Կրծքագեղձի քաղցկեղ. բուժում

Կրծքագեղձի քաղցկեղ. բուժում

Բժիշկը որոշում է կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման տարբերակներն ըստ քաղցկեղի տեսակի, փուլի և աստիճանի, չափսի և հորմոնների նկատմամբ քաղցկեղային բջիջների զգայունության:

Բժիշկը նաև հաշվի է առնում հիվանդի ընդհանուր առողջական վիճակը և բուժման մեթոդի վերաբերյալ նրա անձնական նախապատվությունը:

Կրծքագեղձի քաղցկեղով կանանց մեծ մասին առաջարկվում է վիրահատություն, ինչպես նաև վիրահատությանը հաջորդող լրացուցիչ բուժում, օրինակ՝ քիմիոթերապիա, հորմոնային բուժում կամ ճառագայթային բուժում: Որոշ իրավիճակներում քիմիոթերապիան նաև կարող է օգտագործվել վիրահատությունից առաջ:

Կան կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման բազմաթիվ տարբերակներ և զուգակցումներ, և այսպիսի բազմազանությունը կարող է թվալ բարդ ու խճճող: Նման դեպքերում կարող եք օգտվել երկրորդ կարծիքից և զրուցել նույն իրավիճակում հայտնված այլ կանանց հետ:

Կրծքագեղձի քաղցկեղի վիրահատություն

Կրծքագեղձի քաղցկեղի վիրահատական բուժումը ներառում է հետևյալ մոտեցումները:

  • Կրծքագեղձի քաղցկեղի հեռացում (լումպէկտոմիա). լումպէկտոմիան կրծքագեղձը պահպանող միջամտություն է, որը ներառում է տեղային լայն հատումը և միայն ուռուցքի և առողջ հյուսվածքի նեղ եզրի հեռացումը: Այս վիրահատությունը խորհուրդ է տրվում փոքր ուռուցքները հեռացնելիս: Մեծ ուռուցքների ժամանակ լումպէկտոմիան երբեմն կարող է հնարավոր դառնալ քաղցկեղի չափերը փոքրացնող նախավիրահատական քիմիոթերապիայից հետո:
  • Ամբողջ կրծքագեղձի հեռացում (մաստէկտոմիա). մաստէկտոմիան կրծքագեղձային հյուսվածքի ամբողջական հեռացումն է: Այն սովորաբար ներառում է կրծքագեղձի բոլոր տեսակի հյուսվածքների հեռացումը՝ բլթեր, ծորաններ, ճարպային հյուսվածք և մաշկ, այդ թվում՝ պտուկ և արեոլա (տոտալ կամ պարզ մաստէկտոմիա): Վիրաբուժական նորագույն տեխնոլոգիաները թույլ են տալիս որոշ դեպքերում հնարավորինս պահպանել կրծքի էսթետիկ տեսքը: Մաշկի պահպանմամբ և պտուկի պահպանմամբ մաստէկտոմիաները դառնում են ավելի ու ավելի հաճախ կիրառելի:
  • Սահմանափակ թվով ավշային գեղձերի հեռացում (տեղային շրջակա հանգույցի բիոպսիա). դեպի ավշային հանգույցներ քաղցկեղի տարածումը որոշելու համար վիրաբույժը կարող է քննարկել ուռուցքից ամենաառաջինը ավիշ ստացող մոտակա (սահմանային) հանգույցների հեռացման անհրաժեշտությունը: Եթե այդ հանգույցներում քաղցկեղ չի հայտնաբերվում, ուրեմն ավելի հեռավոր հանգույցներում քաղցկեղային բջիջների առկայության հավանականությունը կրճատվում է, ուստի և օրակարգից հանվում է դրանց հեռացման հարցը:
  • Մի քանի ավշային գեղձերի հեռացում (անութային ավշային հանգույցների դիսսեկցիա). եթե սահմանային ավշային հանգույցներում հայտնաբերվում է քաղցկեղ, վիրաբույժը կարող է քննարկել անութային շրջանի (թևատակի) լրացուցիչ հանգույցների հեռացման հարցը:
  • Երկու կրծքագեղձերի հեռացում. մի կրծքագեղձում քաղցկեղ ունեցող որոշ կանայք կարող են ընտրել երկու՝ ախտահարված և առողջ կրծքագեղձերի հեռացման տարբերակը (կոնտրալատերալ կանխարգելիչ մաստէկտոմիա), եթե առկա է առողջ կրծքագեղձում քաղցկեղի առաջացման բարձր ռիսկ (օրինակ՝ գենետիկական նախատրամադրվածության կամ հստակ ընտանեկան պատմություն): Այնուամենայնիվ, դեպքերի մեծ մասի ժամանակ մի կրծքագեղձում քաղցկեղի առկայությամբ երկրորդ կրծքագեղձի քաղցկեղ չի զարգանում: Զրուցեք այս թեմայով բժշկի հետ և քննարկեք տարբեր վիրաբուժական միջամտությունների առավելությունները և հնարավոր ռիսկերը:

