Համակարգային կարմիր գայլախտ (լուպուս)

Համակարգային կարմիր գայլախտը կամ Լիբման-Սաքսի հիվանդությունն օրգանիզմի իմունային համակարգի հիվանդություն է:

Թեև այս հիվանդության պատճառները լիարժեք բացահայտված չեն, գայլախտի ախտանիշների և բարդությունների բուժման մեթոդները կարող են զգալիորեն բարելավել հիվանդների կյանքի որակը:

Հիվանդությունն իր անվանումը ստացել է բնորոշ նշանի շնորհիվ՝ քթի վրա և այտերին թիթռնիկաձև ցանի առկայություն, որը, ինչպես համարվում էր միջնադարում, հիշեցնում է գայլի կծածի հետք։

Ի՞նչ է գայլախտը (լուպուս)

Գայլախտը քրոնիկ աուտոիմուն հիվանդություն է, որը կարող է ախտահարել բազմաթիվ օրգան-համակարգեր: Այն շարակցական հյուսվածքի հիվանդությունների («մեծ կոլագենոզներ») ցայտուն տարատեսակներից է։

Հիվանդության հստակ պատճառը հայտնի չէ, սակայն հավանաբար որոշակի նշանակություն ունեն ժառանգական և շրջակա միջավայրային գործոնները:

Կան գայլախտի բազմաթիվ տարբեր տեսակներ: Սիստեմային կարմիր գայլախտը կարող է ախտահարել գրեթե ցանկացած օրգան կամ համակարգ: Դիսկոիդ գայլախտն ընդհանուր առմամբ ավելի թեթև տեսակն է, որը մարդկանց մեծ մասի մոտ դրսևորվում է միայն մաշկային ախտանիշներով: Ենթասուր մաշկային գայլախտը համակարգայինին նման, բայց ևս ավելի թեթև տեսակն է: Դեղերով պատճառված գայլախտը որևէ դեղի նկատմամբ ռեակցիա է, որը սովորաբար անհետանում է տվյալ դեղի ընդունումը դադարձնելիս:

Գայլախտը խիստ հազվադեպ հանդիպող հիվանդություն է: Հիվանդների շուրջ 90%-ը կանայք են, որոնց մեծ մասի մոտ հիվանդությունը զարգանում է 15-45 տարեկան հասակում:

Ախտանիշները կարող են լինել արտահայտված և տարբեր անձանց մոտ զգալիորեն տարբերվել: Ամենահաճախ հանդիպող ախտանիշներն են հոդերի ցավը, կարկամվածությունը կամ այտուցվածությունը (հաճախ հոդային համախտանիշը լինում է հիվանդության առաջին և միակ արտահայտությունը), մաշկային ցանը, ջերմության բարձրացումը և հոգնածության զգացումը: Ախտորոշումը դժվար է և պահանջում է որոշակի ժամանակ:

Գայլախտի ախտանիշները և բարդությունները բուժելի են: Գայլախտով մարդկանց մեծ մասը կարող է կառավարել հիվանդությունը և ապահովել կյանքի որակ՝ հետևելով արդյունավետ բուժմանը և անցնելով առողջ ապրելակերպի:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021