Ցածր արյան ճնշում (թերճնշում կամ հիպոտենզիա)

Երբ սրտի կծկման ժամանակ արյունը մղվում է դեպի մյուս օրգաններ, անոթներով անցնելիս արյան ճնշումը աստիճանաբար նվազում է։

Այն իր ամենաբարձր կետին հասնում է սրտի կծկման և ամենացածր կետին՝ սրտի թուլացման պահին։

Զարկերակային ճնշումը հենց այս երկու ճնշումների միասնական ներկայացումն է: Զարկերակային ճնշումը չափվում է սնդիկի սյան միլիմետրերով (մմ ս.ս.) և ներկայացվում է երկու ցուցանիշներով որպես վերին (սիստոլիկ) և ստորին (դիաստոլիկ) թվեր։

Ի՞նչ է ցածր արյան ճնշումը

Ցածր արյան ճնշումը հայտնի է նաև որպես «թերճնշում» կամ «հիպոտենզիա»։ Բժիշկների մեծ մասը չափահաս մարդու արյան ճնշումը համարում է ցածր, եթե նրա մոտ գրանցվում է 90/60 մմ ս.ս.-ից ցածր զարկերակային ճնշում։

Այնուամենայնիվ, մի մարդու համար ցածր արյան ճնշումը կարող է մյուսի համար համարվել նորմալ: Ուստի, բժիշկները նաև արյան ճնշումը գնահատում են որպես խիստ ցածր, եթե այն առաջացնում է գանգատներ և ախտանիշներ, այդ թվում՝ «աչքերի առաջ սևանալու» զգացում կամ գլխապտույտ, ընդհանուր թուլություն, ուշագնացություն կամ դրան նախորդող նշաններ և այլն։

Այս ախտանիշները կարող են առաջանալ առանց որևէ տեսանելի պատճառի, սակայն դրանք ավելի հաճախ դրսևորվում են, երբ մարդը կտրուկ փոխում է իր դիրքը, օրինակ՝ պառկած տեղից և զուգարանում երկար նստած մնալուց հետո արագ ոտքի է կանգնում, մեծ քանակով սնունդ է ընդունում, ջրազրկվում է, ընդունում է որոշ դեղեր, ունի առողջական, այդ թվում՝ սրտային խնդիրներ և այլն։ Այնուամենայնիվ, շատ հաճախ ցածր արյան ճնշումը հայտնաբերվում է պատահականորեն՝ ճնշումը չափելիս։

Ցածր արյան ճնշումը կարող է առողջական խնդիրների պատճառ դառնալ հատկապես մեծ տարիքով և որևէ լուրջ հիվանդություն ունեցող մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն ընկնելու և վնասվածք ստանալու մեծ հավանականություն։

Բժիշկներն առանձնացնում են ցածր արյան ճնշման մի հատուկ ձև՝ այսպես կոչված «պոստուրալ հիպոթենզիա» կամ «օրթոստատիկ հիպոթենզիա», որը կապված է մարմնի դիրքի կտրուկ փոփոխության հետ։ Այս դեպքում նստած կամ պառկած դիրքերում մարդու զարկերակային ճնշումը նորմալ է, սակայն ճնշումը հանկարծակի ընկնում է, երբ այդ մարդը ոտքի է կանգնում։

Եթե կարծում եք, որ ձեզ մոտ կան ցածր արյան ճնշման վերոնշյալ ախտանիշները, լավ կլինի այդ մասին տեղեկացնել ձեր բժշկին։

Հիպոտենզիայի բուժումն իրենից ներկայացնում է նախ և առաջ պատճառային գործոնը վերացնելը։ Ձեր բժիշկը հիմնական հիվանդությունն ախտորոշելու համար կարող է նշանակել որոշ հետազոտություններ։

Սովորաբար, գանգատներ չառաջացնող հիպոտենզիան չեն բուժում։ Սակայն ձեր բժիշկը կարող է տալ օգտակար խորհուրդներ՝ ուղղված ճնշման կտրուկ անկման կանխարգելմանը (օրինակ՝ ջրազրկման կանխարգելում, տոթ և շոգ միջավայրերից խուսափում և այլն)։

Արդյոք ցածր արյան ճնշումը խնդիր է

Որոշ մարդկանց համար ցածր արյան ճնշումը լավ առողջության նշան է։ Դրանք այն մարդիկ են, ովքեր ճնշման հետ կապված որևէ գանգատ չեն ներկայացնում։ Սովորաբար նման մարդիկ ունեն շատ նիհար մարմնակառուցվածք։ «Հիպոտոնիկների» մոտ սովորաբար գրանցվում է նաև «դանդաղ պուլս»։ Համընդհանուր համոզմունք կա, որ ավելի լավ է մարդ լինի հիպոտոնիկ, քան հիպերտոնիկ։

Այլ մարդիկ կարող են զգալ, որ իրենց արյան ճնշումն ընկած է՝ ելնելով ինքնազգացողության վատթարացումից և որոշ գանգատների ի հայտ գալուց։ Նման դեպքերում պետք է դիմել բժշկին։

Արյան ճնշման կտրուկ անկումը (կոլապս) արդեն համարվում է անհետաձգելի բուժօգնություն պահանջող վիճակ։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 11-04-2021