Երակների վարիկոզ լայնացում (վարիկոզ երակներ)

Երակների վարիկոզ լայնացում (վարիկոզ երակներ)
Անգլերեն անվանումը՝ Varicose Veins

Վարիկոզ երակներն անմիջապես մաշկի տակ ընկած, արտաքինից տեսանելի, այտուցված և ծռմռված արյունատար անոթներն են:

Վարիկոզ երակները կարող են լինել նաև ցավոտ, և համապատասխան բուժման բացակայության պայմաններում հիվանդությունը կարող է ավելի ծանրանալ: Զրուցեք ձեր բժշկի հետ, եթե ձեր ոտքերի վրա նկատել եք վարիկոզ լայնացած երակներ:

Ի՞նչ են վարիկոզ երակները

Վարիկոզ լայնացած երակները մակերեսային (անմիջապես մաշկի տակ ընկած), սակայն լավ տեսանելի այտուցված և ձևափոխված անոթներ են: Դրանք կարող են լինել մարմնի գրեթե բոլոր շրջաններում, բայց ավելի հաճախ առաջանում են ստորին վերջույթների վրա։

Ոտքերի առողջ երակներն ունեն միակողմանի (դեպի սիրտ բացվող) փականներ, որոնք օգնում են, որ արյունը երակներով հոսի միայն դեպի սիրտ և կանխարգելում են արյան հետհոսքը: Երակների վարիկոզ լայնացումը զարգանում է, երբ այս փականները վնասվում են կամ դադարում են նորմալ գործել, ինչն առաջ է բերում արյան կանգ երակներում և դրանց փքվածություն-այտուց:

Վարիկոզ լայնացած երակներում հավաքված արյունը կարողանում է ետ հոսել դեպի մազանոթներ՝ բերելով վերջիններիս արյունալեցման, լայնացման և արտաքինից տեսանելի «անոթային աստղիկների» առաջացման:

Որո՞նք են վարիկոզ երակների պատճառները

Դեռևս անհայտ է մնում այն հարցի պատասխանը, թե ինչու որոշ մարդկանց երակները վարիկոզ լայնանում են, իսկ մյուսների մոտ նման բան չի գրանցվում: Կան հեղինակներ, ովքեր որոշ վերապահումներով վարիկոզ երակների առաջացման մեջ կարևորում են երակային պատի բնածին թուլությունը, անոթային անոմալիաները կամ դրանց մկանային շերտի էլաստիկության փոփոխությունը:

Բոլոր դեպքերում, հայտնի է, որ վարիկոզ երակներն ավելի հաճախ հանդիպում են այն մարդկանց մոտ, ովքեր՝

  • ունեն վարիկոզ երակներով ընտանիքի այլ անդամ
  • ունեն ստորին վերջույթների խորանիստ երակների թրոմբոզ
  • ունեն մարմնի ավելցուկային զանգված կամ գեր են
  • հղի են կամ դաշտանադադարի փուլում են
  • աշխատանքի բնույթից կամ այլ հանգամանքներից ելնելով երկար ժամանակ անցկացնում են ոտքերի վրա (կանգնած)
  • քիչ են շարժվում:

Վարիկոզ երակների ախտանիշները

Վարիկոզ երակներով որոշ մարդիկ որևէ այլ գանգատ չեն նշում, քան այն, որ իրենց ոտքերի երակները լայնացած են և արտաքինից տգեղ կերպով դուրս ցցված:

Մյուսները կարող են նշել՝

  • ոտքերում տեղակայված ծակծկող, պուլսացվող կամ այրող ցավեր
  • ոտքերում ծանրության, անհարմարավետության կամ ձգող զգացողություններ կամ ոտքերի անհանգստություն
  • սրունք-թաթային հոդի շրջանի այտուցվածություն
  • երակները ծածկող մաշկի մգացում
  • քոր պատճառող մաշկային ցան (կոչվում է վարիկոզ էկզեմա):

Ավելի հազվադեպ կարող են ի հայտ գալ՝

  • խոցեր
  • արյան մակարդուկներ (թրոմբ)
  • ախտահարված երակից արյունահոսություն:

Գանգատները սովորաբար ուժգնանում են օրվա ավարտին՝ երեկոյան ժամերին կամ գիշերը:

Վարիկոզ երակների բուժումը

Գոյություն ունեն երակների վարիկոզ լայնացման բուժման մի քանի տարբերակներ, որոնց բոլորի նպատակն էլ առկա գանգատները մեղմացնելն է և հիվանդության հետագա զարգացումը կանխարգելելը: Դրանք են՝

  • սկլերոթերապիա, երբ ախտահարված երակների մեջ ներարկվում են որոշ նյութեր, որ արգելափակեն այդ անոթները
  • լազերային կամ աբլացիոն բուժում, երբ ջերմային միջոցներով ախտահարված երակները մեկուսացվում և շրջանառությունից դուրս են հանվում (կան նաև աբլացիայի այլ տեսակներ՝ ռադիոալիքային, մեխանոքիմիական)
  • բաց վիրահատություն, երբ ախտահարված երակները հեռացվում են մաշկային փոքր կտրվածքների միջոցով (ֆլեբէկտոմիա, որը կարող է զուգակցվել նաև բուժման այլ մեթոդների հետ (կոմբինացված ֆլեբէկտոմիա))
  • համեմատաբար վերջերս գործնական կիրառություն ստացած բուժման այլ մեթոդներ՝ սոսնձում(ցիանոակրիլատային բիոսոսինձ), կրիոստրիպինգ և այլն:

Բժիշկը կարող է ձեզ խորհուրդ տալ, որ դուք հագնեք ճնշող (կոմպրեսիոն) գուլպաներ, որը մեղմ սեղմում է ոտքերը և կանխարգելում երակային կանգը:

Վարիկոզ երակների կանխարգելումը

Իրականում գոյություն չունի երակների վարիկոզ լայնացման կանխարգելումը երաշխավորող որևէ միջոց, սակայն կան այս հիվանդության զարգացման ռիսկը նվազեցնող մի շարք մեթոդներ, որոնցից են՝

  • կառավարեք ձեր մարմնի կշիռը
  • ֆիզիկապես ակտիվ կենսակերպ վարեք
  • հաճախակի փոփոխեք ձեր նստած կամ կանգնած դիրքերը
  • խուսափեք բարձրակրունկ կոշիկները երկարատև կրելուց
  • հանգստանալիս ձեր ոտքերին բարձր դիրք տվեք
  • խուսափեք նստած ժամանակ ոտքերը խաչելուց:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-06-2019