Փորլուծություն. պատճառներ

Փորլուծություն. պատճառներ

​Փորլուծությունը սովորաբար ի հայտ է գալիս, երբ հեղուկները չեն կարողանում ներծծվել ձեր հաստ աղիների պարունակությունից կամ երբ աղիներ մուտք են գործում ավելցուկային հեղուկներ, որոնք էլ կղանքը դարձնում են ջրիկ:

Բազմաթիվ հիվանդություններ կամ առողջական վիճակներ կարող են առաջացնել փորլուծություն:

  • Վիրուսներ. փորլուծություն առաջացնող վիրուսներից են՝ նորովիրուս կամ ռոտավիրուս, ցիտոմեգալովիրուս և վիրուսային հեպատիտ: Ռոտավիրուսը սուր մանկական տարիքի փորլուծության տարածված պատչառ է: Կորոնավիրուսային հիվանդություն 2019 (COVID-19) հարուցող վիրուսը նույնպես կապված է ստամոքսաղիքային ախտանիշների հետ, այդ թվում՝ սրտխառնոց, փսխում և փորլուծություն:
  • Բակտերիաներ և մակաբույծներ. տարբեր ախտածին բակտերիաներով և մակաբույծներով վարակված սննդամթերքը կամ ջուրը կարող են տարածել բակտերիաներ և մակաբույծներ՝ վարակելով և այլ ախտանիշների հետ միասին առաջացնել ծանր փորլուծություն: Այսպիսի բակտերիաների օրինակներից են՝ կամպիլոբակտեր, աղիքային ցուպիկ (E. coli), սալմոնելա և շիգելա (բակտերիալ դիզենտերիա), որոնք բոլորն էլ կարող են առաջացնել սննդային թունավորում: Փորլուծություն հարուցող մակաբուծներից են՝ լյամբլիա կամ կրիպտոսպորիդիաներ: Երբ ճանապարհորդում եք զարգացող երկրներ, բակտերիաներից և մակաբույծներից հարուցված փորլուծությունը հաճախ կոչվում է ճանապարհորդի փորլուծություն: Clostridium difficile-ն բակտերիայի մեկ այլ տեսակ է, որը կարող է առաջացնել փորլուծությամբ ընթացող ծանր վարակներ և կարող է զարգանալ հակաբիոտիկային բուժման կուրս ստանալուց հետո կամ հիվանդանոցային բուժման ընթացքում:
  • Դեղամիջոցներ. բազմաթիվ դեղեր, օրինակ՝ հակաբիոտիկները, կարող են առաջացնել փորլուծություն: Հակաբիոտիկները ոչնչացնում են ինչպես վատ, այնպես էլ լավ բակտերիաները, որի պատճառով աղիներում բակտերիաների բնական հավասարակշռությունը խախտվում է: Փորլուծություն առաջացնող այլ դեղերից են՝ քաղցկեղի բուժման (քիմիոթերապիայի) դեղամիջոցներ, մագնեզիում պարունակող անտացիդներ, ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղեր (ՈՍՀԲԴ), սերոտոնինի հետզավթման արգելակիչներ համարվող և այլ հակադեպրեսանտներ, ստատիններ (խոլեսթերինը նվազեցնող դեղեր) և, իհարկե, լուծողականներ (դեղեր, որոնք երբեմն օգտագործվում են աղիների դժվարացած դատարկման կամ փորկապության ժամանակ): Դեղորայքային փորլուծությունից խուսափելու համար մի փորձեք առանց ձեր բժշկի իմացության կամ նշանակման որևէ դեղամիջոց օգտագործել, ինչպես նաև նախապես ծանոթացեք դեղատուփում առկա տեղեկատվական թեթիկներին:
  • Լակտոզային անտանելիություն (անհանդուրժողականություն). լակտոզը կամ կաթնաշաքարը կաթում և այլ կաթնամթերքներում առկա շաքար է: Այն մարդիկ, ովքեր դժվարությամբ են մարսում լակտոզը, որևէ կաթնամթերք օգտագործելուց հետո նշում են փորլուծություն: Լակտոզային անտանելիությունը կարող է աճել տարիքի հետ, քանի որ լակտոզի մարսողությանն օգնող ֆերմենտի մակարդակը մանկական տարիքից հետո սկում է նվազել:
  • Ֆրուկտոզ. ֆրուկտոզը բնական շաքար է, որը հայտնաբերվում է մրգերում և մեղրում: Որպես քաղցրացնող միջոց ֆրուկտոզը երբեմն ավելացվում է որոշ ըմպելիքներին և կարող է դառնալ փորլուծության պատճառ, եթե դուք ունեք ֆրուկտոզի մարսողության հետ կապված խնդիրներ:
  • Արհեստական քաղցրացնող նյութեր. սորբիտոլը և մանիտոլն արհեստական քաղցրացնող նյութեր են, որոնք առկա են մաստակներում և այլ շաքար չպարունակող արտադրանքներում: Սորբիտոլը և մանիտոլը կարող են փորլուծություն առաջացնել որոշ պրակտիկ առողջ մարդկանց շրջանում:
  • Վիրահատություն. որովայնային կամ լեղապարկի հեռացման վիրահատությունները երբեմն կարողեն առաջացնել փորլուծություն:
  • Այլ մարսողական հիվանդություններ. քրոնիկ փորլուծությունն ունի բազմաթիվ այլ պատճառներ, օրինակ՝ Կրոնի հիվանդություն (երբ զարգանում է մարսողական խողովակի լորձաթաղանթի բորբոքում), խոցային կոլիտ (հաստ աղու բորբոքում), ցելիակայի հիվանդություն (երբ մարսողության խանգարումը պատճառված է սննդում գլուտեին սպիտակուցի նկատմամբ անտանելիությամբ), միկրոսկոպիկ կոլիտ (ուղեկցվում է ջրոտ փորլուծությամբ), գրգռված աղու համախտանիշ (դեռևս ոչ լիարժեք պարզաբանված վիճակ, երբ աղիների նորմալ գործունեությունը խաթարված է), քրոնիկ քրոնիկ պանկրեատիտ (մարսողական հյութեր արտադրող ենթաստամոքսային գեղձի քրոնիկ բորբոքում), դիվերտիկուլյար հիվանդություն (երբ հաստ աղու պատին ձևավորվում են պարկաձև արտափքումներ (դիվերտիկուլներ), որոնք այլ ախտանիշների հետ մեկտեղ առաջացնում են փորլուծություն) և հաստ աղու քաղցկեղ (ուղեկցվում է փորլուծությամբ և կղանքում արյան առկայությամբ

Հոդվածը վերանայվել է՝ 10-05-2021