Սրտամկանի ինֆարկտ. պատճառներ

Սրտամկանի ինֆարկտ. պատճառներ

Ինչպես բոլոր օրգանները, սիրտը նույնպես ունի թթվածնով հարուստ արյան մշտական մատակարարման կարիք։

Երբ սրտի մի մասի արյունամատակարարումը հանկարծակի դադարում է, այդ շրջանի սրտամկանը սկսում է նախ իշեմիայի ենթարկվել (արյան հոսքի թուլացման պայմաններում թթվածնաքաղց), որից հետո՝ մեռուկանալ (նեկրոզ)։

Բուժման բացակայության պայմաններում սրտամկանի իշեմիկ փոփոխությունները դառնում են անդառնալի։ Եթե այս ճանապարհով մեռուկանում է սրտամկանի մեծ տեղամաս, սրտի աշխատանքը կարող է դադարել (սրտի կանգ) և բերել մարդու մահվան։

Սրտի իշեմիկ հիվանդությունը (ՍԻՀ) համարվում է սրտամկանի սուր ինֆարկտի հիմնական պատճառը։

ՍԻՀ-ը մի վիճակ է, երբ սրտամկանը սնուցող պսակային զարկերակները նեղանում կամ խցանվում են աթերոսկլերոտիկ կուտակումնեով (վահանիկ կամ թիթեղիկ)։

Սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ պսակային զարկերակի պատին առաջացած թիթեղիկներից մեկը պատռվում է՝ ակտիվացնելով թրոմբոցիտների միմյանց միաձուլվելը (ագրեգացիա), որոնք էլ բերում են անոթի լուսանցքում մակարդուկի ձևավորման (թրոմբ) և, եթե վերջինս մեծ է, ապա նույն զարկերակի խցանման և տվյալ օջախում սրտամկանի արյունամատակարարման դադարեցման։

Պսակային զարկերակը կարող է խցանվել ամբողջովին կամ մասամբ, առաջացնելով՝

  • լրիվ խցանում, որը բերում է ST բարձրացած սրտամկանի ինֆարկտ (անգլերեն հապավումը՝ STEMI)
  • մասամբ խցանում, որը բերում է ոչ ST բարձրացած սրտամկանի ինֆարկտ (անգլերեն հապավումը՝ NSTEMI):

Ինֆարկտի տեսակից կախված՝ բժիշկը կարող է ընտրել ախտորոշման և բուժման տարբեր մեթոդներ:

Սրտամկանի ինֆարկտի մեկ այլ պատճառ է պսակային զարկերակի կծկանքը (սպազմ), որը կտրուկ «փակում է» սրտամկանի մի մասը սնուցող պսակային զարկերկը: Ծխախոտը, ապօրինի թմրամիջոցները (օրինակ՝ կոկաին) կարող են առաջացնել կյանքին սպառնացող պսակային (կորոնար) սպազմ:

COVID-19-ով վարակը նույնպես կարող է վնասել ձեր սիրտը և երբեմն բերել ինֆարկտի:

Ռիսկի գործոններ

Որոշ հայտնի գործոններ նպաստում են պսակային զարկերակները նեղացնող ճարպային կուտակումների ձևավորմանը (աթերոսկլերոզ) կամ արագացնում այս ախտաբանական գործընթացը: Դուք կարող եք բարելավել կամ վերացնել այս գործոնների մեծ մասը՝ կրճատելով առաջին կամ այլ ինֆարկտների առաջացման հավանականությունը:

Սրտամկանի ինֆարկտի հայտնի ռիսկի գործոնները ներկայացվում են ստորև:

