Դիաբետ․ բարդություններ

Դիաբետ․ բարդություններ

Արյան գլյուկոզի կայուն բարձր մակարդակը ժամանակի ընթացքում վնասում է գրեթե բոլոր հյուսվածքները և օրգան-համակարգերը։

Շաքարային դիաբետի կամ շաքարախտի բարդությունները ծանրացնում են հիվանդության ընթացքը։ Ավելին, դրանց մի մասը կարող են կյանքին լուրջ վտանգ ներկայացնել։ Առողջ ապրելակեպը և արյան գլյուկոզի մակարդակի արդյունավետ վերահսկողումը զգալի կերպով կրճատում են դիաբետի բարդությունների զարգացման ռիսկը։

Սրտային հիվանդություն և ինսուլտ

Դիաբետով մարդիկ ունեն սրտի իշեմիկ հիվանդության և ինսուլտի զարգացման բարձրացած ռիսկ, ինչը կապված է կայուն բարձր արյան գլյուկոզի (հիպերգլիկեմիա), բարձր զարկերակային ճնշման (հիպերտենզիա) և բարձր արյան խոլեսթերինի հետ (հիպերխոլեսթերինեմիա)։ Դուք կարող եք ձեր բժշկի կամ էնդոկրինոլոգի հետ քննարկել սրտանոթային ռիսկի գործոնների նվազեցման ուղիները։

Ընդհանուր առմամբ, դիաբետի ժամանակ սրտանոթային հիվանդությունների ռիսկը կարելի է նվազեցնել հետևյալ ճանապարհներով՝

Բարձր արյան ճնշում

Բարձր արյան ճնշումը (գերճնշում կամ հիպերտենզիա) հանդիսանում է դիաբետի զարգացման ռիսկի գործոններից մեկը։ Սակայն, բարձր արյան ճնշումը նաև կարող է զարգանալ որպես դիաբետի բարդություն և ավելի խորացնել դիաբետի մյուս բարդությունների ընթացքը։ Ուստի, խիստ կարևոր է, որ ձեր արյան ճնշումը լինի մշտական վերահսկողման ներքո, իսկ անհրաժեշտության դեպքում բժիշկը նշանակի համապատասխան դեղեր։

Բժշկին այցելելու օրերին արյան ճնշման չափումներից անկախ, պետք է ձեր ճնշումը չափեք առնվազն՝

  • յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ, եթե ձեր զարկերակային ճնշումը նորմալ է
  • յուրաքանչյուր 3 ամիսը մեկ, եթե ձեր ճնշումը բարձր է
  • յուրաքանչյուր 4-8 շաբաթը մեկ, եթե ստանում եք ճնշումը կարգավորող դեղեր։

Մաշկ

Մանր անոթների և նյարդաթելերի դիաբետիկ վնասումը կարող են մաշկը դարձնել չոր և ճաքճքած։ Նման դեպքերում մաշկի վիճակը կարող է ավելի վատանալ, եթե ենթարկվում է հաճախակի կոպիտ լվացմանը, շատ տաք ջրի կամ արևի ճառագայթների ուղղակի ազդեցությանը։

Ձեր մաշկի վիճակը բարելավելու համար դուք կարող եք՝

  • լվացվելուց օգտվել ոչ թե տաք, այլ գոլ ջրից
  • օգտվել pH-հավասարակշռված օճառներից կամ նվազեցնել օճառների օգտագործումը
  • սահմանափակել բաղնիքում լողանալու կամ ցնցուղ ընդունելու ժամանակահատվածը (օճառաջուրը սրբում-մաքրում է մաշկի պաշտանիչ ճարպային շերտը)
  • մի քանի րոպե ժամանակ հատկացնել և մինչև լվացվելը կամ անկողին մտնելն ամբողջ մարմինը օծել մաշկը խոնավացնող որևէ քսուքով
  • առանց ուշացնելու դիմել մաշկաբանին կամ վիրաբույժին, եթե մաշկային քերծվածքը բորբոքվել է, դարձել է ցավոտ կամ առկա է արտադրություն։

