձել է ունակ՝ հաղթահարելու տարբեր սթրեսորներ։

Լարվածություն կամ ճնշում զգալը՝ սթրեսը կանդանի լինելու մի մասին է։ Սթրեսի փոքր չափերը, օրինակ՝ որևէ խնդրահարույց իրավիճակում հայտնվելը, մինչև վերջնաժամկետի լրանալը առաջադրանքներն արագ ավարտին հասցնելը և այլն, իրականում կարող են լինել շատ օգտակար։ Այն կարող է բարձրացնել մեր զգոնությունը, ներուժը, զգոնությունը և աշխատունակությունը։ Հակառակ սրան, սթրեսի խիստ պակասը կարող է թուլացնել շարժառիթները, ձգտումները և աշխատունակությունը։

Սթերսն առաջացնում է «պայքարիր կամ փախչիր» (fight or flight) պատասխանը՝ մեր օրգանիզմը նախապատրաստելով հավանական վտանգի դեմ նախաձեռնվող քայլերին։ Արտադրվում են «սթրեսի հորմոններ»՝ ադրենալին և կորտիզոլ, որոնց ազդեցությամբ մեր սիրտը սկսում է ավելի ուժեղ և արագ բաբախել, ակտիվանում է նյութափոխանակությունը և հաճախանում է մեր շնչառությունը։ Սրանք բոլորը մեզ ծանոթ երևույթներ են. բոլորս էլ սթրես ունեցել ենք և ունենալու ենք, քանի դեռ ապրում ենք։

Մեր օրգանիզմը «պայքարելուն» նախապատրաստող վերոնշյալ տեղաշարժերն օգտակար են միայն կարճատև ազդող իրավիճակի կամ վտանգի ժամանակ։ Սակայն, երբ սթրեսային պատասխանը շարունակվում է չափից դուրս երկար ժամանակ, այն սկսում է վնաս հասցնել թե՛ մեր ուղեղին և թե՛ մեր մարմնին։

Սթրեսը կարող է ծնվել այն իրավիճակից, որում մենք գտնվում ենք կամ պատճառվել մեր վերաբերմունքներից կամ ակնկալիքներից։ Ժամանակակից աշխարհում որոշ մարդիկ գուցե սթրեսից դուրս գան շահած, սակայն բազմաթիվ այլ մարդիկ նշում են, որ սթրեսի բարձր մակարդակները բացասաբար են ազդում իրենց առողջության վրա։

Երբ սթրեսն ավելի ուժեղ է, քան այն դիմագրավելու մեր ունակությունը, կարող են զարգանալ ֆիզիկական և հոգեկան առողջության խնդիրներ, ինչպես նաև ի հայտ գան փոխհարաբերությունների և աշխատանքի հետ կապված դժվարություններ։

Կան սթրեսը կառավարելու բազմաթիվ մեթոդներ, ներառյալ՝ սթրեսը ծնող պատճառների վերհանում, ռելաքսացիայի մեթոդներ, ապրելակերպի փոփոխություններ և այլ մարդկանց օժանդակության ակնկալում։ Եթե դուք զգում եք, որ սթրեսն «այրում է» ձեզ և այլևս չեք կարողանում դիմագրավել այն, դիմեք ձեր բժշկին, խորհրդատուին կամ հոգեկան առողջության մասնագետին։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 28-05-2019