Գլոմերուլոնեֆրիտ. ախտորոշում

Գլոմերուլոնեֆրիտ. ախտորոշում

Գլոմերուլոնեֆրիտը հաճախ հայտնաբերվում է, երբ մեզի սովորական հետազոտությամբ ստացվում են շեղված ցուցանիշներ:

Մասնավորապես, մեզում սպիտակուցի կամ արյան առկայությունը հաճախ հանդիսանում է գլոմերուլոնեֆրիտի մասին կասկածելու կամ ախտորոշման առաջին քայլը:

Սակայն, կան առողջական բազմաթիվ խնդիրներ ևս, որոնք կարող են դրսևորվել սպիտամիզությամբ կամ արյունամիզությամբ, ուստի բժիշկը կարող է նշանակել նաև մեզի քննություն՝ նստվածքի մանրադիտակային դիտումով, որը կարող է օգնել հասկանալու, թե արդյոք արյունը կամ սպիտակուցը մեզում ի հայտ են եկել գլոմերուլոնեֆրիտի պատճառով:

Ի լրումն մեզի քննության, բժիշկը կարող է նշանակել նաև արյան թեստ, որի միջոցով հայտնաբերված կրեատինինի կամ միզանյութի բարձրացած ցուցանիշները ևս կարող են հանդիսանալ երիկամների գործունեության հավանական խանգարման մասին վկայող ահազանգեր (այս երկու նյութերը նյութափոխանակության արգասիքներ են, որոնք կծիկներով զտվում են արյունից և մեզով հեռացվում օրգանիզմից):

Իմացե՛ք ավելին երիկամների գործունեության գնահատման լաբորատոր թեստերի մասին:

Սովորաբար բժիշկները նաև նշանակում են երիկամների պատկերման հետազոտություններ, ավելի հաճախ՝ գերձայնային հետազոտություն (սոնոգրաֆիա):

Գլոմերուլոնեֆրիտի և հիվանդության ձևի ախտորոշումը հաստատվում է երիկամի բիոպսիայի միջոցով, երբ տեղային անզգայացման ներքո բժիշկը բարակ ասեղով գոտկային մոտեցմամբ երիկամից վերցնում է փոքր հյուսվածք: Կենսանմուշի մանրադիտակային հետազոտությունը հաճախ օգնում է որոշելու բորբոքման պատճառը:

Վաղ ախտորոշումը թույլ է տալիս ձեռնարկել համապատասխան բուժման միջոցառումներ՝ քանի դեռ կծիկների ախտահարումը չի հասցրել առաջացնել ծանր բարդություններ, որոնք կարող են վկայել երիկամների գործունեության անդառնալի խանգարման մասին:

Գլոմերուլոնեֆրիտի տեսակները

Գլոմերուլյար հիվանդությունները դասակարգվում են պրոլիֆերատիվ և ոչ պրոլիֆերատիվ խմբերում։

Ոչ պրոլիֆերատիվ գլոմերուլոնեֆրիտ

Այս խումբը ներառում է գլոմերուլոնեֆրիտի այն ձևերը, որոնց ժամանակ երիկամի կծիկներում բջիջների քանակը չի փոխվում և սովորաբար ընթանում են նեֆրոտիկ համախտանիշով։