Ոտնաթաթեր

Դիաբետին ուղեկցող անոթային համակարգի ախտահարման պայմաններում վատթարանում է մարմնի «հեռավոր» շրջանների՝ ստորին վերջույթների արյունամատակարարումը, որի պատճառով սրունքների և ոտնաթաթերի վրա կարող են առաջանալ դժվար լավացող վերքեր (խոցեր), որոնք հանգեցնեն ախտահարված վերջույթի անդամահատմանը (ամպուտացիա)։

Վերոնշյալ բարդությունների ռիսկը նվազեցնելու համար խորհուրդ է տրվում պարբերաբար զննել ոտնաթաթերը և առաջին իսկ գանգատների դեպքում առանց ուշացնելու դիմել ձեր բժշկին կամ նրա ուղեգրմամբ՝ համապատասխան մասնագետին (պոդիատրիստ)։

Ոտնաթաթերի դիաբետիկ ախտահարումը կանխարգելելու համար դուք կարող եք՝

  • պարբերաբար զննել ձեր ոտնաթաթերը և անսովոր նշաններ տեսնելու դեպքում տեղեկացնել ձեր բժշկին (կարմրություն, այտուց, ճաքեր, բշտիկներ, վերքեր, խոցեր և այլն), ընդ որում, պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձնել մատներին, դրանց միջև ընկած ծալքերին, եղունգների եզրերին և կրունկներին
  • ոտքերի եղունգները կտրել ուղիղ մկրատով
  • ամեն օր ոտքերի մաշկն օծել խոնավացնող քսուքներով (խուսափեք եգիպտացորենի հիմքի վրա պատրաստված քսուքներից)
  • հագնել միայն կոպիտ կամ սրածայր կարեր չունեցող և մաքուր գուլպաներ կամ զուգագուլպաներ
  • խուսափել կիպ և ոտնաթաթերը սեղմող գուլպաներից կամ զուգագուլպաներից
  • հագնել միայն հարմար և ոտնաթաթերին ազատ նստող կոշիկներ
  • խուսափել ոտքերն անմիջական տաքացնող ազդեցություններից՝ էլեկտրական կամ այլ ջեռակներ և այլն։

Աչքեր, քիթ և բերան

Նորմայում աչքերի, քթի և բերանի խոռոչի լորձաթաղանթները պետք է լինեն մաքուր և խոնավ։ Դիաբետի ժամանակ լորձաթաղանթի պաշտպանական գործունեությունը խանգարվում է, ինչը կարող է հանգեցնել հետևյալ շեղումներին՝

  • աչքերի չորություն, որի դեպքում կարելի է աչքերի խոնավությունը վերականգնել աչքի կաթիլների՝ «արհեստական արցունքների» միջոցով
  • քթի խոռոչի չորություն, որի ժամանակ կարող եք օգտագործել քթի աղային սփրեյներ
  • բերանի չորություն, որը կարելի է մեղմացնել բերանի խոռոչը ողողելով ջրով կամ օգտագործելով դիետիկ մաստակներ (շատ օգտագործելու դեպքում կարող է ի հայտ գալ փորլուծություն)։

Անհարմարավետության զգացումը չոր լորձաթաղանթների միակ հետևանքը չէ։ Կորցնելով պաշտպանիչ շերտը, լորձաթաղանթները կարող են հեշտությամբ գրգռվել կամ բորբոքվել։ Նման դեպքերում դիմեք ձեր բժշկին։

Ատամների խնամք

Դիաբետը, հատկապես, եթե արյան գլյուկոզը ճիշտ չի վերահսկվում, կարող է հանգցնել ատամների և, ընդհանուր առմամբ, բերանի խոռոչի տարբեր խնդիրների։ Այս բարդություններից խուսափելու համար անհրաժեշտ է բժշկի հսկողությամբ կարգավորել արյան գլյուկոզի մակարդակը և պարբերաբար այցելել ատամնաբույժին՝ բերանի խոռոչի առողջական վիճակը ստուգելու և ըստ անհրաժեշտության համապատասխան բուժում ստանալու համար։

