Դիաբետի բուժման դեղեր

Դիաբետի բուժման դեղեր
Անգլերեն անվանումը՝ Diabetes Medication

Ներկայում շաքարախտի (դաիբետի) բուժման մեջ նշանակվում են տարբեր խմբերի և ազդեցության դեղեր։

Այն, թե բժիշկը ձեզ ինչ դեղ կնշանակի, կախված է ինչպես ախտորոշված դիաբետի տեսակից, այնպես էլ հիվանդության ընթացքից, ծանրության աստիճանից, առողջական ընդհանուր վիճակից և ձեր ապրելակերպից։

Դիաբետի դեղերի նպատակն է ձեր արյան գլյուկոզի մակարդակը նորմալ՝ «առողջ» միջակայքում կայուն կերպով երկարատև պահպանելը և հնարավոր բարդությունների կանխարգելումը։

Ինսուլին

Ինսուլինը հորմոն է, որն օգնում է գլյուկոզն արյունից դեպի բջիջներ տեղափոխմանը և որպես էներգիայի աղբյուր յուրացմանը։

1-ին տիպի դիաբետի ժամանակ ենթաստամոքսային գեղձն արտադրում է շատ քիչ քանակով ինսուլին կամ ընդհանրապես ինսուլին չի արտադրում։ «Ինսուլինակախյալ» դիաբետը պահանջում է ինսուլինային փոխարինող բուժում, որը պետք է շարունակվի հիվանդի ողջ կյանքի ընթացքում։ 2-րդ տիպի և հեստացիոն (հղիների) դիաբետով որոշ անձանց բուժման որոշ փուլերում նույնպես բժիշկը կարող է նշանակել ինսուլին։

2-րդ տիպի դիաբետի դեղեր

2-րդ տիպի դիաբետով մարդկանց մեծ մասը հիվանդության սկզբնական փուլում կարող է հիվանդության ընթացքը հսկելի դարձնել սննդակարգն առողջացնելու, կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվության և մարմնի կշիռը կարգավորելու միջոցով։ Սակայն, հիվանդության զարգացումը կարող է բերել նրան, որ արյան գլյուկոզի մակարդակի կարգավորման և հեռավոր բարդությունները կանխելու համար կարիք առաջանա ընդունելու որոշ դեղեր։

Գոյություն ունեն դիաբետի դեմ (հակադիաբետային) դեղերի տարբեր տեսակներ, որոնք ազդում են տարբեր մեխանիզմներով, ունեն տարբեր օգուտներ և կողմնակի ազդեցություններ։

Մետֆորմին

2-րդ տիպի դիաբետով բազմաթիվ մարդիկ իրենց բուժումը սկսում են մետֆորմինով, որը նվազեցնում է հիպերգլիկեմիան և որոշ չափով խթանում բջիջների կողմից գլյուկոզի յուրացումը։

Սուլֆոնիլուրեայի խումբ

Սուլֆոնիլուրեաները խթանում են ենթաստամոքսային գեղձը, որ ուժեղանա ինսուլինի արտադրությունը։ Որոշ դեպքերում այս խմբի դեղերը նշանակվում են որպես մետֆորմինին այլընտրանք կամ ավելացվում են վերջինիս, եթե մետֆորմինը, առողջ սննդակարգը և ֆիզիկական ակտիվությունը միասին չեն կարողանում գլյուկոզի մակարդակը պահպանել կայուն ընդունելի ցուցանիշների վրա։

Մինչ օրս ստեղծվել են սուլֆոնիլուրեաների երեք սերունդներ։

  • Առաջին սերնդի դեղեր՝ ացետոհեքամիդ, կարբուտամիդ, քլորպրոպամիդ, գլիցիկլամիդ, մետահեքամիդ, տոլազամիդ և տոլբուտամիդ
  • Երկրորդ սերնդի դեղեր՝ գլիբենկլամիդ, գլիբորնուրիդ, գլիպիզիդ, գլիխիդոն, գիզոքսեպիդ և գլիկոպիրամիդ
  • Երրորդ սերնդի դեղեր՝ գլիմեպիրիդ (երբեմն սա դասվում է երկրորդ խմբին)։

Այլ դեղեր

Վերջին տարիներին արտադրված նոր դեղերից են՝ գլիպտիններ, գլիտազոններ (թիազոլիդինեդիոններ), ակարբոզ և GLP-1 անալոգներ (էքսենատիդ)։

Պարտադիր չէ, որ այս դեղերը լինեն ավելի լավը, քան մինչ օրս օգտագործվողները։ Դրանք կարող են արդյունավետ կերպով նվազեցնել արյան գլյուկոզի մակարդակը, սակայն դեռ վերջնական նկարագրված չէ, թե կարո՞ղ են արդյոք այս դեղերը կանխարգելել դիաբետի երկարաժամկետ բարդությունները։

Ժամանակի ընթացքում դեղերի փոփոխություններ

Ժամանակի ընթացքում դիաբետի ընթացքը կարող է փոփոխվել, ինչը նշանակում է, որ ձեր նշանակումները ևս կարող են վերանայումների ենթարկվել։ Օրինակ, բժիշկը կարող է ձեզ առաջարկել նվազեցնել կամ ավելացնել ձեր խմած դեղի դեղաչափը, փոխարինել մեկ դեղը մյուսով կամ ավելացնել այլ դեղեր։

Անկախ նրանից, թե որ խմբի կամ ինչ դեղ կամ դեղեր եք ընդունում, շատ կարևոր է, որ դուք շարունակեք ձեր արյան գլյուկոզը պահել մշտական հսկողության ներքո։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 17-05-2019