  • Տարիք. 45 տարեկան և ավելի մեծ տղամարդկանց և 55 տարեկան և ավելի մեծ կանանց մոտ սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկն ավելի բարձր է, քան ավելի երիտասարդ տղամարդկանց և կանանց մոտ:
  • Ծխախատ. սա ներառում է ծխելը և երկարատև ժամանակի ընթացքում երկրորդային ծխի ազդեցությանը ենթարկվելը:
  • Բարձր արյան ճնշում (հիպերտենզիա). ժամանակի ընթացքում զարկերակային հիպերտենզիան կարող է ախտահարել սիրտը սնուցող պսակային զարկերակները: Բարձր արյան ճնշման զուգակցումն այլ վիճակների, օրինակ՝ գիրության, բարձր խոլեսթերինի կամ դիաբետի հետ ավելի է բարձրացնում այս ռիսկը:
  • Արյան խոլեսթերինի կամ տրիգլիցերիդների բարձր մակարդակ. ցածր խտության լիպոպրոտեիդների խոլեսթերինի (ՑԽԼ կամ «վատ խոլեսթերին») բարձր մակարդակը մեծ հավանականությամբ կարող է նեղացնել անոթները: Սննդակարգի հետ սերտորեն կապված արյան տրիգլիցերիդների բարձր մակարդակը նույնպես բարձրացնում է սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկը: Ի տարբերություն դրանց, բարձր խտության լիպոպրոտեիդների խոլեսթերինի (ԲԽԼ կամ «լավ խոլեսթերին») բարձր մակարդակը կարող է նվազեցնել նույն ռիսկը:
  • Գիրություն. մարմնի ավելորդ քաշը, հատկապես՝ գիրությունը կապված են արյան խոլեսթերինի և տրիգլիցերիդների բարձր մակարդակների, բարձր արյան ճնշման (հիպերտենզիա) զարգացման հետ: Գեր մարդիկ իրենց քաշի արդեն 10%-ով նվազեցմամբ կարող են կրճատել այս ռիսկը:
  • Դիաբետ. ենթաստամոքսային գեղձի կողմից ինսուլին հորմոնի ոչ բավարար արտադրությունը բերում է արյան գլյուկոզի (շաքար) մակարդակի բարձրացման, որը կոչվում է հիպերգլիկեմիա: Դիաբետին ուղեկցող հիպերգլիկեմիան բարձրացնում է սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման ռիսկը:
  • Մետաբոլիկ համախտանիշ. այս հիվանդությունը ներառում է գիրությունը, բարձր արյան ճնշումը և հիպերգլիկեմիան: Մետաբոլիկ համախտանիշը կրկնակի բարձրացնում է սրտային հիվանդության զարգացման ռիսկը:
  • Սրտամկանի ինֆարկտի ընտանեկան պատմություն. եթե ձեր արյունակից հարազատներից, ծնողներից կամ «մեծ» ծնողներից մեկնումեկը կամ մի քանիսը (տղամարդկանց դեպքում՝ մինչև 55 և կանանց դեպքում՝ մինչև 65 տարեկանը), ապա ձեր ռիսկը ևս բարձրանում է:
  • Ֆիզիկական ակտիվության պակաս («նստակյաց» ապրելակերպ). ֆիզիկապես ոչ ակտիվ լինելը նպաստում է արյան խոլեսթերինի մակարդակի բարձրացմանը և ավելցուկային քաշին (գիրություն): Ընդհակառակը, կանոնավոր վարժանքները օգնում են սիրտն առողջ պահելուն, ինչպես նաև արյան ճնշման կարգավորմանը:
  • Սթրես. դուք կարող եք հուզական լարվածությանը պատասխանել այնպիսի ձևերով, որոնք բարձրացնեն սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման ռիսկը:
  • Ապօրինի թմրամիջոցների օգտագործում. Խթանիչ թմրամիջոցները, օրինակ՝ կոկաինը կամ ամֆետամինները կարող են նպաստել պսակային զարկերակների կծկանքի (սպազմ) առաջացմանը, հետևաբար՝ սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման ռիսկը:
  • Պրեէկլամպսիայի պատմություն. այս հիվանդությունը բերում է հղիության ընթացքում բարձր արյան ճնշման և բարձրացնում կյանքի ընթացքում սրտային հիվանդության զարգացման ռիսկը:
  • Աուտոիմուն հիվանդություն. այնպիսի աուտոիմուն հիվանդությունները, ինչպիսիք են ռևմատոիդ արթրիտը կամ համակարգային կարմիր գայլախտը (լուպուս) կարող են բարձրացնել սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկը:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 09-04-2021