Skip to main content

Ախտանիշներ - Սեզոնային աֆեկտիվ խանգարում

Շատ դեպքերում սեզոնային աֆեկտիվ խանգարման (ՍԱԽ) ախտանիշներն ի հայտ են գալիս ուշ աշնանը կամ ձմռան սկզբին և անհետանում գարնան և ամառվա արևոտ օրերին:

Ավելի հազվատեպ, մարդիկ ունեն հակառակ օրինաչափություն, երբ ախտանիշները սկսվում են գարնանը կամ ամռանը: Երկու դեպքում էլ, ախտանշանները կարող են սկսվել թեթև և սեզոնի առաջընթացի հետ ավելի սուր դառնալ:

ՍԱԽ-ի գանգատներն ու ախտանիշները կարող են ներառել՝

  • օրվա մեծ մասը՝ գրեթե ամեն օր, անտարբեր (ապաթիա), տխուր կամ ընկճված լինելը
  • հետաքրքրությունների կորուստ այն գործերի նկատմամբ, որոնցից ժամանակին հաճույք եք ստացել
  • ցածր կենսաուժ և մշտական հոգնածության կամ հյուծվածության զգացում
  • չափից շատ քնելու հետ կապված խնդիրներ (հիպերսոմնիա)
  • ածխաջրերի նկատմամբ հակում դրսևորելը, չափից շատ ուտելը և քաշի ավելացումը
  • կենտրոնանալու դժվարություն ունենալը
  • անհույս, անարժեք կամ մեղավոր զգալ
  • ապրել չցանկանալու մտքեր ունենալը:

Աշնանային և ձմեռային ՍԱԽ

Ձմեռային ՍԱԽ-ին բնորոշ ախտանիշները, որը երբեմն կոչվում է ձմեռային դեպրեսիա, կարող են ներառել՝

  • չափից շատ քնելը (հիպերսոմնիա)
  • ախորժակի փոփոխություն, հատկապես ձգտումը ածխաջրեր պարունակող սննդին
  • քաշի ավելացում
  • հոգնածություն կամ էներգիայի պակաս:

Գարնանային և ամառային ՍԱԽ

Ամառային սեզոնային աֆեկտիվ խանգարմանը բնորոշ ախտանիշները, ոը երբեմն կոչվում է ամառային դեպրեսիա, կարող են ներառել՝

  • քնի խանգարում (անքնություն)
  • վատ ախորժակ
  • քաշի կորուստ
  • հոգեշարժական գրգռվածություն (աժիտացիա) կամ անհանգստություն ու տագնապ
  • մեծացած դյուրագրգռություն:

Սեզոնային փոփոխությունները և բիպոլյար խանգարումը

Բիպոլյար (երկբևեռ) խանգարում ունեցող մարդիկ ենթարկվում են ՍԱԽ-ի ավելի մեծ ռիսկի: Բիպոլյար խանգարում ունեցող որոշ մարդկանց մոտ մանիայի դրվագները կարող են կապված լինել որոշակի սեզոնի հետ: Օրինակ, գարունը և ամառը կարող են առաջանալ մանիայի ախտանիշներ կամ մանիայի ավելի թեթև ձև (հիպոմանիա), անհանգստություն, գրգռվածություն (աժիտացիա) և դյուրագրգռություն: Նրանք կարող են նաև տրամադրության անկում ապրել աշնան և ձմռան ամիսներին:

Իմացե՛ք ավելին բիպոլյար խանգարման մասին:

Ե՞րբ դիմել բժշկին

Երբ մի քանի օր ձեզ ճնշված եք զգում, դա նորմալ վիճակ է: Սակայն, եթե դուք օրեր շարունակ ճնշված և վհատված եք զգում և չեք կարող շարժառիթներ գտնել այնպիսի գործեր անելու համար, որոնք սովորաբար ձեզ դուր են գալիս, դիմեք ձեր բժշկին: Սա հատկապես կարևոր է, եթե ձեր քնի ռեժիմը և ախորժակը փոխվել են, հարմարավետ զգալու կամ հանգստանալու համար դիմում եք ալկոհոլին, հուսահատություն եք զգում կամ մտածում եք ինքնասպանության մասին:

Հոդվածը հրապարակվել է՝ 20-05-2023
Վերջին վերանայում՝ 06-04-2024