Աորտայի անևրիզմա

Անևրիզման անոթի պատի մի մասի փքումը կամ թուլացումն է: Երբ սա տեղի է ունենում աորտայի վրա, կոչվում է աորտայի անևրիզմա:

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Աորտայի փոքր անևրիզմաների ժամանակ սովորաբար որևէ բուժման կարիք չի առաջանում, սակայն մեծ անևրիզմաների, դրանց պատռման կամ պատռման մեծ վտանգի դեպքում կարող է առաջանալ անհետաձգելի վիրահատության անհրաժեշտություն:

Աորտաի անևրիզմայի տեսակները

Աորտան մեր գլխավոր և ամենամեծ զարկերակն է, որն արյունը տեղափոխում է սրտից դեպի մարմնի մյուս բոլոր շրջաններ: Այն ունի մոտավորապես այգեգործական խողովակի հաստություն և ձգվում է սկսած կրծքավանդակի կենտրոնում գտնվող սրտից մինչև որովայնի խոռոչ:

Աորտայի անևրիզմաները կարող են առաջանել այս անոթի երկայնքով ցանկացած շրջանում, սակայն ավելի հաճախ հանդիպում են ստորին՝ որովայնային աորտայի վրա: Այսպիսի անևրիզմաները կոչվում են «որովայնային աորտայի անևրիզմա»: Շատ ավելի հազվադեպ անևրիզմա կարող է ձևավորվել նաև աորտայի ավելի բարձր՝ կրծքավանդակային հատվածներում, որը կոչվում է «կրծքային աորտայի անևրիզմա»:

Աորտայի վրա անևրիզման առաջանում է, երբ անոթի տվյալ հատվածը թուլանում է և արյան ճնշումը հաղթահարելիս դեպի դուրս փքվում: Աորտայի անևրիզմաները սովորաբար սկզբում փոքր են լինում, սակայն բարձր ճնշման տալ աճելով կարող են հասնել մեծ չափերի: Սովորաբար աորտայի անևրիզման մեծանում է շատ դանդաղորեն:

Երբեմն անևրիզման կարող է պատռվել՝ առաջացնելով տեղային արյունահոսություն: Աորտան ամենամեծ զարկերակն է, ուստի աորտային անևրիզմայի պատռումը խիստ վտանգավոր է և վայրկյանների ընթացքում կարող է առաջացնել արյան մեծ կորուստ և մահ:

Աորտային անևրիզմայի ախտանիշները

Աորտայի անևրիզման մինչև պատռվելը սովորաբար որևէ գանգատ կամ նշան չի առաջացնում և կարող է հայտնաբերվել պատահաբար:

Կրծքային աորտայի անևրիզմայի հնարավոր նշաններից են՝

Երբ անևրիզման ձեր որովայնային աորտայի վրա է, ապա կարող են զարգանալ հետևյալ նշանները՝

Աորտայի անևրիզմայի ախտորոշումը

Բազմաթիվ երկրներում արոտային անևրիզմայի համընդհանուր սքրինինգ չի կատարվում, ուստի հիվանդությունն ավելի հաճախ հայտնաբերվում է պատահաբար, օրինակ՝ շագանակագեղձի խնդիրների կամ լեղաքարային հիվանդության կապակցությամբ բժշկին դիմելիս:

Եթե դուք ունեք աորտայի անևրիզմայի նկատմամբ բարձր ռիսկ (օրինակ՝ տղամարդ եք, 60-ն անց եք, ծխող եք, ունեք բարձր ճնշում, անոթային հիվանդություններ, ընտանեկան անամնեզ և այլն), բժիշկը կարող է նշանակել սոնոգրաֆիկ հետազոտություն:

Աորտայի անևրիզմայի ավելի մանրակրկիտ ուսումնասիրության համար ձեզ կարող են ուղեգրել նաև համակարգչային շերտագիր (ՀՇ կամ CT) կամ մագնիսա-ռեզոնանսային պատկերման (ՄՌՏ կամ MRI):

Աորտայի անևրիզմայի բուժումը

Մինչև 5,5 սմ չափի փոքր անևրիզմաները բուժման կարիք չունեն: Սակայն դուք պետք է գտնվեք բժշկի մշտական հսկողության ներքո և պարբերաբար անցնեք սոնոգրաֆիկ հետազոտություն:

5,5 սմ և ավելի մեծ անևրիզմայի դեպքում ձեզ ամենայն հավանականությամբ կառաջարկեն վիրահատական բուժում, քանի որ մեծ չափի անևրիզմաների պատռվելու հավանականությունը բարձր է: Ձեզ կարող են վիրահատություն առաջարկել նաև այն դեպքում, երբ անևրիզման փոքր է, սակայն արագորեն մեծանում է կամ պատճառում է այլ գանգատներ կամ խնդիրներ:

Մինչև վերջերս աորտայի անևրիզմայի դեպքում իրականացվում էր «բաց» վիրահատություն և աորտայի վնասված հատվածի փոխարինում արհեստական խողովակով (աորտային պրոթեզավորում): Նման դեպքերում հիվանդները հետվիրահատական առաջին մի քանի օրն անցկացնում են վերակենդանացման բաժանմունքում և հիվանդանոցից դուրս գրվում 7-10-րդ օրերին:

Որոշ դեպքերում վիրաբույժը կարող է առաջարկել աորտայի ախտահարված հատվածի ստենտավորում, որն աորտայի լուսանցք է ներմուծվում աճուկային փոքրիկ կտրվածքով: Սա կոչվում է ներանոթային (էնդովասկուլյար) վիրաբուժություն, որը ցուցված է որովայնային աորտայի անևրիզմայի ոչ բոլոր դեպքերի համար:

Ձեզ կարող են նաև նշանակել դեղեր՝ ուղղված անևրիզմայի պատռման ռիսկի նվազեցմանը:

Աորտայի անևրիզմայի կանխարգելումը

Աորտային անևրիզման հնարավոր չէ կանխարգելել, սակայն հնարավոր է դանդաղեցնել կամ դադարեցնել դրա մեծացումը: Եթե դուք ունեք աորտայի անևրիզմա, հրաժարվեք ծխելուց և հետևեք զարկերակային ճնշման կարգավորման և անոթների պատի առողջության բարելավման վերաբերյալ ձեր բժշկի խորհուրդներին:

Ե՞րբ դիմել օգնության

Աորտայի անևրիզմայի պատռումը հիվանդանոցային անհետաձգելի բուժօգնություն պահանջող վիճակ է: Աորտայի անևրիզմայի պատռումը կարող է ի հայտ գալ հետևյալ նշաններով՝

  • կրծքավանդակի սուր ցավեր
  • որովայնում պուլսացիայի զգացողություն
  • մեջքի, կողքերի կամ որովայնի սուր ցավեր
  • նողկանքի զգացողություն և փսխում
  • առատ քրտնարտադրություն և գլխապտույտ:

Այս նշաններից մեկնումեկի զարգագանալու դեպքում զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021