Անաֆիլաքսիա


Ընթերցելը կպահանջի 5 րոպե  |  Անգլերեն անվանումը. Anaphylaxis

Anaphylaxia

Երբեմն մթերքը, խայթած միջատի թույնը, հակաբիոտիկները կարող են առաջացնել գերսուր ալերգիկ ռեակցիա՝ անաֆիլաքսիա:

Անաֆիլաքսիան ոչ թե սովորական ալերգիկ ռեակցիա է, այլ կյանքին վտանգ սպառնացող վիճակ:

Եթե ձեզ մոտ կամ ձեր շրջապատում մեկնումեկի մոտ առկա է անաֆիլաքսիայի հասցնող սուր ալերգիկ ռեակցիա, առանց հապաղելու զանգահարեք 1-03:

Ի՞նչ է անաֆիլաքսիան

Անաֆիլաքսիան ալերգիա առաջացնող որևէ նյութի (ալերգենի) նկատմամբ օրգանիզմի հանկարծակի սուր և կյանքին սպառնացող ալերգիկ ռեակցիան է: Անաֆիլաքսիայի զարգացումը խթանող ալերգեներից են մեղվի և միջատների խայթոցը (թույնը), ընկույզները, ձուն, դեղերը և այլն:

Անաֆիլաքսիան սկսվում է հանկարծակի և ազդում է ամբողջ օրգանիզմի վրա: Ալերգիկ այս սուր ռեակցիայի առաջացման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի մեր իմունային համակարգը նախկինում ենթարկված լինի անաֆիլաքսիա առաջացնող նույն ալերգենի ազդեցությանը: Սա բացատրվում է հետևյալ շղթայով. առաջին անգամ ալերգինին հանդիպելիս մեր իմունային համակարգն այդ նյութի նկատմամբ ձեռք է բերում գերզգայունություն (սենսիբիլիզացիա)՝ «նախապատրաստվելով» հաջորդ անգամ նույն կամ նմանատիպ նյութին հանդիպելիս սուր ալերգիկ ռեակցիա դրսևորելուն:

Որոշ դեպքերում կարող են առաջանալ անաֆիլաքսիային նմանվող, սակայն ոչ ալերգիկ բնույթի սուր երևույթներ՝ անաֆիլակտոիդներ (թարգմանվում է որպես «անաֆիլաքսիային նմանվող ռեակցիաներ»): Անսֆիլսկտոիդ ռեակցիաները զարգանում են ալերգենի հետ օրգանիզմի առաջին իսկ շփման դեպքում:

Անաֆիլաքսիայի պատճառները և ռիսկի գործոնները

Անաֆիլաքսիայի հավանականությունը կախված է որոշ գործոններից, որոնցից են՝

  • տարիք
  • սեռ
  • ալերգիկ հիվանդությունների նկատմամբ ժառանգական նախատրամադրվածություն (կոչվում է «ատոպիա»)
  • նախկինում ունեցած ալերգիկ ռեակցիաներ կամ ալերգիկ հիվանդություններ
  • ալերգենի օրգանիզմ ներթափանցման ուղի՝ ներմուծման ճանապարհով, բերանով, շնչուղիներով կամ մաշկային շփման միջոցով:

Ներմուծման ճանապարհով անմիջապես արյան հուն հայտնված ալերգեններն անաֆիլաքսիա առաջացնելու տեսանկյունից ամենավտանգավորներն են: Հանրահայտ օրինակներ են դեղերի ներարկումը (այդ թվում՝ պատվաստանյութեր, հակաբիոտիկներ, ռենտգեն-կոնտրաստային նյութեր), մեղուների, բոռերի և այլ միջատների ու մլակների խայթոցի թույնը:

Բերանով (կուլ տալով) մուտք գործող ալերգեններից են սնունդը (օրինակ՝ ընկույզ, գետնանուշ, ծովային սննդամթերք, երեխաների մոտ՝ ձու, կովի կաթ և այլն): Ընդ որում, ընդունած սննդի քանակը կարող է ազդել ալերգիկ ռեակցիայի տևողության, բայց ոչ՝ սկզբի կամ ծանրության աստիճանի վրա:

Շնչուղիներով (ինհալյացիա) օրգանիզմ մուտք գործած ալերգենները ձեր ներշնչման փուլում հասնում են թոքեր և զարգացնում սուր ալերգիկ ռեակցիա (ծաղկափոշի, փոշի, ռետինե (լատեքս) ձեռնոցների մասնիկներ և այլն):

Մաշկի հետ շփվելով ալերգենները անաֆիլաքսիա հազվադեպ են առաջացնում: Նման դեպքերում ավելի հաճախ կարող են զարգանալ մաշկի ալերգիկ բորբոքային հիվանդություններ:

