Թոքային էմբոլիա (ԹԶԹԷ)

Թոքային էմբոլիա (ԹԶԹԷ)
Անգլերեն անվանումը՝ Pulmonary Embolism

Թոքային էմբոլիան կամ թոքային զարկերակների թրոմբոէմբոլիան (ԹԶԹԷ) թոքերն արյունամատակարարող զարկերակների խցանումն է մեկ կամ մի քանի մակարդուկներով։

Այդ մակարդուկները (թրոմբ) կարող են ձևավորվել ոտքերի, կոնքի, որովայնի խոռոչների երակներում կամ սրտում և արյան հոսքով տեղափոխվել ու հասնել թոքային զարկերակներ։ Նման դեպքերում, երբ արյան մակարդուկը իր ձևավորման երակից տեղափոխվում է դեպի այլ օրգանի զարկերակ, կոչվում է «թրոմբոէմբոլիա» կամ պարզապես «էմբոլիա»։

Թոքային զարկերակներ տեղափոխված թրոմբը կարող է նաև խցանել այդ անոթները։ Ծանր՝ թոքային խոշոր զարկերակները խցանող էմբոլիան կարող է լինել մահացու։

Եթե կարծում եք, որ ձեզ մոտ կամ ձեզ ծանոթ մեկնումեկի մոտ զարգացել է թոքային էմբոլիզմ, շտապ տեղափոխվեք մոտակա անհետաձգելի բաժանմունք ունեցող հիվանդանոց կամ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն։

pulmonary-embolism-illustration.jpgԽորանիստ երակների թրոմբոզի ամենածանր բարդությունը թոքային էմբոլիան է, երբ թրոմբ մի մասը պոկվում է և արյան հունով տեղաշարժվում՝ հասնելով թոքային զարկերակներ։

Թոքային էմբոլիայի ախտանիշները

Թոքային էմբոլիայով մարդկանց մեծ մասի մոտ դրսևորվում են ծանր կամ ծայրահեղ ծանր գանգատներ և նշաններ, սակայն դրանք կարող են լինել նաև թույլ արտահայտված։

Ախտանիշներից են՝

Այլ նշաններից են՝

Թոքային էմբոլիայի ռիսկի գործոնները

Թոքային էմբոլիայի առաջացման ռիսկը բարձրանում է, եթե դուք երկար ժամանակ չեք շարժվում, օրինակ՝ երկարատև թռիչքներ կամ հիվանդանոցային բուժում։

Ձեր ռիսկը կարող է նաև բարձրանալ, եթե՝

Թոքային էմբոլիայի ախտորոշումը

Թոքային էմբոլիայի ժամանակ վաղ ախտորոշումն ունի հսկայական նշանակություն և կարող է կյանք փրկել։ Ձեզ լսելսու և զննելուց հետո անհետաձգելի բաժանմունքի բժիշկը նշանակում է մի շարք հետազոտություններ, այդ թվում՝

  • արյան հետազոտություններ (մակարդելիության թեստեր և այլն)
  • էլեկտրասրտագրություն (ԷՍԳ)
  • կրծքավանդակի օրգանների և անոթների պատկերման հետազոտություններ, օրինակ՝ ռենտգեն պատկերում, համակարգչային շերտագիր (CT), սրտի սոնոգրաֆիա (էխոսրտագրություն) և այլն։

Թոքային էմբոլիայի բարդությունները

Փոքր էմբոլիան կարող է առաջացնել սակավաթիվ խնդիրներ, սակայն թոքային խոշոր զարկերակների էմբոլիան ունի ծանր կամ ծայրահեղ ծանր ընթացք և կարող է բերել սուր սրտային և շնչառական անբավարարությունների և հանկարծամահության։

Սովորաբար թոքային էմբոլիա ախտորոշված 3 մարդուց 1-ի մոտ հիվանդությունը կրկնվում է։

Թոքային էմբոլիայի բուժումը

Թոքային էմբոլիայի անհետաձգելի բուժօգնությունը ներառում է՝

  • դիմակով թթվածին
  • հակամակարդիչ և թրոմբը լուծող դեղեր
  • կենսականորեն կարևոր օրգանների գործունեության կայունացում
  • մակարդուկը հեռացնելու վիրահատություն (խիստ ծանր դեպքերում)։

Թոքային էմբոլիայի կանխարգելումը

Եթե կարծում եք, որ ձեզ մոտ առկա է թոքային էմբոլիայի բարձր ռիսկ, ապա պետք է հրաժարվեք ծխախոտից, եթե ծխող եք։

Կանխարգելիչ այլ միջոցառումներից են՝

  • որևէ առիթով հիվանդանոցային բուժման դեպքում հնարավորինս վաղ ակտիվացում և տևական անշարժությունից խուսափում
  • դեղեր, սեղմող գուլպաներ և հակամակարդիչներ, երբ անձն ի վիճակի չէ քայլելու։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-06-2019