Սրտի իշեմիկ հիվանդություն. ինքնօգնություն

Սրտի իշեմիկ հիվանդություն. ինքնօգնություն

Ապրելակերպի փոփոխությունները կարող են օգնել սրտի իշեմիկ հիվանդության (ՍԻՀ) կանխարգելմանը կամ զարգացման դանդաղեցմանը:

  • Դադարեցրե՛ք ծխախոտի օգտագործումը. ծխախոտը համարվում է ՍԻՀ գլխավոր ռիսկի գործոններից մեկը: Նիկոտինը կծկում է արյունատար անոթները, բարձրացնում դրան դիմադրողականությունը և ծանրաբեռնում սրտի աշխատանքը, իսկ ծխախոտի ծխի մեջ առկա ածխածնի մոնօքսիդը (շմոլ գազ) նվազեցնում է արյան թթվածնի պարունակությունը և վնասում անոթների լորձաթաղանթը: Եթե ծխող եք, ապա նկատի ունեցեք, որ ծխախոտից հրաժարվելը սրտամկանի ինֆարկտի կանխարգելման լավագույն եղանակներից մեկն է:
  • Վերահսկե՛ք ձեր արյան ճնշումը. կանոնավոր կերպով ստուգեք ձեր արյան ճնշումը: Հարցրեք բժշկին, թե որքան հաճախ է պետք չափել ձեր ճնշումը: Որքան ձեր զարկերակային ճնշումը նորմայից (սովորաբար՝ 120/80 մմ ս.ս.) բարձր է, այդքան ավելի հաճախ չափելու կարիք կունենաք:
  • Ստուգե՛ք խոլեսթերինը. առողջ չափահաս մարդիկ պետք է խոլեսթերինի մակարդակը չափեն առնվազն 5 տարին մեկ: Սակայն, եթե ունեք սրտանոթային հիվանդության բարձր ռիսկ կամ արյան խոլեսթերինի նորման գերազանցող մակարդակներ, ուրեմն խոլեսթերինի անալիզ պետք է հանձնել ավելի հաճախակի: Հարցրեք ձեր բժշկին, թե խոլեսթերինի և ցածր խտության լիպոպրոտեիդների (ՑԽԼ կամ «վատ») խոլեսթերինի որ մակարդակն է ձեզ համար թիրախային: Մարդկանց մեծ մասի համար ՑԽԼ-ի մակարդակը պետք է չանցնի 3,4 մմոլ/լ-ը (կամ 130 մգ/դլ): Եթե ունեք սրտային հիվանդության այլ ռիսկի գործոններ, ապա ձեր թիրախային ՑԽԼ-ն պետք է լինի 2,5 մմոլ/լ-ից ներքև (կամ մինչև 100 մգ/դլ):
  • Հսկողության տակ պահե՛ք դիաբետը. եթե ունեք դիաբետ (շաքարախտ), կանոնավոր կերպով արյան շաքարի ստուգումը և բժշկի նշանակումներին ու խորհուրդներին խստորեն հետևելը կարող են օգնել սրտային հիվանդության ռիսկի նվազեցմանը:
  • Անցե՛ք սրտի համար օգտակար սննդակարգի. ավելացրեք մրգերի, բանջարեղենների, ամբողջահատիկ ցորենի, ոլոռազգիների և ընդեղենի չափաբաժինը: Խուսափեք հագեցած և «տրանս» ճարպերով հարուստ սննդամթերքներից: Սահմանափակեք կերակրի աղի և շաքարի օգտագործումը: Շաբաթական առնվազն 1-2 անգամ օգտագործեք յուղոտ ձկնեղեն, որը պարունակում է մեծ քանակով Օմեգա-3:
  • Խուսափե՛ք ալկոհոլից կամ սահմանափակե՛ք դրա օգտագործումը. եթե որոշում եք շարունակել ալկոհոլ օգտագործելը, արեք դա չափավոր քանակներով: Առողջ տղամարդիկ պետք է չանցնեն ալկոհոլի օրական երկու, իսկ կանայք՝ օրական մեկ չափաբաժինը:
  • Մնացե՛ք ֆիզիկապես ակտիվ. ֆիզիկական վարժանքներն օգնում են քաշի նվազեցմանը և դիաբետի հսկողությանը, ինչպես նաև բարձր խոլեսթերինի և բարձր արյան ճնշման կարգավորմանը, որոնք բոլորն էլ ՍԻՀ կարևոր ռիսկի գործոններ են: Շաբաթական առնվազն 150 րոպե զբաղվեք չափավոր աերոբիկ ակտիվությամբ կամ 75 րոպե՝ ավելի ծանր վարժանքներով: Դուք կարող եք նաև հավասարակշռել չափավոր և չափավորից բարձր ֆիզիկական վարժանքները:
  • Պահպանե՛ք առողջ քաշ. ավելցուկային քաշը բարձրացնում է ՍԻՀ ռիսկը: Նույնիսկ փոքր չափով ավելորդ քաշից ազատվելը կարող է օգնել այդ ռիսկի նվազեցմանը:
  • Մասնակցե՛ք սրտի վերականգնման ծրագրերինParticipate in cardiac rehabilitation. եթե տարել եք վիրահատություն, բժիշկը կարող է ձեզ խորհուրդ տալ, որ մասնակցեք «կարդիոռեաբիլիատցոն» ծրագրերին, որոնք ներառում են ձեր առողջությունը բարելավող կրթության, խորհրդատվություն և առողջարար վարժանքներ:
  • Կառավարե՛ք սթրեսը. կրճատեք սթրեսը որքան հնարավոր է: Կիրառեք սթրեսի վերահսկման հնարքներ, օրինակ՝ մկանային ռելաքսացիա և խոր շնչառություն:
  • Ստացե՛ք գրիպի դեմ պատվաստումները. ամենամյա պատվաստումները թույլ են տալիս կրճատել գրիպով վարակվելու ռիսկը:

