Հաճախասրտություն (տախիկարդիա)

Հաճախասրտություն (տախիկարդիա)
Անգլերեն անվանումը՝ Tachycardia

Հաճախասրտությունը կամ տախիկարդիան նշանակում է, որ ձեր սիրտը կծկվում է սովորականից ավելի հաճախ՝ ավելի քան 100 կծկում 1 րոպեում։

Ի՞նչ է տախիկարդիան

Ձեր սրտի աշխատանքն արյունը դեպի զարկերակներ արտամղելն է, որի շնորհիվ թթվածինը և սննդանյութերը տեղափոխվում են ամբողջ մարմնով։ Նույն կերպ, սրտի կծկմանը հաջորդող թուլացման փուլում ածխաթթու գազով հարուստ արյունը երակներով վերադառնում է դեպի թոքեր։ Արյան շրջանառության շնորհիվ է նաև երիկամներում, լյարդում և այլ օրգաններում արյունը մաքրվում նյութափոխանակության արգասիքներից:

Սակայն սիրտը երբեմն կծկվում է նորմայից ավելի հաճախացած ռիթմով։ Սրտի կծկումների այսպիսի հաճախացումը կոչվում է հաճախասրտություն կամ տախիկարդիա, որը սրտի ռիթմի խանգարման՝ առիթմիայի տեսակներից մեկն է։ Տախիկարդիան կարող է հայտնաբերվել նաև հանգիստ վիճակում անոթազարկը շոշափելով։

Տախիկարդիայի տեսակները

Տարբերում են հաճախասրտության երեք հիմնական տեսակներ։

  • Վերփորոքային (սուպրավենտրիկուլյար), երբ սրտի կծկումների հաճախացման պատճառ հանդիսացող էլեկտրական ազդակների հետ կապված խնդիրը սրտի վերին խոռոչներում՝ նախասրտերում է։ Այս տեսակի տախիկարդիայի ժամանակ սիրտը չի կարողանում արյունն արդյունավետ կերպող արտամղել դեպի այլ օրգաններ և վերջիններիս արյունամատակարարումը նվազում է։ Վերփորոքային հաճախասրտության երկու հիմնական տեսակներն են՝ նախասրտերի թրթռում և շողացում (երկրորդն ավելի հայտնի է որպես «շողացող առիթմիա»)։
  • Փորոքային (վենտրիկուլյար), երբ էլեկտրական ազդակների հետ կապված խնդիրը տեղակայված է սրտի ստորին խոռոչներում՝ փորոքներում։ Այս հաճախասրտությունը զգալի կերպով վատթարացնում է արյան արտամղման արդյունավետությունը։
  • Սինուսային, երբ սրտի բնական ռիթմավարը` սինուսային հանգույցը դեպի սրտամկան էլ. ազդակներն ուղարկում է նորմայից ավելի բարձր հաճախականությամբ։ Սինուսային տախիկարդիայի պատճառ կարող է դառնալ սթրեսորին ձեր օրգանիզմի պատասխանը, վահանաձև գեղձի խնդիրները, անեմիան կամ ընդհանուր բնույթի «արտասրտային» այլ հիվանդությունները։

Տախիկարդիայի պատճառները

Որոշ դեպքերում տախիկարդիան նորմալ երևույթ է։ Օրգանիզմը սինուսային տախիկարդիայով պատասխանում է բազմաթիվ սթրեսորներին՝ վախ, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում, տագնապ կամ ֆիզիկական լարվածություն։ Այսպիսի տախիկարդիան սովորաբար անհանգստության տեղիք չի տալիս։

Սակայն տախիկարդիան երբեմն կարող է ինքը որևէ հիվանդության պատճառ դառնալ կամ խորացնել առկա առողջական խնդիրը։ Օրինակ, առիթմիաները ինսուլտի գլխավոր ռիսկի գործոններից մեկն են։

Ոչ նորմալ տախիկարդիայի պատճառներից են՝

Տախիկարդիայի ախտանիշները

Տախիկարդիան երբեմն որևէ գանգատ չի առաջացնում։ Մյուս դեպքերում տախիկարդիա ունեցող մարդիկ կարող են զգալ՝

  • գլխապտույտ կամ գլխում «դատարկության» զգացում
  • սրտխփոց, երբ դուք զգում եք ձեր սրտի ուժգնացաց բաբախումը, անկանոն կծկվելը կամ զգում եք թե ինչպես է ձեր սիրտը «թփրտում»
  • օդի պակասի զգացում, հևոց կամ շնչարգելություն
  • կրծքավանդակի շրջանի ցավեր։

Ծանր տախիկարդիաները կարող են բերել սրտամկանի ինֆարկտի կամ ուշաթափություն։

Տախիկարդիայի ախտորոշումը

Եթե դուք զգում եք, որ ձեր սիրտը «թփրտում» է կամ անկանոն է աշխատում, անհապաղ դիմեք ձեր բժշկին կամ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն։

Տախիկարդիայի ախտորոշումը ներառում է ձեզ հետ զրույցը (նաև՝ պատճառը գտնելու համար) և որոշ հետազոտություններ, որոնցից են՝

  • էլեկտրասրտագրություն (ԷՍԳ), որը թույլ է տալիս գրանցել ձեր սրտի էլեկտրական ակտիվությունը և սրտամկանի կծկումներն ապահովող էլեկտրական ազդակների հաճախականությունը և ռիթմիկությունը
  • սրտի սթրես թեստ (տրեդմիլ), որի շնորհիվ սրտաբանը գնահատում է, թե ինչպես է ձեր սիրտը պատասխանում ֆիզիկական ակտիվություն տարբեր աստիճաններին։

Տախիկարդիայի հետևանքները

Սինուսային տախիկարդիան սովորաբար որևէ հետևանք չունի։

Տախիկարդիայի մյուս տեսակները կարող են պատճառել տարբեր, այդ թվում՝ լուրջ առողջական խնդիրներ։ Բուժումից դուրս մնալու դեպքում այդ տախիկարդիաները կարող են հանգեցնել հետևյալ բարդություններին՝

Տախիկարդիայի բուժումը

Հաճախասրտության բուժումը կախված է դրա տեսակից, բայց կարող է ներառել՝

Որոշ դեպքերում, երբ տախիկարդիան առաջ է բերում զարկերակային ճնշման վտանգավոր անկում և շոկ կամ չի ենթարկվում դեղերին, կարող է ծագել դեֆիբրիլյացիայի («էլեկտրաշոկ») կամ անհետաձգելի սրտաբանական այլ միջոցառումների անհրաժեշտություն։

Տախիկարդիայի կանխարգելումը

Առողջ ապրելակերպը՝ առողջ սննդակարգը և կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը կարող են օգտակար լինել։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 17-05-2019