Բարձր արյան ճնշում. դեղեր

Բարձր արյան ճնշում. դեղեր

Բարձր արյան ճնշումը նվազեցնող դեղերը կոչվում են նաև հակագերճնշումային (հակահիպերտենզիվ) դեղեր կամ, ինչպես ընդունված է պացիենտների շրջանում, «ճնշման» դեղեր:

Եթե ձեր արյան ճնշումը բարձր է, դեռ չի նշանակում, որ պետք է սկսեք դեղեր ընդունել: Ապրելակերպի «առողջացումը» կարող է օգնել բարձր արյան ճնշման վերահսկմանը և կառավարմանը: Սակայն երբեմն ապրելակերպի փոփոխությունները բավարար չեն: Եթե սննդակարգն ու ֆիզիկական վարժանքները չեն օգնում, բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ արյան ճնշումը նվազեցնող դեղերով բուժում: Նկատի ունեցեք, որ որոշ իրավիճակներում բժիշկը նաև կարող է նշանակել ճնշման դեղերի փոքր դեղաչափեր, երբ արյան ճնշման զգալի բարձրացում չկա (օրինակ, սրտային անբավարարության ժամանակ):

Հիպերտենզիայի բուժումը կարևորվում է վաղուց ապացուցված այն փաստով, որ բարձր արյան ճնշումը բարձրացնում է սրտանոթային հիվանդությունների, օրինակ, ինսուլտի և սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկերը: Ընդ որում, որքան բարձր են այդ ռիսկերը, այդքան դեղերի ընդունումն ավելի անհրաժեշտ է:

Բժիշկի նշանակած հակագերճնշումային դեղի տեսակը կախված է ձեր ճնշման ցուցանիշներից և ընդհանուր առողջական վիճակից: Որոշ մարդկանց կարող է բավարարել միայն մեկ տեսակի դեղի ընդունումը (մոնոթերապիա), իսկ այլ դեպքերում բժիշկը գուցե նշանակի երկու կամ ավելի շատ տեսակի դեղամիջոցներ (համակցված բուժում): Այսօր դեղատներում կարող եք հանդիպել ինչպես միայն մեկ ակտիվ դեղ պարունակող «ճնշման» հաբեր, այնպես էլ մի քանի դեղեր պարունակող «համակցված» հաբեր (պատրաստուկներ):

Ընդհանուր առմամբ, բժիշկը խորհուրդ է տալիս հասնել 130/80 մմ ս.ս.-ից ցածր «թիրախային» ճնշման ցուցանիշների, եթե՝

Նկատի ունեցեք, որ որոշ դեպքերում բժիշկը կարող է խնդրել, որ հակագերճնշումային դեղերն ընդունեք մշտապես՝ ողջ կյանքի ընթացքում:

Ստորև ձեզ կներկայացնենք բարձր արյան ճնշման բուժման մեջ առավել հաճախ նշանակվող դեղերը:

  • Միզամուղներ (դիուրետիկներ). միզամուղները խթանում են երիկամներով օրգանիզմից նատրիումի և ջրի հեռացումը՝ նվազեցնելով շրջանառող արյան ծավալը, թուլանելով անոթների պատին արյան ճնշումը և «թեթևացնելով» սրտի աշխատանքը: Հաճախ միզամուղները բարձր արյան ճնշման բուժման առաջին դեղամիջոցներն են: Կան միզամուղների տարբեր դասեր, ներառյալ՝ թիազիդային, կանթային և կալում խնայող: Այն, թե բժիշկն այս խմբերից որ դեղամիջոցը ձեզ կնշանակի, կախված է ձեր ճնշման ցուցանիշներից և առողջական այլ վիճակներից, օրինակ՝ երիկամային հիվանդության կամ սրտային անբավարարության առկայությունից: Ավելի հաճախ նշանակվում են Քլորթալիդոն, Հիդրոքլորթիազիդ (Միկրոզիդ) և այլն։ Միզամուղների տարածված կողմնակի ազդեցությունը կապված է խթանված միզարձակության հետ, որը կարող է նվազեցնել արյան կալիումի մակարդակը: Եթե արյան հետազոտությամբ հայտնաբերվում է ցածր կալիում (հիպոկալեմիա), բժիշկը կարող է ձեր բուժմանն ավելացնել կալիում խնայող միզամուղ, օրինակ՝ Տրիամտերեն (Դիազիդ, Մաքսիդ) կամ Սպիրոնոլակտոն (Ալդակտոն)։
  • Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի (ԱՓՖ) արգելակիչներ կամ ինհիբիտորներ. ԱՓՖ պաշարիչները թուլացնում են արյունատար անոթները՝ արգելակելով անոթները նեղացնող բնական քիմիական միացության` անգիոտենզինի արտադրությունը: Արդյունքում, արյունատար անոթների լայնացման շնորհիվ նվազում է արյան ճնշումը, հեշտանում է արյան հոսքը և թուլանում սրտի բեռնվածությունը: Այս խմբի հայտնի ներկայացուցիչներից են՝ Լիզինոպրիլ (Պրինիվիլ, Զեստրիլ), Բենազեպրիլ (Լոտենզին), Կապտոպրիլ (Կապոտեն) և այլն:
  • Անգիոտենզին II ընկալիչների պաշարիչներ (ԱԸՊ). այս դեղերը նույնպես թուլացնում են արյունատար անոթները, սակայն, ոչ թե անոթները նեղացնող բնական քիմիական միացության` անգիոտենզինի արտադրության, այլ՝ ազդեցության արգելակման միջոցով: ԱԸՊ սովորաբար նշանակվում են այն դեպքերում, երբ ԱՓՖ պաշարիչների ընդունումը նպատակահարմար չէ (օրինակ, որպես կողմնակի ազդեցություն առաջացնում են քրոնիկ հազ): ԱԸՊ դասից են՝ Կանդեսարտան (Ատականդ), Լոզարտան (Կոզաար) և այլն:
  • Կալցիումական անցուղիների պաշարիչներ (կալցիումի բլոկատորներ). կալցիումի բլոկատորներն արգելակում են կալցիումի մուտքը սրտամկանի և արյունատար անոթների բջիջներ, որի շնորհիվ թուլանում է սրտամկանի կծկողական ուժը և լայնանում են անոթները, ինչպես նաև հեշտանում է սրտի կողմից արյան արտամղումը դեպի արյունատար համակարգ: Որոշ կալցիումի բլոկատորներ նվազեցնում են սրտի ռիթմը: Այս դեղամիջոցները, օրինակ՝ Ամլոդիպին (Նորվազք), Դիլթիազեմ (Կարդիզեմ, Տիազակ և այլն) մեծ տարիքով կամ աֆրիկյան ծագումով մարդկանց շրջանում ավելի լավ են ազդում, քան ԱՓՖ պաշարիչները: Հիշեք, որ կալցիումի բլոկատոր ընդունելիս պետք է հրաժարվել գրեպֆրութից:

Հիպերտենզիայի բուժման մեջ երբեմն նշանակվող լրացուցիչ դեղեր

Եթե վերոնշյալ խմբի դեղերով կամ դրանց զուգակցումներով չի հաջողվում հասնել արյան ճնշման ցանկալի ցուցանիշների, բժիշկը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ դեղամիջոցներ:
  • Ալֆա պաշարիչներ (բլոկատորներ). այս խմբի դեղամիջոցները թուլացնում են արյունատար անոթներին ուղարկվող նյարդային ազդանիշները և նվազեցնում անոթները նեղացնող բնական միջացությունների ազդեցությունները: Оրինակներից են՝ Դոքսազոզին (Կարդուրա), Պրազոզին (Մինիպրես) և այլն։
  • Ալֆա բետա պաշարիչներ (բլոկատորներ). այս խմբի դեղամիջոցները թուլացնում են արյունատար անոթներին ուղարկվող նյարդային ազդանիշները և դանդաղեցնում սրտազարկը՝ նվազեցնելով անոթներ արտամղվող արյանք ծավալը: Oրինակներից են՝ Կարվեդիլոլ (Կորեգ) և Լաբետալոլ (Տրանդատե) և այլն։
  • Բետա պաշարիրներ (բլոկատորներ). այս խմբի դեղերը նվազեցնում են սրտի բեռնվածությունը (սրտազարկի ուժի թուլացում և ռիթմի դանդաղում) և լայնացնում արյունատար անոթները: Оրինակներից են՝ Ացեբուտոլոլ, Ատենոլոլ (Տենորմին) և այլն: Որպես բարձր արյան ճնշման դեղամիջոցներ, բետա բլոկատորները սովորաբար առանձին չեն նշանակվում, սակայն կարող են ավելացվել հիմնական բուժման դեղերին:
  • Ալդոստերոնի ներհակորդներ (անտագոնիստներ). այս խմբի դեղերը նաև համարվում են միզամուղներ: Оրինակներից են՝ Սպիրոնոլակտոն և Էպլերենոն (Ինսպրա): Դրանք արգելակում են կերակրի աղի և ջրի կուտակմանը և արյան ճնշման բարձրացմանը նպաստող բնական միացության՝ ալդոստերոնի ազդեցությունը: Ալդոստերոնի անտագոնիստները կարող են նշանակվել կայուն հիպերտենզիայի բուժման մեջ:
  • Ռենինի արգելակիչներ (ինհիբիտորներ). Ալիսկիրենը (Տեկտունա) դանդաղեցնում է ռենինի արտադրությունը՝ հորմոն, որն արտադրվում է երիկամներում և մեկնարկում արյան ճնշումը բարձրացնող քիմիական շղթան: Ալիսկիրենը չի կարելի զուգակցել ԱՓՖ արգելակիչների կամ ԱԸՊ-ների հետ լուրջ բարդությունների, այդ թվում՝ ինսուլտի ռիսկի բարձրացման պատճառով:
  • Անոթալայնիչներ. այս խմբի դեղերն ուղղակիորեն ազդում և թուլացնում են անոթապատի մկանները՝ կանխելով դրանց կծկվելը և անոթի նեղանալը: Օրինակներից են՝ Հիդրալազին, Մինօքսիդիլ և այլն:
  • Կենտրոնական ազդեցության դեղամիջոցներ. այս խմբի դեղերը կենտրոնական ազդեցությամբ կանխում են սրտի ռիթմի և անոթների նեղացման բերող նյարդային ազդանիշների հաղորդումը։ Օրինակներից են՝ Կլոնիդին (Կատապրես), Գուանֆացին (Ինտունիվ) և Մեթիլդոպա:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 31-03-2021