Դաշտանադադար. պատճառներ

Դաշտանադադար. պատճառներ

Դաշտանադադարը յուրաքանչյուր կնոջ կյանքի բնական շրջաններից մեկն է` նրա օրգանիզմում ընթացող մեծ փոփոխությունների արդյունքը:

Դաշտանադադարը կնոջ կյանքի այն փուլն է, երբ դաշտանային ցիկլերն ավարտվում են, նրա ձվարաններում դադարում է ձվաբջջի առաջացման գործունեությունը (ձվազատում կամ օվուլյացիա) և կինն այլևս դառնում է անպտղունակ: Այնուամենայնիվ, լինելով բնական երևույթ, որոշ կանանց մոտ դաշտանադադարը կարող է սկսվել ավելի վաղ, օրինակ՝ ձվարանների ներզատիչ (էնդոկրին) գործունեության խանգարման պատճառով:

Ընդհանուր առմամբ, կնոջ մոտ դաշտանների դադարում տեղի է ունենում տարբեր պատճառներով:

  • Վերարտադրողական հորմոնների բնականոն քչացում. երբ մոտենում եք 40 տարեկանին, ձեր ձվարանները սկսում են արտադրել ավելի քիչ էստրոգեն և պրոգեստերոն՝ հորմոններ, որոնք կարգավորում են ձեր դաշտանային ցիկլը: Արդյունքում, ձեր պտղաբերությունը նվազում է: 40-ից հետո դաշտանային ցիկլերը սկսում են դառնալ անկանոն՝ ավելի երկար կամ ավելի կարճ, ավելի առատ կամ ավելի թույլ, ավելի հաճախ կամ ավելի հազվադեպ՝ մինչև, միջինը 51 տարեկանում ձվարանները դադարում են ձվաբջջի արտադրել, և ձեր դաշտանները վերջնականապես դադարում են:
  • Ձվարանների հեռացման վիրահատություն (օոֆորէկտոմիա). ձվարաններն արտադրում են հորմոններ, այդ թվում՝ էստրոգեն և պրոգեստերոն, որոնք կարգավորում են դաշտանային ցիկլը, ուստի, եթե որևէ պատճառով հեռացվում են ձեր զույգ ձվարանները (կոչվում է օոֆորէկտոմիա), դաշտանային ցիկլերն անմիջապես դադարում են: Ձվարանների հեռացումից հետո ամենայն հավանականությամբ դաշտանադադարը կուղեկցվի ջերմահորդանքներով և դաշտանադադարին բնորոշ այլ ախտանիշներով, որոնք կարող են լինել բավականին սուր, քանի որ հորմոնային տեղաշարժերը զարգանում են հանկարծակի՝ կտրուկ, այլ ոչ թե աստիճանաբար: Եթե որևէ պատճառով հեռացվում է արգանդը (կոչվում է հիստերէկտոմիա), բայց ոչ՝ ձվարանները, սովորաբար վիրահատությանն անմիջապես հետևող դաշտանադադար կարող է չզարգանալ: Թեև դուք այլևս դաշտաններ չեք ունենում, ձեր ձվարանները շարունակում են առաջացնել ձվաբջիջներ և արտադրել էստրոգեն և պրոգեստերոն:
  • Քիմիոթերապիա և ճառագայթային բուժում. քիմոթերապիան և ճառագայթային բուժումը քաղցկեղի բուժման մեթոդներից են, որոնք կարող են առաջացնել ձվարանների գործունեության ընկճում և բուժման կուրսից ոչ շատ չանցած՝ ջերմահորդանքով և այլ ախտանիշներով ուղեկցվող դաշտանադադար: Ճառագայթային բուժումը կարող է նմանատիպ կողմնակի ազդեցություն դրսևորել, եթե ճառագայթման փունջն ուղղված է անմիջապես ձվարաններին:
  • Առաջնային ձվարանային անբավարարություն. կանանց շուրջ 1%-ը դաշտանադադար ունենում է մինչև 40 տարեկանը (կոչվում է վաղ դաշտանադադար): Վաղ դաշտանադադար կարող է զարգանալ ձվարանների կողմից վերարտադրողական հորմոնների արտադրության կտրուկ անկման պատճառով (առաջնային ձվարանային անբավարարություն)՝ պատճառված գենետիկական գործոններից կամ աուտոիմուն հիվանդություններից: Սակայն, հաճախ վաղ դաշտանադադարի որևէ պատճառ չի հայտնաբերվում: Նման դեպքերում բժիշկը կարող է նշանակել հորմոնային փոխարինող բուժում՝ մինչև կնոջ դաշտանադադարի բնական տարիքին հասնելը: Նման բուժումը նաև կարող է կանխարգելել ուղեղի, սրտի և ոսկրերի ախտահարումը:

Իմացե՛ք ավելին վաղ դաշտանադադարի պատճառների մասին:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 19-04-2021