Բիպոլյար խանգարում․ ախտանիշներ

Բիպոլյար խանգարում․ ախտանիշներ

Բիպոլյար խանգարումը բնորոշվում է տրամադրության երկբևեռ խանգարումների հերթափոխությամբ, որն ազդում է ձեր առօրյա կենսագործունեության վրա:

Տրամադրության փոփոխությունները կարող են լինել սկսած խիստ բարձրացումից (մանիա) մինչև խիստ անկում (դեպրեսիա)։ Մանիայի և դեպրեսիայի դրվագները հաճախ տևում են մի քանի շաբաթ կամ նույնիսկ ամիս։

Բիպոլյար խանգարման ախտանիշները

Ինչպես դեպրեսիան, այնպես էլ մանիան բնութագրվում են ախտանշանների տրիադայով (երրորդություն), որոնք են՝

  1. տրամադրության անկում (դեպրեսիա) կամ բարձրացում (մանիա)
  2. մտածողության տեմպի դանդաղում (դեպրեսիա) կամ արագացում (մանիա)
  3. հոգեշարժական արգելակում (դեպրեսիա) կամ գրգռվածություն (մանիա)։

Դեպրեսիա

Բիպոլյար խանգարման դեպրեսիայի փուլում կարող են դրսևորվել հետևյալ նշանները՝

  • տխրության և անհուսության զգացումներ
  • աշխուժության կորուստ և շարժողական արգելակում, նաև՝ մտածողության ընթացքի դանդաղեցում
  • ուշադրությունը կենտրոնացնելու և հիշողության հետ կապված խնդիրներ
  • առօրյա գործառույթների նկատմամբ հետաքրքրության կորուստ
  • անօգուտության և դատարկության զգացումներ
  • մեղքի, ինքնամեղադրման և ինքնանվաստացման մտքեր
  • ամեն ինչի նկատմամբ վատատեսություն կամ հոռետեսություն
  • ինքնավստահության կորուստ
  • զառանցական մտքեր, ցնորքներ (հալյուցինացիաներ) և աղճատված կամ անտրամաբանական մտածողություն
  • ախորժակի անկում
  • քնի խանգարումներ
  • վաղ արթնացում
  • ինքնասպանության (սուիցիդային) մտքեր
  • մարմնի կշռի կորուստ կամ ավելացում
  • փոքր գործեր անելու կամ որոշումներ կայացնելու դժվարություն։

Մանիա

Բիպոլյար խանգարման մանիայի փուլում կարող են զարգանալ հետևյալ նշանները՝

  • ներուժի բարձրացում
  • ուրախության և երջանկության զգացումներ
  • արագացած և առանց դադարի բարձրաձայն խոսք
  • մի միտքը չավարտած անցնում մյուսին («մտքերի թռիչք»)
  • գերաշխուժություն և հոգեշարժական գրգռվածություն
  • իր անձի կարևորության և գերագնահատման բարձր զգացումներ, ծանր դեպքերում՝ նաև մեծամոլական զառանցական մտքեր
  • նոր մտքեր և կարևոր նախագծեր
  • աշխատունակության բարձրացում (կարող է անքուն մնալ ողջ գիշերը, որ ավարտին հասցնի իր գործը)
  • հեշտությամբ՝ ուշադրության շեղում
  • հեշտությամբ՝ դյուրագիգռություն կամ աժիտացիա
  • զառանցական մտքեր, ցնորքներ (հալյուցինացիաներ) և աղճատված կամ անտրամաբանական մտածողություն
  • անքնություն
  • սննդից հրաժարում և ծանր դեպքերում՝ հյուծում
  • բարձրացած սեռական ցանկություններ
  • լավատեսության և անհոգության զգացումներ
  • արարքներ՝ ցավալի հետևանքներով (օրինակ՝ ոչ պետքական թանկարժեք գնումներ)
  • անհիմն ռիսկային որոշումներ։

Դեպրեսիայի և մանիայի առանձնահատկությունները

Բիպոլյար խանգարմամբ անձանց մոտ դեպրեսիայի դրվագները կարող են ի հայտ գալ ավելի կանոնավոր կերպով, քան մանիայի շրջանները: Կամ հակառակը, մանիայի դրվագները կարող են գերակշռել դեպրեսիային:

Դեպրեսիայի և մանիայի դրվագների միջև կարող է գրանցվել համեմատաբար «նորմալ» տրամադրության շրջաններ, թեև որոշ դեպքերում տրամադրության «բարձրացած» և «ընկած» փուլերը կարող են կտրուկ փոխարինվել մեկը մյուսով՝ առանց վերոնշյալ «նորմալ» անցողիկ շրջանների (սա կոչվում է «արագ ցիկլ»): Վերջապես, որոշ մարդկանց մոտ մանիայի և դեպրեսիայի նշանները կարող են միահյուսվել և դրսևորվել միաժամանակ:

Ֆիզիկական նշաններ

Բիպոլյար խանգարման ինչպես մանիակալ, այնպես էլ դեպրեսիվ փուլերում առկա են մի շարք այլ, ոչ հոգեկան բնույթի խանգարումներ՝ քաշի կորուստ, բերանի չորացում, արյան ճնշման տատանումներ, ինչպես նաև «Պրոտոպոպովի տրիադա»՝ սրտազարկի հաճախացում (տախիկարդիա), բբերի լայնացում (միդրիազ) և փորկապություն։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 26-02-2021