Դեպրեսիա․ ախտորոշում

Դեպրեսիա․ ախտորոշում

Դեպրեսիայի արդյունավետ բուժման առաջին քայլը բժշկին կամ հոգեկան առողջության մասնագետին այցելելն է։

Բժիշկը կատարում է ձեր հոգեկան առողջության գնահատում և մշակում վերման պլան։

Հոգեկան առողջության գնահատումն իրենից ներկայացնում է մանրակրկիտ և ընդլայնված հարցազրույց, որը ներառում է հարցեր՝ կապված ձեր ախտանիշների, աշխատանքի և փոխհարաբերությունների վրա դրանց ազդեցության, դեպրեսիայի նախկին դրվագների, թմրամիջոցների և ալկոհոլի օգտագործման, ուղեկցող հիվանդությունների և ընտանեկան պատմության մասին։ Շատ կարևոր է նաև գնահատել ինքնասպանության (սուիցիդ) կամ ինքնավնասման ռիսկը։

Ձեր ընտանիքի անդամները կամ մոտիկ ընկերները ձեր թույլտվությամբ նույնպես կարող են հանդիպել բժշկին, որ ներկայացնեն ձեր ախտանիշների վերաբերյալ իրենց դիտարկումները։ Ձեզ նաև կարող են առաջարկել, որ լրացնեք հոգեբանական ինքնագնահատման թերթիկ կամ հարցաթերթիկ։ Բժշկին շատ օգտակար կարող է լինել նաև ձեր կողմից լրացվող օրագիրը, որտեղ դուք ըստ օրերի գրանցում եք ձեր տրամադրության փոփոխությունները, քնի և այլ գործառույթների հետ կապված ձեր նշումները։

Բժիշկը կարող է հետազոտել ձեր գանգատների հավանական պատճառ հանդիսացող այլ գործոնները ևս։ Առողջական որոշ վիճակներ, թմրամիջոցների և ալկոհոլի օգտագործումը և քրոնիկ հիվանդությունները կարող են նմանվել դեպրեսիային։ Նա կարող է նաև զննել ձեզ և նշանակել որոշ հետազոտություններ, օրինակ՝ արյան անալիզ, որ ժխտի հիվանդության զարգացման ֆիզիկական պատճառները։

Ախտորոշումը կայացվում է վերոնշյալ ողջ տեղեկատվությունը հավաքվելուց հետո։

Դեպրեսիայի ախտորոշումը կատարվում է միջազգային ընդունված չափորոշիչների հիման վրա, որոնց հիմքում ընկած է այսպես կոչված «դեպրեսիայի տրիադան»՝ տրամադրության անկում, հոգեշարժական ֆունկցիաների ակտիվության արգելակում և մտածողության իջեցում։

Բուժումը ճիշտ կազմակերպելու համար կարևոր է ոչ միայն դեպրեսիայի վաղ ախտորոշումը, այլև հիվանդության տեսակի նույնականացումը։

Դեպրեսիայի տեսակները

  • Մեծ դեպրեսիա, որը հայտնի է նաև որպես «կլինիկական դեպրեսիա» կամ «ունիպոլյար դեպրեսիա»։ Մեծ դեպրեսիա են անվանում մինչև 2 շաբաթ կամ ավելի երկար շարունակվող դեպրեսիայի առանձին դրվագները, որոնք բացասական ազդեցություն են թողնում մարդու առօրյա գործառույթների վրա։
  • Մելանխոլիա (մելամաղձություն), որը դեպրեսիայի ավելի քիչ հանդիպող, բայց ավելի ծանր ընթացքով տեսակն է և դրսևորվում է դանդաղաշարժությամբ և ամեն ինչից հաճույքի կորստով։
  • Փսիխոտիկ դեպրեսիա, դեպրեսիայի խիստ հազվադեպ հանդիպող ձևն է, որն ընթանում է իրականության աղավաղված ընկալմամբ, օրինակ՝ զառանցական մտածողությամբ (բացասական և կեղծ համոզմունքներ) և ցնորքներով (հալյուցինացիաներ, օրինակ՝ գոյություն չունեցող ձայներ լսելը)։
  • Նախածննդյան և հետծննդյան դեպրեսիաներ, որոնք պայմանավորված են հղիությամբ և ծննդաբերությամբ: Դեպրեսիա կարող է զարգանալ հղի կանանց մինչև 10%-ի և ծննդաբերելուց 3 ամիս անց մայրերի մինչև 16%-ի մոտ։
  • Բիպոլյար խանգարում, որը կազմված է դեպրեսիայի և տրամադրության բարձրացման (մանիա) առանձին դրվագներից։ Նախկինում հայտնի էր որպես «մանիակալ-դեպրեսիվ փսիխոզ»:
  • Ցիկլոթիմիա, որը քրոնիկ խանգարում է՝ կազմված առնվազն երկու տարի շարունակվող ցածր և բարձր տրամադրությունների միմյանց փոխարինող շրջաններից։ Տրամադրության շեղումներն ավելի թույլ են, քան մեծ դեպրեսիան կամ մանիան, ուստի ցիկլոթիմիան կարելի է դիտարկել որպես բիպոլյար շեղման թեթև տեսակ։
  • Սեզոնային աֆեկտիվ խանգարում, որը կազմված է տարվա մի եղանակին, ավելի հաճախ՝ ձմռանը զարգացող դեպրեսիայով և կապված է արևի ճառագայթների ցածր մակարդակի հետ։ Այս վիճակն ավելի հաճախ հանդիպում է ձմռան ամիսներին երկար գիշերներով բնորոշվող տեղանքներում, օրինակ՝ հյուսիսային բևեռին մոտ ընկած տարածաշրջաններում:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 25-04-2021