Կրծքագեղձի քաղցկեղի վիրահատության բարդությունները կախված են ընտրված միջամտությունից և ընդհանուր առմամբ ներառում են ցավի, արյունահոսության, վարակի և նույն կողմի ձեռքի այտուցի (լիմֆօդեմա) ռիսկը: Հիմնական վիրահատությունից հետո նաև կարող է առաջարկվել կրծքագեղձի էսթետիկ տեսքի վերականգնման վիրահատություն (ռեկոնստրուկցիա կամ պլաստիկա): Հեռացված կրծքագեղձը կարող է փոխարինվել սիլիկոնային կամ ջրային կրծքագեղձի իմպլանտով կամ պրոթեզով: Վերջինս կարող է իրականացվել մաստէկտոմիայի ընթացքում կամ ավելի ուշ:

Իմացե՛ք ավելին կրծքագեղձի հեռացման վիրահատության (մաստէկտոմիա) մասին:

Ճառագայթային բուժում

Ճառագայթային բուժումն օգտագործում է բարձր էներգիայով, օրինակ՝ ռենտգենյան կամ պրոտոնային ճառագայթում, որոնք ունակ են ոչնչացնել քաղցկեղային բջիջները: Տիպիկ դեպքերում ճառագայթային բուժում իրականացվում է արտաքին սարքից տրվող ճառագայթներով (արտաքին փնջային ճառագայթում), սակայն կարող է նաև կիրառվել օրգանիզմում ներդրված ռադիոակտիվ նյութ (բրախիթերապիա): Ճառագայթային բուժումը կարող է փոքրացնել քաղցկեղի չափերը և մեղմացնել հիվանդության ախտանիշները:

Ամբողջ կրծքագեղձի արտաքին ճառագայթումը սովորաբար օգտագործվում է լումպէկտոմիայից հետո: Նույն միջամտությունից հետո կրծքագեղձի բրախիթերապիա կարող է առաջարկվել, եթե ունեք քաղցկեղի կրկնման ցածր ռիսկ:

Կրծքագեղձի մեծ կամ ավշային հանգույցներ տարածված քաղցկեղների դեպքում բժիշկները նաև կարող են խորհուրդ տալ մաստէկտոմիայից հետո կրծքավանդակի պատի ճառագայթային բուժում:

Իրավիճակից և բուժումից կախված ճառագայթային բուժումը կարող է շարունակվել 3 օրից մինչև 6 ամիս: Ճառագայթային բուժման տեսակը և մեթոդը որոշում է ճառագայթաբան-ուռուցքաբանը՝ ելնելով կոնկրետ իրավիճակից, քաղցկեղի տեսակից և տեղակայումից:

