Գանգուղեղային վնասվածք. պատճառներ

Գանգուղեղային վնասվածք. պատճառներ

Գանգուղեղային վնասվածքը սովորաբար պատճառվում է հարվածից կամ գլխի ու մարմնի այլ տրավմատիկ վնասվածքներից:

Գլխուղեղի վնասման աստիճանը կախված է մի շարք գործոններից, այդ թվում՝ վնասվածքի բնույթից և ֆիզիկական ազդեցության ուժից:

Գանգուղեղային վնասվածք առաջացնող ամենատարածված դեպքերը և պատահարները ներկայացված են ստորև:

  • Վայր ընկնել. անկողնուց կամ սանդուխքից, աստիճաններից, բաղնիքում և այլ իրավիճակներում վայր ընկնելն ընդհանուր առմամբ գանգուղեղային տրավմայի ամենատարածված պատճառն է, հատկապես մեծահասակ չափահասների և մանկահասակ երեխաների շրջանում:
  • Ավտոճանապարհային պատահարներ. ավտոմեքենաների, մոտոցիկլետների կամ հեծանիվների մասնակցությամբ վթարների ժամանակ կարող են տուժել ինչպես վարորդները և ուղեկիցները, այնպես էլ հետիոտները: Նման պատահարները հանդիսանում են գլխուղեղային տրավմայի ամենատարածված պատճառներից մեկը:
  • Բռնություն. հրազենային վնասվածքները, ընտանեկան բռնությունը, երեխաների նկատմամբ բռնությունը, ծեծը և բռնության այլ տարատեսակները տուժողի մոտ կարող են առաջացնել գլխուղեղի վնասվածք: Նորածնի թափահարման համախտանիշը գանգուղեղային տրավմա է, որն առաջանում է այն դեպքում, երբ նորածնի խնամողը թափահարում է նրան (օրինակ՝ երեխայի լացը «լռեցնելու» նպատակով, սովորաբար՝ ինքնատիրապետումը կորցնելիս):
  • Սպորտային վնասվածքներ. բազմաթիվ մարզաձևեր կապված են գլխի վնասվածքների հետ, այդ թվում՝ ամերիկյան ֆուտբոլ, ֆուտբոլ, բոքս և մարտարվեստի այլ տեսակներ և այլն: Գանգուղեղային տրավմայի այս պատճառը տարածված է հատկապես երիտասարդ չափահասների շրջանում:
  • Պայթուցիկ նյութերի պայթյուններ և պատերազմական կամ ռազմական բնույթի այլ վնասվածքներ. պայթուցիկ նյութերն օգտագործվում են ռումբերում, արկերում, հրթիռներում և զենքի բազմաթիվ այլ տեսակներում։ Պայթուցիկ նյութեր նաև կարող են օգտագործվել խաղաղ նպատակներով, օրինակ՝ հրավառություններ կազմակերպելու, բազմահարկ շենքը քանդելու, ժայռ պայթեցնելու, հանքահոր կառուցելու համար։ Գանգուղեղային վնասվածքի այս պատճառը զինվորականների շրջանում սովորաբար տեղ է գտնում որպես դժբախտ պատահար կամ զորավարժությունների ու մարտական գործողությունների ժամանակ (վերջին դեպքում կարող են տուժել նաև քաղաքացիական բնակիչները):

Ռիսկի գործոններ

Գանգուղեղային վնասվածքի հավանականությունը բարձրանում է հետևյալ խմբերում՝

  • երեխաներ, հատկապես՝ նորածիններ և մինչև 4 տարեկան մանկահասակ երեխաներ
  • երիտասարդ չափահասներ, հատկապես՝ 15-24 տարեկան
  • 60 տարեկան և ավելի մեծ չափահասներ
  • որևէ տարիքային խմբի տղամարդիկ:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 27-04-2021