Անաֆիլաքսիայի զարգացումը

Անաֆիլաքսիայի ախտանիշները կարող են զարգանալ ալերգենի ազդեցությունից անմիջապես հետո կամ մինչև 20 րոպեի ընթացքում: Անաֆիլաքսիային շատ բնորոշ է հանկարծակի սուր սկիզբը և կյանքին վտանգ սպառնացող ախտանիշների բուռն զարգացումը:

Երբեն անաֆիլաքսիան կարող է սկսվել թույլ կամ չափավոր ալերգիկ ռեակցիայով, որին հաջորդում է բուն անաֆիլաքսիայի նշանների արագ զարգացումը: Այս պատճառով բոլոր տեսակի, նույնիսկ առաջին հայացքից «անվնաս» թվացող ալերգիկ ռեակցիաները պետք է դիտարկել որպես հավանական անաֆիլաքսիայի նախանշան:

Անաֆիլաքսիայի ախտանիշները

Անաֆիլաքսիայի կյանքի համար ամենավտանգավոր զարգացումները վերաբերվում են շնչառությանը և սրտանոթային համակարգին:

Անաֆիլաքսիայի ամենահաճախ հանդիպող նշաններն են՝

  • թույլից մինչև չափավոր ալերգիկ ռեակցիայի դեպքում՝
    • բերանում ծակծկոցի զգացում
    • եղնջացան կամ մարմնի մաշկի կարմրություն (էրիթեմա). այս նշաններն ի հայտ են գալիս 90% դեպքերում
    • դեմքի, շրթունքների և աչքերի այտուցվածություն, ինչպես նաև սաստիկ քոր (քորը կարող է «թափառել» մարմնի այլ շրջաններում)
    • նողկանքի զգացում, փսխում, որովայնի շրջանում տհաճ զգացումներ կամ ցավեր
  • սուր ալերգիկ ռեակցիայի դեպքում (անաֆիլաքսիա)՝
    • գլխապտույտ, ինքնազգացողության կտրուկ վատացում և մահվան վախի զգացում
    • բրոնխոսպազմ, որը բերում է շնչարգելության, աղմկոտ շնչառության (ասթմա) և շնչառական այլ սուր խնդիրների
    • լեզվի այտուցվածություն
    • կոկորդի և ձայնաճեղքի այտուցի նշաններ՝ ձայնի խռպոտացում (ստրիդոր) և խոսելու դժվարություններ
    • ուժեղացող կամ կայուն հազ
    • ուշագնացություն և գիտակցության կորուստ
    • կոլապս (արյան ճնշման կտրուկ անկում)
    • գունատություն (ավելի հաճախ՝ մանկահասակ երեխաների մոտ)
    • երբեմն՝ էպիլեպսիային նմանվող ցնցումներ:

Անաֆիլաքսիայի ախտորոշումը

Անաֆիլաքսիայի ախտորոշումը հիմնված է վերոնշյալ աշխտանիշների վրա: Հազվադեպ կարող է առաջանալ արյան հետազոտության անհրաժեշտություն:

Անաֆիլաքսիայի բուժումը

Որպես կյանքին սպառնացող վիճակ, անաֆիլաքսիան պահանջում է անհետաձգելի բուժօգնություն: Ոչ հազվադեպ մարդու կյանքը փրկելու համար անհրաժեշտ է լինում դիմել վերակենդանացման միջոցառումների:

Անաֆիլաքսիայի ժամանակ կյանք փրկող միջոցառում է համարվում ABC գնահատումը (շնչուղիների անցանելիություն, շնչառություն և արյան շրջանառություն) և ապահովումը (սիրտ-թոքային վերակենդանացման միջոցառումներ, այդ թվում՝ վերին շնչուղիներով օդի ազատ հոսքի ապահովում, օժանդակող կամ արհեստական շնչառություն, սրտի արտաքին մերսում, դեղեր և այլն):

Ադրենալինը (էպինեֆրին) համարվում է անաֆիլաքսիայի բուժման թիվ մեկ դեղամիջոցը, որն ունի ընդգծված հակաշոկային և հակաայտուցային ազդեցություն:

Եթե ձեզ մոտ կամ ձեր շրջապատում մեկնումեկի մոտ առկա է անաֆիլաքսիայի հասցնող սուր ալերգիկ ռեակցիա, առանց հապաղելու զանգահարեք 1-03:

Անաֆիլաքսիայի կանխարգելումը

Անաֆիլաքսիայի կանխարգելման առաջին քայլը ոչ այլ ինչ է, քան ձեզ հայտնի ալերգեններից խուսափելը:

Եթե ձեզ մոտ կան ալերգիկ հիվանդություններ, մի անտեսեք դրանք և լրջորեն զբաղվեք ձեր բուժմամբ:

2018 © Medex.am | Նյութից մեջբերումներ կատարելիս հղումը Medex.am-ին պարտադիր է: