Հետանցքի ճաք

Հետանցքի ճաք
Անգլերեն անվանումը՝ Anal Fissure

Եթե դուք զուգարանից օգտվելիս զուգարանի թղթի վրա, կղանքում կամ զուգարանակոնքում նկատում եք թարմ արյան հետքեր, հետանցքի շրջանում ունեք ցավեր կամ տհաճ զգացողություն, ապա ամենայն հավանականությամբ ձեզ մոտ առաջացել է հետանցքի ճաք:

Հետանցքի ճաքը խիստ անհարմարավետություն (դիսկոմֆորտ) առաջացնող վիճակ է, սակայն այն սովորաբար ապաքինվում է, եթե դուք ձեր սննդակարգում կատարեք որոշ փոփոխություններ և հետևեք բժշկի նշանակումներին:

Ի՞նչ են հետանցքի ճաքերը

Հետանցքի ճաքը հետանցքը շրջապատող մաշկի ամբողջականության փոքր կտրված կամ պատռված տիպի խախտումն է: Մակերեսային և փոքր ճաքերը մի քանի շաբաթում ինքնուրույն լավանում են: Եթե ճաքը նորմալ ընթացքով չի ապաքինվում, կարող է առաջանալ խոց (ուշ լավացող վերք): Չլավացող ճաքի ամենատարածված պատճառը հետանցքի ներքին սեղմանի (սֆինկտեր) սպազմն է, որը հանգեցնում է լորձաթաղանթի արյան մատակարարման խանգարման:

Հետանցքի ճաքերը շատ տարածված են և կարող են հանդիպել երկու սեռերի բոլոր տարիքային խմբերում, սակայն առավել տարածված են 15-ից 40 տարեկանների մոտ:

Հետանցքի ճաքի պատճառները

Հետանցքի ճաքերի մեծ մասը պատճառվում է այդ շրջանի վնասվածքներից, սովորաբար, երբ ուղիղ աղու լորձաթաղանթը լայնանում է ավելի շատ, քան ձգման հնարավորությունն է (կղանքի մեծ կամ պնդացած զանգվածի դատարկում): Հետանցքի ճաքի այլ պատճառներից են՝

հետանցքի ճաք
Հետանցքի ճաքն այն շրջապատող մաշկի փոքր բարակ պատռվածքն է կամ ամբողջականության խախտումը (դեֆեկտ):

Կան հետանցքի ճաքի այլ, ավելի հազվադեպ հանդիպող պատճառներ, օրինակ՝

  • ուղիղ աղիքի քաղցկեղ
  • ՄԻԱՎ
  • տուբերկուլոզ
  • սիֆիլիս
  • սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ (ՍՃՓՀ), օրինակ՝ սեռական հերպես:

Տարեցների մոտ հետանցքի ճաքերը առաջանում են այդ շրջանի արյունամատակարարման խանգարման պատճառով:

Հետանցքի ճաքերի ախտանիշները

Հետանցքի ճաքը կարող է առաջացնել հետևյալ նշաններն ու ախտանիշները՝

  • աղիները գործելու ընթացքում կամ հետո հետանցքի շրջանի ցավ, որը կարող է շարունակվել մինչև մի քանի ժամ
  • հետանցքի շրջանում սպազմի՝ ձգվածության կամ լարվածության զգացում
  • զուգարանի թղթին քսված, զուգարանակոնքի մեջ, ներքնաշորերին կամ կղանքում թարմ արյուն
  • հետանցքի շրջանի քոր
  • հետանցքի շրջանում բարակ ճաք, վերք կամ խոց:

Հետանցքի ճաքերի ախտորոշումը

Հետանցքի ճաքի առկայությունը կարող է հաստատել բժիշկը՝ զննելով ձեր հետանցքի շրջանը:

Բուժում և ինքնօգնություն

Կա հետանցքի ճաքերի բուժման երեք մոտեցում՝

  • կոնսերվատիվ բուժում
  • բոտոքս
  • վիրահատություն:

Կոնսերվատիվ բուժումը սովորաբար արդյունավետ է, եթե շարունակվում է 1-2 ամսվա ընթացքում: Այն կարող է ներառել՝

  • սննդակարգում բջջանքով հարուստ սննդատեսակների ներառում և ջրի առատ խմում, որը կարող է փափկեցնել աղիների պարունակությունը, մեղմացնել աղիները գործելուն ուղեկցող ցավը և թուլացնել սպազմը
  • տաք լոգանք և հետանցքի շուրջբոլորը մաշկի օրական 2 անգամ օծում մկանային սպազմը հանող որևէ կրեմով (օրինակ՝ 0,2% տեղային կիրառման նիտրոգլիցերին)
  • ըստ անհրաժեշտության ցավամոքիչ դեղերի ընդունում, օրինակ՝ պարացետամոլ:

Բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ նաև նստած բուժիչ լոգանքներ, տեղային ցավազրկողներ և ըստ անհրաժեշտության՝ լուծողականներ:

Բոտոքսը (բոտուլոտոքսին) քիմիական նյութ է, որը ներարկում են հետանցքի ներքին սեղմանի (սֆինկտեր) մեջ: Մեկ ներարկումը կարող է ազդել մինչև 2-3 ամիս, որի ընթացքում այդ մկանները թուլանում են՝ նպաստավոր պայման ստեղծելով ճաքի ապաքինման համար:

Վիրահատությունը (սֆինկտերէկտոմիա) իրենից ներկայացնում է հետանցքի ներքին սեղմանի փոքր կտրվածք, որն անցկացնում է մկանային սպազմը:

Հետանցքի ճաքերի կանխարգելումը

Դուք կարող եք կանխարգելել ճաքերի առաջացումը հետևյալ միջոցառումներով՝

Այս բոլորը նպաստում են ձեր աղիքների առողջ վիճակի պահպանմանը և կանխարգելում փորկապությունը:

Կարևոր է նաև, որպեսզի աղիները դատարկելուց հետո հետանցքի շրջանը սրբվի նուրբ և խոնավ անձեռոցիկով կամ պարզապես լվացվի սովորական ջրով:

Ե՞րբ դիմել բժշկին

Այցելեք ձեր բժշկին, եթե ձեր կղանքում, զուգարանի թղթի վրա կամ ներքնաշորերին նկատում եք թարմ արյան հետքեր կամ աղիները գործելիս ունեք հետանցքի շրջանի սուր ցավեր:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-06-2019