Ոչ պրոլիֆերատիվ գլոմերուլոնեֆրիտի ձևերն են՝

  • նվազագույն փոփոխությունների հիվանդություն. երեխաների մոտ նեֆրոտիկ համախտանիշի զարգացման ամենահաճախակի պատճառն է
  • ֆոկալ սեգմենտային գլոմերուլոսկլերոզ. կարող է կապված լինել այնպիսի հիվանդությունների հետ, ինչպիսիք են՝ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ և ներարկային թմրամիջոցների գործածում (վիրուսային վարակների մեծ ռիսկ) կամ ժառանգական՝ ինչպես Ալպորտի համախտանիշը, թեև 20-30% դեպքերում պատճառը հայտնի չէ
  • թաղանթային գլոմերուլոնեֆրիտ. հիվանդների մոտ 2/3 ունի աուտոհակամարմիններ Ֆոսֆոլիպազա A2 ընկալիչի դեմ, այլ պատճառներից են՝ կերակրափողի և թոքի քաղցկեղ, վարակներ (օրինակ՝ հեպատիտ B), դեղեր (օրինակ՝ պենիցիլիններ), շարակցական հյուսվածքի մի շարք հիվանդություններ (օրինակ՝ համակարգային կարմիր գայլախտ)
  • բարակ հիմային թաղանթի հիվանդություն. հանդիսանում է բարորակ ընթացքով աուտոսոմ-դոմինանտ ժառանգական հիվանդություն, որն ուղեկցվում է մշտական մանրադիտակային արյունամիզությամբ
  • ֆիբրոնեկտիկ գլոմերուլոպաթիա. գլոմերուլոնեֆրիտի հազվադեպ ձևն է, որը զարգանում է աուտոսոմ-դոմինանտ ձևով և մոտ 40%-ը կապված է ֆիբրոնեկտին (FN1) գենի մուտացիայի հետ:

Պրոլիֆերատիվ գլոմերուլոնեֆրիտ

Այս խումբը ներառում է գլոմերուլոնեֆրիտի այն ձևերը, որոնց ժամանակ երիկամի կծիկներում բջիջների քանակն ավելանում է և սովորաբար ընթանում են նեֆրիտիկ համախտանիշով (մեզում արյուն, մեզի քանակի քչացում և բարձր արյան ճնշում)։ Պրոլիֆերատիվ գլոմերուլոնեֆրիտը, հիվանդության տեսակից կախված, շաբաթների կամ ամիսների ընթացքում բերում է երիկամների վերջնային (քրոնիկ) անբավարության։

Պրոլիֆերատիվ գլոմերուլոնեֆրիտի ձևերն են՝

  • IgA նեֆրոպաթիա (Բերգերի հիվանդություն). ամենատարածված գլոմերուլոնեֆրիներից մեկն է, որը զարգանում է շնչառական վարակից մի քանի օր հետ և բնութագրվում է երիտասարդների մոտ ինքնաբուժվող նեֆրոպաթիայով (բնորոշվում է մեզի մեջ տեսանելի կամ ոչ տեսանելի արյան առկայությամբ, երբեմն զուգակցվում է թույլ սպտամիզության հետ և հազվադեպ՝ նեֆրիտիկ համախտանիշով)
  • հետվարակային գլոմերուլոնեֆրիտ. կարող է զարգանալ համարյա բոլոր վարակային հիվանդություններից հետո, սակայն մեծամասամբ զարգանում է Streptococcus pyogenes-ից հետո, երբ տարած ստրեպտոկոկային ըմպանաբորբից 1-2 շաբաթ հետո զարգանում է ընդհանուր թուլություն, սրտխառնոց և թույլ նեֆրիտիկ համախտանիշ՝ արյան ճնշման քիչ բարձացմամբ և մուգ շականակագույն մեզով արյունամիզությամբ (երեխաների մոտ կանխատեսումը դրական է, ինքնաբուժվում է 1-4 շաբաթվա ընթացքում, իսկ չափահասների մոտ կանխատեսումն ավելի վատն է)
  • մեմբրանոպրոլիֆերատիվ գլոմերուլոնեֆրիտ (մեզանգիոկապիլյար գլոմերուլոնեֆրիտ). ընթանում է նեֆրիտիկ համախտանիշով և ունի վատ կանխատեսում
  • արագ հարաճող գլոմերուլոնեֆրիտ (կիսալուսնաձև գլոմերուլոնեֆրիտ). ընթանում է նեֆրիտիկ համախտանիշով, որի բուժման մեջ օգտագործվում են կորտիկոստերոիդներ, սակայն կանխատեսումը վատն է:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 01-06-2021