Մետաբոլիկ համախտանիշ

Մետաբոլիկ համախտանիշ
Անգլերեն անվանումը՝ Metabolic syndrome

Մետաբոլիկ համախտանիշը մի շարք հիվանդությունների հավաքական խումբն է, ներառյալ բարձր արյան ճնշումը, բարձր խոլեսթերինը, գիրությունը և ինսուլինակայունությունը:

Վերոնշյալ 4 հիվանդությունները կամ վիճակները միավորված են «մետաբոլիկ համախտանիշ» անվան ներքո, քանի որ դրանցից յուրաքանչյուրն առանձին վերցրած բարձրացնում են ինսուլտի, սրտային հիվանդությունների և 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի ռիսկը, իսկ բոլորը միասին վերցրած, այն է՝ մետաբոլիկ համախտանիշի առկայության դեպքում, սրտամկանի ինֆարկտի և ինսուլտի ռիսկերն աճում են երկու անգամ, իսկ 2-րդ տիպի դիաբետի զարգացման ռիսկը՝ 5 անգամ:

Մետաբոլիկ համախտանիշի մյուս անվանումներն են՝ «X սինդրոմ» կամ «ինսուլինակայունության համախտանիշ»։

Զարգացած երկրներում չափահաս բնակչության մինչև 20-30%-ի մոտ առկա է մետաբոլիկ համախտանիշ: Սա չի նշանակում, որ այս վիճակը չի ազդում երեխաների ու դեռահասների վրա:

Մետաբոլիկ համախտանիշի նշանները

Իրականում մետաբոլիկ համախտանիշը չունի առանձնահատուկ ախտանշան, այլ դրսևորվում է վերոնշյալ հիվանդություններին կամ վիճակներին բնորոշ նշաններով:

Մետաբոլիկ համախտանիշի ռիսկի գործոն է հանդիսանում որովայնային ճարպակալումը, իսկ բարձր արյան գլյուկոզը կարող է առաջ բերել 2-րդ տիպի դիաբետին հատուկ նշաններ, ինչպիսիք են ծարավի զգացողության և միզարձակության ինտենսիվացումը, ընդհանուր թուլությունը և մշուշոտ տեսողությունը:

Մետաբոլիկ համախտանիշի ախտորոշումը

Որևէ անձի մոտ մետաբոլիկ համախտանիշը հաստատվում է, եթե առկա են ստորև ախտանիշներից առնվազն երեքը՝

  • որովայնային տիպի ճարպակալում
  • արյան տրիգլիցերիդների (ճարպերի) բարձր մակարդակ
  • բարձր արյան ճնշում
  • արյան մեջ բարձր խտության լիպոպրոտեիդների (LDL) ցածր մակարդակ և ցածր խտության լիպոպրոտեիդների (HDL) բարձր մակարդակ
  • 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետ կամ ինսուլինի նկատմամբ կայունության բարձրացում (սնունդ ստանալուց հետո արյան շաքարի բարձրացում):

Մետաբոլիկ համախտանիշի բուժումը և կանխարգելումը

Մետաբոլիկ համախտանիշի ամենաարդյունավետ կանխարգելման և բուժման ուղին ապրելակերպն առողջ դարձնելն է:

Ապրելակերպի օգտակար փոփոխությունները ներառում են՝

  • մարմնի ավելորդ զանգվածից ձերբազատվելը, որն ինքստինքյան բարելավում է ինսուլինի նկատմամբ կայունությունը, նվազեցնում բարձր արյան ճնշումը և կարգավորում արյան խոլեսթերինի մակարդակը
  • առողջ սնունդը, որը ներառում է օրվա սննդակարգում ընդունվող կիլոկալորիաների, ճարպի և կերակրի աղի կրճատումը և ընդեղենների, մրգերի ու բանջարեղենների ավելացումը, որոնց շնորհիվ մարմնի զանգվածը նվազում է, իջնում է արյան խոլեսթերինի մակարդակը և կրճատվում է 2-րդ տիպի դիաբետի ռիսկը
  • օրվա ընթացքում 30-60 րոպեանոց ֆիզիկական վարժանքները, որոնք իրենց հերթին կօգնեն մարմնի զանգված կարգավորմանը, արյան շաքարի և խոլեսթերինի նվազեցմանը, արյան ճնշման իջեցմանը
  • ծխախոտից հրաժարվելը, քանի որ ծխելը բարձրացնում է մետաբոլիկ համախտանիշի ռիսկը
  • սթրեսը մեղմացնելը:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 22-05-2019