Տեսողություն

Դիաբետիկ ռետինոպաթիան (աչքի ցանցաթաղանթի անոթային բարդություն) 60-ն անց մարդկանց կուրության հասնող հիմնական պատճառներից մեկն է։ Փաստերը վկայում են, որ ռետինոպաթիայի և արյան գլյուկոզի մակարդակի միջև գործում է հստակ կապ, ուստի ոչ համարժեք բուժման պայմաններում դիաբետիկ ռետինոպաթիայի զարգացման ռիսկը խիստ բարձրանում է։

Դիաբետը նաև կարող է առաջացնել կատարակտ (աչքի ոսպնյակի թափանցիկության լրիվ կամ մասնակի կորուստ) և տեսողության խանգարման բերող այլ խնդիրներ։

Դիաբետի ժամանակ տեսողության խնդիրները կարող են որոշակիորեն կանխարգելվել, եթե դուք՝

  • պարբերաբար այցելեք ակնաբույժին և ստուգեք ձեր տեսողությունը և աչքերի վիճակը
  • կարգավորեք և կայուն պահեք ձեր արյան գլյուկոզի մակարդակը
  • կարգավորեք ձեր արյան ճնշումը
  • կարգավորեք ձեր արյան խոլեսթերինի մակարդակը
  • տեսողության հետ խնդիրներ հայտնաբերելիս առանց ուշացնելու դիմեք ակնաբույժին։

Միզապարկ և երիկամներ

Երիկամների գլխավոր դերն արյունը նյութափոխանակության տարբեր արգասիքներից զտել-մաքրելն է։ Դիաբետը, լինելով քրոնիկ հիվանդություն, կարող է ժամանակի ընթացքում ախտահարել ձեր երիկամները, որի առաջին նշանը մեզում ալբումինի (միկրոալբումինուրիա) և սպիտակուցի հայտնվելն է (պրոտեինուրիա)։ Ալբումինը և սպիտակուցը կարող են մեզում ի հայտ գալ առանց երիկամների ախտահարման որևէ տեսանելի ախտանիշի, ուստի մեզում այս նյութերի որոշումը կարող է օգնել հնարավորինս վաղ ախտորոշելու դիաբետիկ նեֆրոպաթիան (երիկամների դիաբետիկ ախտահարում)։

Դիաբետով մարդիկ նաև ունեն միզապարկի և երիկամների վարակային բորբոքումների նկատմամբ բարձր ռիսկ։ Միզասեռական հիգիենայի կանոնների պահպանումը, արյան գլյուկոզի մակարդակի և արյան ճնշման կայուն կարգավորումը զգալի կերպով նվազեցնում են այս բարդության ռիսկը։

Եթե նկատել եք միզասեռական համակարգի գործունեության որևէ շեղում՝ մեզի պղտորացում և գույնի փոփոխություն, մեզից տհաճ հոտ, միզելուց վերցայլքային ցավեր և այլ գանգատներ, առանց ձգձգելու դիմեք ձեր բժշկին։

Հոգեկան առողջություն

Դիաբետով հիվանդների շուրջ կեսի մոտ առաջանում են հոգեկան առողջության տարբեր խնդիրներ, առաջին հերթին՝ դեպրեսիա և անհանգստություն։ Հանդես գալով որպես դիաբետի հետևանք, ընկճված վիճակն ինքը կարող է ծանրացնել դիաբետի ընթացքը, քանի որ դեպրեսիա և անտարբերություն ունեցող մարդը սկսում է հեռանալ իր հիվանդության հետ կապված ամենօրյա գործերից (արյան գլյուկոզի չափում, դեղերի ընդունում, անձնական խնամք):

Նման դեպքերում իր խորհուրդներով և եթե անհրաժեշտ է, նաև՝ թերապիաներով ձեզ կարող է օգնել հոգեկան առողջության ոլորտի մասնագետը։

Սեռական կյանք

Դիաբետը, հատկապես անկառավարելի մնալու պարագայում, նվազեցնում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց սեռական ցանկությունը։ Որոշ դեպքերում տղամարդկանց մոտ դիաբետը կարող է հանգեցնել իմպոտենցիայի։

Սեռախտաբանի (սեքսոպաթոլոգ) խորհրդատվությունը կարող է օգնել՝ վերականգնելու սեռական առողջությունը։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 25-04-2021