Պերիտոնիտ

Պերիտոնիտ
Անգլերեն անվանումը՝ Peritonitis

Պերիտոնիտը որովայնի խոռոչի օրգանները և որովայնի պատը ներսից պատող բարակ թաղանթի ՝ որովայնամզի բորբոքումն է։

Որովայնամզի բորբոքման ամենահաճախ հանդիպող պատճառը բակտերիային վարակն է։ Պերիտոնիտը կյանքին սպառնացող հիվանդություն է, որը պահանջում է անհետաձգելի ախտորշում և բուժում։

Ի՞նչ է պերիտոնիտը

Պերիտոնիտը որովայնի պատը ծածկող թաղանթանման բարակ հյուսվածքի բորբոքումն է։ Շարակցական բնույթի այս հյուսվածքը կոչվում է որովայնամիզ (պերիտոնիում) և ծածկում է ձեր ստամոքսը, լյարդը և մարսողական մյուս օրգանները, այդ թվում՝ բարակ և հաստ աղիները։

Պերիտոնիտը կարող է սահմանափակվել որովայնամզի փոքր հատվածով կամ տարածվել ամբողջ որովայնամզով: Ըստ բորբոքային արտաքիրտի բնույթի պերիտոնիտը լինում է՝

  • շճային (սերոզ)
  • թարախային (ֆլեգմանոզ կամ աբսցեսային)
  • ֆիբրինային
  • նեխական (գանգրենոզ)։

Տարբերում են պերիտոնիտի երկու հիմնական տեսակներ՝

  • ինքնաբուխ կամ առաջնային պերիտոնիտ
  • երկրորդային պերիտոնիտ։

Պերիտոնիտի պատճառները

Ինքնաբուխ պերիտոնիտը կարող է զարգանալ, երբ որովայնամզում զարգանում է բակտերիային վարակ։ Սա կարող է առաջանալ բոլորի մոտ, սակայն ավելի հաճախ դիտարկվում է լյարդի կամ երիկամների հիվանդություններով մարդկանց մոտ։

Երկրորդային պերիտոնիտները զարգանում են, երբ որովայնի խոռոչի օրգաններից մեկնումեկը վարակվում կամ վնասվում է, և վարակը տարածվում է։ Հիմնական պատճառներից են՝

Պերիտոնիտի ախտանիշները

Պերիտոնիտի ամենահաճախ հանդիպող նշանը որովայնի սուր և ուժգին ցավերն են։ Պերիտոնիտի ժամանակ զարգացող որովայնային ցավերը, որոնք ուղեկցվում են որովայնի պատի «տախտականման» պնդացման հետ, հայտնի են «սուր որովայն» անվան ներքո։

Մյուս նշաններն են ջերմության բարձրացումը, աղիքային գազերը դուրս հանելու անհնարինությունը, փորկապությունը, սրտխառնոցի (նողկանքի) զգացումը և փսխումները։

Ծանր դեպքերում որովայնային ցավերն աստիճանաբար սաստկանում են և տարածվում ամբողջ որովայնով, հիվանդի ընդհանուր վիճակը վատանում է, դիմագծերը սրվում են, դեմքը գունատվում է, անոթազարկը հաճախանում է (րոպեում մինչև 140 զարկ և ավելի), որովայնը` փքվում:

Սակայն պերիտոնիտը կարող է զարգանալ նաև ավելի աղքատիկ կամ «սվաղված» նշաններով, հատկապես քրոնիկ ընթացքի դեպքում։

Եթե ձեզ մոտ հանկարծակի ի հայտ են գալիս վերոնշյալ նշաններից մեկնումեկը, ապա առանց ուշացնելու դիմեք ձեր բժշկին կամ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն։

Պերիտոնիտի ախտորոշումը

Պերիտոնիտը կյանքին սպառնացող վիճակ է, որն անհետաձգելի բժշկական ուշադրության կարիք ունի։ Պերիտոնիտով հիվանդը չբուժվելու դեպքում կարող է մի քանի ժամից մինչև մի քանի օրվա ընթացքում մահանալ։

Պերիտոնիտի ախտորոշումը կարող է հիմնվել արտաքին զննման, հիվանդության պատմության, ռենտգենյան հետազոտությունների, արյան անալիզների և ախտորոշիչ այլ մեթոդների վրա։

Պերիտոնիտի բուժումը

Եթե ձեզ մոտ ախտորոշել են պերիտոնիտ, ամենայն հավանականությամբ ձեզ կտեղափոխեն հիվանդանոց և կառաջարկեն անհետաձգելի վիրահատություն։

Վիրահատության նպատակն է կատարել որովայնահատում, մուտք գործել որովայնի խոռոչ, «մաքրել» խոռոչը և վերականգնել վնասված օրգանների ամբողջականությունը։ Ձեզ հավանաբար կնշանակեն նաև հզոր ազդեցության ներերակային հակաբիոտիկներ։

Պերիտոնիտի բնույթից կախված, ձեզ կարող է նշանակվել նաև դրա առաջացման պատճառի վերացմանն ուղղված բուժում։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-05-2019