Ցիտոմեգալովիրուս

Ցիտոմեգալովիրուս
Անգլերեն անվանումը՝ Cytomegalovirus (CMV)

Ցիտոմեգալովիրուսը (ՑՄՎ) տարածված վիրուս է, որով կարող են վարակել գրեթե բոլոր մարդիկ։

Մեկ անգամ վարակվելով, օրգանիզմում վիրուսը մնում է ձեր ողջ կյանքի ընթացքում։ Մարդկանց մեծ մասը տեղյակ չէ՝ արդյոք ինքն ունի՞ այս վիրուսը, թե ոչ, քանի որ ՑՄՎ հազվադեպ է առողջ մարդկանց մոտ պատճառում որևէ խնդիր։

Սակայն, եթե դուք հղի եք կամ ունեք թուլացած իմունային համակարգ (դիմադրողականություն), ՑՄՎ կարող է դառնալ առողջական լուրջ խնդիրների պատճառ։ Ակտիվ ՑՄՎ վարակը հղիության ընթացքում կարող է փոխանցվել նորածնին և նրա մոտ զարգացնել որոշ խնդիրներ։

Սովորաբար ՑՄՎ անվանում են և վիրուսը (հարուցիչը) և դրա առաջացրած հիվանդությունը (վարակը)։

Ի՞նչ է ցիտոմեգալովիրուսը

ՑՄՎ շատ տարածված վիրուսային վարակ է։ Վիրուսը հատկապես տարածված է մանկահասակ երեխաների և դեռահասների շրջանում։ Բազմաթիվ չափահասներ իրենց կյանքի ընթացքում վարակվում են այս վիրուսով։ ՑՄՎ կարող է մարդու օրգանիզմում մնալ երկար տարիներ, սակայն որևէ գանգատ չառաջացնել, իսկ տվյալ անձը տեղյակ չլինի իր մոտ այս վիրուսի առկայության մասին։

Բազմաթիվ մարդկանց մոտ ՑՄՎ ընթանում է անախտանիշ։ Եթե կանայք ՑՄՎ վարակվում են հղիության ընթացքում, կա փոքր ռիսկ, որ նրանց երեխան կարող է ծնվել կայուն հաշմանդամությամբ։

Ի՞նչն է ՑՄՎ պատճառը

ՑՄՎ, ինչպես հուշում է անվանումը, վիրուս է, որը մի մարդուց մյուսին փոխանցվում է վարակված մարդու օրգանիզմի կենսահեղուկների միջոցով։ Ավելի հաճախ վարակումը տեղի է ունենում երեխայի թքի միջոցով։ Վիրուսը հայտնաբերվում է նաև օրգանիզմի այլ կենսահեղուկներում՝ կրծքի կաթ, արյուն, կանանց հեշտոցային արտադրուկ կամ տղամարդու սերմնահեղուկ։ Վիրուսը կարող է նաև փոխանցվել հղի կնոջից իր չծնված երեխային։

ՑՄՎ ախտանիշները

ՑՄՎ ախտանիշները կարող են տարբեր մարդկանց մոտ դրսևորվել տարբեր նշաններով, թեև բազմաթիվ դեպքերում հիվանդությունն ընթանում է առանց առողջական որևէ խնդիրների։ Այլ դեպքերում կարող են առաջանալ՝

Որոշ մարդկանց մոտ ՑՄՎ կարող է ստանալ ծանր ընթացք։ Նման դեպքերի պատճառը սովորաբար այդ մարդկանց իմունային համակարգի խնդիրներն են՝ պատճառված դիմադրողականությունը հյուծող հիվանդություններով (օրինակ՝ ՄԻԱՎ-ի ուշ փուլեր) կամ քիմիոթերապիայով։

Եթե կինը հղիության ընթացքում նոր վարակվել է ՑՄՎ-ով, կա որոշակի ռիսկ, որ նրա պտուղը նույնպես կվարակվի (բնածին ՑՄՎ)։

Բնածին ՑՄՎ-ով երեխաների մեծ մասը կարող է կյանքի ընթացքում այս վարակի հետ կապված առողջական որևէ խնդիր չունենալ, սակայն երբեմն կարող են զարգանալ լուրջ խնդիրներ, օրինակ՝ լսողության կորուստ։

Ախտանիշները բնածին ՑՄՎ-ով նորածինների մոտ

Բնածին ՑՄՎ-ով նորածինների մոտ վիրուսը կարող է առաջացնել որոշակի նշաններ, այդ թվում՝

  • վաղաժամ ծննդաբերություն և մարմնի թերի կշիռ
  • աչքերի և մաշկի դեղնություն (դեղնուկ)
  • լյարդի գործունեության խանգարումներ կամ մեծացում (հեպատոմեգալիա)
  • մանուշակագույն մաշկային բծեր կամ ցան (կամ երկուսն էլ)
  • ոչ նորմալ փոքր գլուխ (միկրոցեֆալիա)
  • փայծաղի մեծացում (սպլենոմեգալիա)
  • թոքաբորբ
  • ցնցումներ։

Ախտանիշները թուլացած իմունիտետով չափահասների մոտ

Իմունային համակարգի հետ կապված խնդիրներ ունեցող չափահաս մարդկանց մոտ ՑՄՎ կարող է դրսևորվել լուրջ ախտանիշներով, որոնք կարող են ընդգրկել հետևյալ օրգանները՝

  • աչքեր
  • թոքեր
  • լյարդ
  • կերակրափող
  • ստամոքս
  • աղիներ
  • գլխուղեղ։

ՑՄՎ բարդությունները

ՑՄՎ առաջացրած բարդությունները տարբեր են՝ կախված ձեր ընդհանուր առողջական վիճակից և այն հանգամանքից, թե երբ եք վարակվել։

Առողջ չափահասներ

Հազվադեպ, ՑՄՎ առողջ չափահաս մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել մոնոնուկլեոզ հիվանդությունը։ Դարձյալ հազվադեպ, չափահասների մոտ ՑՄՎ կարող է զարգացնել մարսողական համակարգի, լյարդի, ուղեղի և նյարդային համակարգի բարդություններ։

Թուլացած իմունիտետով չափահասներ

ՑՄՎ բարդությունները կարող են ներառել՝

  • տեսողության կորուստ՝ պատճառված աչքի լուսազգայուն թաղանթի բորբոքմամբ (ռետինիտ)
  • մարսողական համակարգի խնդիրներ, այդ թվում՝ հաստ աղու բորբոքում (կոլիտ), կերակրափողի բորբոքում (էզոֆագիտ) և լյարդի բորբոքում (հեպատիտ)
  • նյարդային համակարգի խնդիրներ, այդ թվում՝ ուղեղի բորբոքում (էնցեֆալիտ)
  • թոքաբորբ։

Բնածին ՑՄՎ-ով նորածիններ

Բարդություններն ավելի հավանական է, որ կզարգանան հղիության ընթացքում ՑՄՎ-ով կնոջ վարակվելիս, քան թե վերաակտիվացած վարակի դեպքում։ Նորածինների մոտ ՑՄՎ-ը կարող է առաջացնել հետևյալ բարդությունները՝

  • լսողության կորուստ
  • ինտելեկտուալ անկարողություն
  • տեսողության խնդիրներ
  • ցնցումներ
  • կողմնորոշման խնդիրներ
  • թուլություն կամ մկաններն օգտագործելու հետ կապված խնդիրներ։

ՑՄՎ ախտորոշումը

Եթե դուք անհանգստացած եք, որ կարող եք վարակված լինել ՑՄՎ-ով, ապա կան երկու տեսակի հետազոտություններ՝

  • բուն վիրուսի հայտնաբերում արյան մեջ կամ այլ կենսահեղուկներում (օրինակ՝ մեզ)
  • արյան հետազոտություն, որի նպատակը ՑՄՎ նկատմամբ օրգանիզմի արտադրած հակամարմիններին են (օրինակ՝ հակա-ՑՄՎ M կամ G դասի հակամարմիններ):

ՑՄՎ հետազոտությունը խորհուրդ է տրվում այն հղի կանանց, ովքեր հղիության ընթացքում ունենում են վիրուսային վարակ կամ սոնոգրաֆիայով հայտնաբերվում է պղտի հետ կապված խնդիրներ։

ՑՄՎ բուժումը

ՑՄՎ-ով վարակված մարդկանց մեծ մասը լավանում է առանց որևէ բուժում ստանալու։ Հղի կանայք կամ թուլացած իմունային համակարգով հիվանդները պետք է հանդիպեն իրենց բժշկին՝ քննարկելու, թե ակնկալվող բուժումն իրենց կարգավիճակի հետ կապված ինչ օգուտներ կարող է տալ կամ ինչ ռիսկերի հետ է կապված։

ՑՄՎ դեմ որևէ բուժում գոյություն չունի, թեև որոշ դեպքերում կարող են նշանակվել հակավիրուսային դեղեր։

ՑՄՎ կանխարգելումը

Եթե կինը հղի է կամ պատրաստվում է հղիանալ, ապա պետք է հնարավորինս զգույշ լինի, որ ՑՄՎ-ով չվարակվի, օրինակ, խուսափի գրիպանման նշաններով երեխաների հետ շփվելուց։

Եթե դուք հղի եք և մշտական սերտ շփման մեջ եք գտնվում մանկահասակ երեխայի հետ, ապա՝

  • կանոնավոր կերպով լվացեք և չորացրեք ձեր ձեռքերը, հատկապես նորածին և մանկահասակ երեխայի հետ շփվելուց առաջ և հետո
  • երեխայի տակդիները կամ «փամփերսները» փոխեք ձեռնոցով
  • խուսափեք մթերքը համատեղ ուտելուց
  • խուսափեք հիգիենայի պարագաները, օրինակ՝ ատամի խոզանակը համատեղ օգտագործելուց
  • երեխաներին համբուրելիս հոգ տարեք, որ խուսափեք թքի կոնտակտից
  • լվացեք երեխայի բոլոր այն խաղալիքները կամ այն մակերեսները, որոնք կարող են շփում ունենալ նրա թքի, մեզի կամ օրգանիզմի այլ կենսահեղուկների հետ։

ՑՄՎ վարակը կանխարգելող որևէ պատվաստանյութ գոյություն չունի։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-06-2019