Անքնություն․ բուժում

Անքնություն․ բուժում

Մարդկանց մեծ մասի մոտ անքնությունն առանց որևէ բուժման կարիքի, ինքնուրույն անցնում է։

Անքնության հաղթահարման առաջին քայլն առողջ քնի սովորույթները սովորելն ու կիրառելն է, ինչպես նաև ապրելակերպի այն գործոնների փոփոխությունը, որոնք կարող են նպաստել քնի խանգարման խնդրին։ Եթե անքնությունը կապված է որևէ հիվանդության կամ դեղամիջոցների օգտագործման հետ, ապա դրանց բուժումը կամ դեղերի փոփոխությունները կարող են բարելավել քնի որակը:

Առողջ քնի հմտություններ

  • Ձեր քնի ռեժիմը դարձրեք կանոնավոր․ փորձեք ամեն օրվա ավարտին անկողին մտնել և առավոտյան արթնանալ մոտավորապես նույն ժամերին։
  • Դադարեցրե՛ք կոֆեինի, նիկոտինի և ալկոհոլի օգտագործումը կամ առնվազն սահմանափակեք դրանք, իսկ նոսր սուրճն ըմպեք միայն առավոտյան ժամերին։
  • Օգտակար կարող է լինել նաև ձեր բժշկին խնդրելը, որ նա վերանայի ձեր դեղամիջոցները։ Չի բացառվում, որ դրանց մեջ լինեն նորմալ քնին խոչընդոտող անվանումներ։
  • Զբաղվե՛ք կանոնավոր վարժանքներով, բայց ոչ գիշերային ժամերին։
  • Փորձե՛ք չննջել կամ չքնել ցերեկային ժամերին։
  • Համոզվե՛ք, որ ձեր ննջարանն ապահովում է լուռ, խաղաղ, մութ և ոչ գերտաքացվող պայմաններ։
  • Խուսափե՛ք ննջարանում հեռուստացույց դիտելուց կամ համակարգչի էկրանի առջև նստելուց։
  • Եթե չեք կարողանում քնել, փորձե՛ք դուրս գալ ննջարանից և զբաղվել որևէ հանգիստ (ոչ ակտիվացնող) գործով, մինչև կզգաք հոգնածություն, որից հետո գնացեք ննջարան և կրկին փորձեք քնել։
  • Մինչև ննջարան մտնելը փորձե՛ք ձեր մարմինը և ուղեղը «թուլացնող» որևէ մեթոդ, օրինակ՝ շնչառական վարժություններ, մկանների հարաճուն թուլացում կամ մեդիտացիա։

Իմացե՛ք ավելին առողջ քնի սովորույթների մասին:

Կոգնիտիվ վարքագծային բուժում

Կոգնիտիվ վարքաբանական բուժումը (ԿՎԲ) սովորաբար «առաջին գծի» մոտեցում է, եթե ինքնուրույն կամ ռելաքսացիայի մեթոդներով անքնությունը չի վերանում։ ԿՎԲ-ն հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ այն, թե ինչպես ենք մտածում ազդում է ձեր զգացումների վրա։ Բուժման այս մեթոդը սովորաբար անցկացվում է հոգեբանի կողմից։ Բուժումը կարող է կազմակերպվել անհատական կամ խմբային աշխատանքների միջոցով։ ԿՎԲ-ն արդյունավետ է անքնության, տագնապի և դեպրեսիայի բուժման մեջ։

Դեղորայքային բուժում

Եթե քրոնիկ անքնության բուժման այլ մեթոդները դառնում են անարդյունավետ, բժիշկը կարող է նշանակել դեղեր։ Անքնության դեղերը՝ քնաբերները օգտակար են միայն կարճաժամկետ օգտագործման դեպքում, իսկ երկար ժամանակ օգտագործելիս կարող են առաջացնել սովորույթի փոփոխություն, կախվածություն և տարբեր կողմնակի ազդեցություններ՝ գիշերային մղձավանջեր, աժիտացիա, ցերեկային քնկոտություն, մտածողության դանդաղում, հավասարակշռության խանգարումներ կամ ալերգիկ ռեակցիաներ։

Դեղատոմս պահանջող դեղամիջոցներ

Բժշկի նշանակած քնաբեր հաբերը կարող են օգնել քնելուն, քնած մնալուն կամ երկուսն էլ: Բժիշկները սովորաբար խորհուրդ չեն տալիս քնի կարգավորումն ամբողջապես կապել քնաբերների օգտագործման հետ, առավել ևս, չօգտագործել այդ հաբերը ավելի երկար, քան 1-2 շաբաթ: Այնուամենայնիվ, կան որոշ դեղամիջոցներ, որոնք հաստատվել են երկարաժամկետ օգտագործման համար, որոնցից են՝

  • Էսզոպիկլոն (Լունեստա)
  • Ռամելտեոն (Ռոզեռեմ)
  • Զալեպլոն (Սոնատա)
  • Զոլպիդեմ (Ամբիեն, Էդլուար, Ինտերմեցո, Զոլպիմիստ):

Դեղատոմսով դուրս գրվող հաբերը կարող են դրսևորել կողմնակի ազդեցություններ, օրինակ՝ ցերեկային քնկոտություն և վայր ընկնելու ռիսկի բարձրացում կամ սովորույթ ձևավորելու ազդեցություն:

Ազատ վաճառվող դեղամիջոցներ

Դեղատոմս չպահանջող քնաբերները պարունակում են հակահիստամիններ, որոնք կարող են առաջացնել քնկոտություն, սակայն ցուցված չեն երկարատև օգտագործման համար: Զրուցե՛ք ձեր բժշկի հետ մինչև նման դեղամիջոցներ ընդունելոը, քանի որ դրանք զերծ չեն կողմնակի ազդեցություններից, օրինակ՝ ցերեկային քնկոտություն, գլխապտույտ, շփոթվածություն, կոգնիտիվ անկում և միզարձակման դժվարացումներ, որոնք կարող են արտահայտված լինել հատկապես մեծ տարիքով մարդկանց մոտ:

Իմացե՛ք ավելին քնաբերների անվնաս օգտագործման մասին:

Այլ բուժումներ

  • Լուսային բուժում, երբ օգտագործվում է պայծառ լույս, որպեսզի փոփոխվի «ներքին ժամացույցը» և բարելավվի քունը։
  • Քնի սահմանափակում, որի էությունը ձեր քնի ժամերը կրճատելն է և այսպես կոչված «քնի զրկանք» առաջացնելը, որը կարող է նորմալացնել քունը։

Եթե անքնությունն ունի որևէ տեսանելի պատճառ, օրինակ՝ քնի ապնոէ, բժիշկը կարող է առաջարկել որոշ հետազոտություններ և այլ բուժումներ։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 08-05-2021