Խոլեցիստիտ (լեղապարկի բորբոքում)

Խոլեցիստիտ (լեղապարկի բորբոքում)
ՀՄԴ-10 ծածկագիր K81. Խոլեցիստիտ

Խոլեցիստիտը լեղապարկի բորբոքումն է, որը հաճախ զարգանում է լեղաքարերի պատճառով:

Խոլեցիստիտը կարող է առաջացնել սաստիկ ցավեր («լեղային խիթ») և պահանջել շտապ բժշկական օգնություն:

Ի՞նչ է խոլեցիստիտը

Լեղապարկը փոքր պարկաձև օրգան է, որը տեղակայված է լյարդի տակ, որովայնի վերին-աջ կողմում: Այն կուտակում-պահեստավորում է լյարդում արտադրված լեղին՝ հեղուկ նյութ, որը մասնակցում է մարսողությանը:

Խոլեցիստիտը մի հիվանդություն է, որի ժամանակ լեղապարկը դառնում է բորբոքված: Լեղապարկի լորձաթաղանթի բորբոքումն ավելի հաճախ կատառային բնույթի է, թեև, որպես բարդություն, չի բացառվում նրա անցումը ֆլեգմանոզի (թարախային) կամ գանգրենոզի (մեռուկային)։

Խոլեցիստիտը հաճախ առաջանում է, երբ լեղային քարերը խցանում են լեղապարկի արտատար ծորանը, որի հետևանքով զարգանում է լեղու կուտակում և կանգ, ինչն էլ առաջացնում է լեղապարկի լորձաթաղանթի բորբոքում:

Խոլեցիստիտը կարող է առաջանալ նաև այլ՝ լեղածորանի հետ կապված խնդիրներից, օրինակ՝ ուռուցք, լեղապարկի արյունամատակարարման խանգարում և վարակային բորբոքում (խոլանգիտ):

Հիվանդության ախտանիշները կարող են ինքնուրույն մեղմանալ, սակայն հիվանդությունը կրկնվելու մեծ հակում ունի (զարգանում է քրոնիկ խոլեցիստիտ): Մարդկանց մեծ մասը ստիպված է լինում ի վերջո հեռացնել իր լեղապարկը:

Որոշ դեպքերում խոլեցիստիտը կարող է առաջացնել լուրջ վարակային բարդություններ` լեղապարկի պատի թափածակում («պերֆորացիա»), պատռում կամ լեղապարկի հյուսվածքների մեռուկացում («գանգրենա»)՝ սեպսիսի կամ պերիտոնիտի զարգացմամբ:

Ի՞նչ են լեղային քարերը

Լեղային քարերը փոքր և պինդ քարանման զանգվածներ են, որոնք առաջանում են լեղու խտացման պայմաններում: Քարերը կարող են լինել սկսած ավազահատիկից մինչև գոլֆի գնդակի չափի: Ըստ բաղադրության տարբերում են երկու տիպի քարեր՝

  • խոլեսթերինային (առաջանում են գլխավորապես խոլեսթերինից)
  • պիգմենտային (առաջանում են գլխավորապես լեղուց):

Լեղային քարերը հանդիսանում են լիպիդների, կալցիումի և բիլիռուբինի փոխանակության խանգարումների հետևանք: Նշանակություն ունեն նաև տեղային վարակը և լեղու կանգը, որոնք նպաստում են լեղու ավելի մեծ խտացմանը և դրանում խոլեսթերինի կամ բիլիռուբինի քանակների բարձրացմանը, որոնցով նախապայմաններ են ստեղծվում քարերի առաջացման համար:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021