Անքնություն

Անքնություն
Անգլերեն անվանումը՝ Insomnia

Օրվա եռուզեռից հետո չկա ավելի լավ բան, քան գիշերային խաղաղ քունը։

Բայց անքնությամբ տառապող մարդկանց համար գիշերային քունը շատ ավելի դժվար գործ է, քան կարելի է պատկերացնել կամ նկարագրել։

Ի՞նչ եք կարծում, դուք դժվարությա՞մբ եք քուն մտնում։ Գիշերները հաճախակի՞ եք արթնանում և դժվարությամբ փորձում կրկին ննջել։ Կամ, առավոտյան շա՞տ վաղ եք արթնանում։ Չե՞ք հագենում ձեր քնից։ Ցերեկները քնկո՞տ եք։ Այս բոլոր հարցադրումները վերաբերվում են անքնության վիճակին։

Հետազոտություններով պարզվել է, որ բազմաթիվ երկրներում չափահաս մարդկանց շուրջ մեկ երրորդն իրենց կյանքի որոշակի շրջանում ունեցել է անքնություն։

Անքնությունը ոչ միայն ձեզ զրկում է գիշերային քնից, այլև՝ բացասաբար ազդում ձեր հաջորդ օրվա վրա՝ առաջացնելով ցերեկային ժամերին ի հայտ եկող քնկոտություն, աշխատունակության անկում, ուշադրության կենտրոնացման դժվարացում, տրամադրության փոփոխություններ և այլն։

Անքնությունը սովորաբար տևում է կարճ՝ օրեր, սակայն որոշ դեպքերում կարող է ձգվել ամիսներ։ Անքնությամբ ավելի հաճախ տառապում են կանայք և մեծ տարիքով անձինք։

Մարդկանց մեծ մասն ունի գիշերային 7-9 ժամյա քնի կարիք: Եթե քնի խանգարումը ստանում է շարունակական բնույթ, ապա կարող է բացասական ազդեցություն թողնել մարդու ինչպես հոգեկան, այնպես էլ ֆիզիկական առողջության վրա:

Որոշ դեպքերում անքնության ակնհայտ պատճառը խիստ դժվար է հայտնաբերել, իսկ ավելի հաճախ անքնությունը զարգանում է որպես մեկ այլ հիվանդության ախտանիշ։

Անքնության ամենահանրահայտ պատճառներն են՝

Շատ հաճախ առողջ քնի սովորույթներ սովորելը և ապրելակերպի առողջացումը կարող են օգնել անքնության հաղթահարմանը։ Բժիշկը կարող է ձեզ առաջարկել արդյունավետ այլ մոտեցումներ ևս։ Միայն հազվադեպ դեպքերում է, որ անքնությունը պահանջում է դեղորայքային բուժում, որի համար դարձյալ կարիք կլինի դիմելու ձեր բժշկին։

Անքնության տեսակները

Տարբերում են անքնության մի շարք պատճառներ։

  • Սուր անքնությունը խիստ հաճախ հանդիպող վիճակ է, որը տևում է մի քանի օր կամ շաբաթ։ Այն սովորաբար առաջանում է սուր սթրեսից կամ որևէ լուրջ իրադարձությունից հետո։ Մարդկանց մեծ մասն այս վիճակից ինքնուրույն վերականգնվում են։
  • Քրոնիկ անքնությունը շարունակվում է 3 ամիս և ավելի երկար (երբ շաբաթվա առնվազն 3 օրը քունը խանգարված է)։ Այն կտրուկ բարաձրացնում է քրոնիկ հոգնածության, ուշադրության կենտրոնացման խանգարման կամ տրամադրության փոփոխությունների հավանականությունը։
  • Երկրորդային անքնությունը հանդես է գալիս որպես որևէ հիվանդության ախտանիշներից մեկը, օրինակ՝ ընդհանուր առողջական խնդիրներ, տագնապ, դեպրեսիա կամ քնի խանգարում։
  • Քնի փուլի երկարաձգման համախտանիշը վերաբերում է այն մարդկանց, ովքեր «գիշերային բու» են, ում քնելու գործընթացը ձգվում է մինչև առավոտյան վաղ ժամեր։ Այսպիսի վիճակը կարող է խնդիր դառնալ, եթե տվյալ մարդն աշխատանքի կամ այլ բերումով ստիպված է առավոտյան վաղ արթնանալ։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 25-05-2019