Նկատի ունեցեք, որ կարևոր է նաև պարբերաբար բժշկական ստուգումները: Հիշեք, որ ՍԻՀ գլխավոր ռիսկի գործոնները՝ բարձր խոլեսթերին, բարձր արյան ճնշում և դիաբետ, հիվանդության վաղ շրջաններում որևէ գանգատ կամ անհանգստություն կարող են չառաջացնել, սակայն դրանց վաղ հայտնաբերումը և բուժումը կարող է օգնել սրտի առողջության պահպանմանը:

Այլընտրանքային միջոցներ

Օմեգա-3 ճարպաթթուները չհագեցած ճարպաթթվի տեսակ են, որոնք հավանաբար նվազեցնում են բորբոքումը (որը ՍԻՀ նպաստող գործոն է): Սակայն, որոշ հետազոտությունների արդյունքներ վկայում են Օմեգա-3-ի օգտակարության բացակայության մասին: Բոլոր դեպքերում, Օմեգա-3-ի օգտակարության կամ ռիսկերի վերաբերյալ կա լրացուցիչ հետազոտությունների կարիք:

  • Ձուկ և ձկան յուղ. ձուկը և ձկան յուղը համարվում են Օմեգա-3 ճարպաթթուների ամենաարդյունավետ աղբյուրները: Յուղոտ ձուկը, օրինակ՝ սաղմոն (лосось), ծովատառեխ (сельдь) և պահածոյացված սաղմոսաձուկը (սղոցաձուկ, тунец) պարունակում են Օմեգա-3-ի մեծ քանակներ, ուստի, կարող են լինել օգտակար: Ձկան յուղի հավելումները նույնպես կարող են օգտակար լինել, սակայն տվյալները խոսում են ձուկ օգտագործելու օգտին:
  • Կտավատ և կտավատի ձեթ. կտավատը և կտավատի ձեթը նույնպես պարունակում են օգտակար Օմեգա-3 ճարպաթթուներ, սակայն տվյալները չեն հաստատում, որ դրանք ունեն ձկների չափ օգտակարություն: Հում կտավատի սերմերի կճեպները պարունակում են նաև լուծվող բջջանք (մանրաթել), որը կարող է օգնել փորկապության կանխարգելմանը: Խոլեսթերինը նվազեցնող կտավատի հնարավոր ազդեցության համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ:
  • Օմեգա-3 ճարպաթթուների այլ սննդային աղբյուրներ. Օմեգա-3 ճարպաթթուների ավելի փոքր քանակներ առկա են նաև սոյայի, սոյայի ձեթի և կանոլայի ձեթի մեջ: Սակայն, դրանց օգտակարության վերաբերյալ տվյալներն ավելի սահմանափակ են:

Այլ հավելումները կարող են օգնել ՍԻՀ երկու կարևոր ռիսկի գործոնների՝ արյան ճնշման կամ խոլեսթերինի մակարդակի նվազեցմանը: Դրանցից են՝

  • ալֆա-լինոլենաթթու
  • գարի (ячмень)
  • կակաո
  • կոէնզիմ Q10
  • բջջանք (մանրաթել), այդ թվում՝ շեկ փսիլիում և վարսակի թեփ (առկա են վարսակի փաթիլների և ամբողջահատիկ վարսակ մեջ)
  • սխտոր
  • բուսական ստանոլներ և ստերոլներ (առկա են որոշ հավելումների կամ որոշ մարգարինների մեջ):

Մինչև բուժման մեջ որևէ նոր առանց դեղատոմս վաճառով դեղամիջոց կամ հավելում ավելացնելուց առաջ անպայման խորհրդակցեք ձեր բժշկի հետ: Նկատի ունեցեք, որ որոշ դեղամիջոցներ և հավելումներ կարող են փոխազդել միմյանց հետ՝ բարձրացնելով կողմնակի ազդեցությունների ռիսկը կամ նվազեցնելով օգտակար ազդեցությունները:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 08-04-2021