Ճառագայթային բուժման կողմնակի ազդեցությունները ներառում են՝ հոգնածություն և ճառագայթման տեղամասի արևայրուքին նմանվող ցանավորում: Կրծքագեղձի հյուսվածքը կարող է այտուցվել կամ պնդանալ: Հազվադեպ կարող են զարգանալ ավելի ծանր խնդիրներ, օրինակ՝ սրտի կամ թոքերի վնասում կամ, խիստ հազվադեպ, բուժման շրջանում լրացուցիչ քաղցկեղների զարգացում:

Քիմիոթերապիա

Քիմիոթերապիան օգտագործում է արագ աճող, այդ թվում՝ քաղցկեղային բջիջները ոչնչացնող դեղամիջոցներ: Եթե քաղցկեղն ունի կրկնվելու կամ օրգանիզմի այլ շրջաններ տարածվելու մեծ ռիսկ, բժիշկը կարող է քիմիոթերապիա առաջարկել վիրահատությունից հետո, որը կարող է կրճատել քաղցկեղի կրկնության հավանականությունը:

Երբեմն քիմիոթերապիա նշանակվում է մեծ ուռուցքներով կանանց վիրահատությունից առաջ: Նպատակը ուռուցքի չափերի փոքրացումն է, որը կարող է վիրահատությունը դարձնել տեխնիկապես ավելի հեշտ:

Քիմիոթերապիա նաև նշանակվում է այն կանանց, ում քաղցկեղն արդեն տարածվել է օրգանիզմի այլ շրջաններ: Նման դեպքերում քիմիոթերապիան կարող է վերահսկելի դարձնել հիվանդության ընթացքը և մեղմացնել քաղցկեղի ախտանիշները:

Քիմիոթերապիայի կողմնակի ազդեցությունները կախված են դեղամիջոցից և կարող են ներառել՝ մազաթափություն, սրտխառնոց, փսխում, հոգնածություն և վարակների նկատմամբ օրգանիզմի խոցելիության բարձրացում, հազվադեպ՝ վաղ դաշտանադադար, անպտղություն (եթե կինը նախադաշտանադադարի տարիքում է), սրտի, երիկամների և նյարդերի ախտահարում և խիստ հազվադեպ՝ արյան բջիջների քաղցկեղ:

Հորմոնային բուժում

Հարմոնային բուժումը (կամ, ավելի ճիշտ՝ հորմոն-պաշարող բուժումը) օգտագործվում է կրծքագեղձի այն քաղցկեղները բուժելիս, որոնք հորմոնների նկատմամբ զգայուն են և հորմոններն անհրաժեշտ են քաղցկեղային բջիջների աճի համար: Այսպիսի քաղցկեղներին բժիշկներն անվանում են էստրոգեն-ընկալիչ դրական (ER-դրական) և պրոգեստերոն-ընկալիչ դրական (PR-դրական) քաղցկեղներ:

Հորմոնային բուժում կարող է նշանակվել վիրահատությունից կամ այլ բուժումներից առաջ և հետո, որ նվազեցվի քաղցկեղի կրկնության հավանականությունը: Եթե քաղցկեղն արդեն տարածվել է, հորմոնային բուժումը կարող փոքրացնել ուռուցքի չափերը և վերահսկելի դարձնել հետագա աճն ու տարածումը:

Հորմոնային բուժումը կարող է ներառել՝

  • դեղամիջոցներ, որոնք պաշարում են քաղցկեղային բջիջների կողմից հորմոնի կլանումը (էստրոգենային ընկալիչների ընտրողական մոդուլյատորներ, օրինակ՝ Տամօքսիֆեն)
  • դեղամիջոցներ, որոնք դաշտանադադարից հետո դադարեցնում են օրգանիզմի կողմից էստրոգենի արտադրությունը (արոմատազի արգելակիչներ կամ ինհիբիտորներ՝ Անաստրոզոլ, Լոթրոզոլ և այլն)
  • վիրահատություն կամ դեղամիջոցներ, որոնք դադարեցնում են ձվարանների կողմից հորմոնների արտադրությունը:

Հորմոնային բուժման կողմնակի ազդեցությունները կախված են դեղամիջոցից, սակայն կարող են ներառել՝ ջերմահորդանքներ, գիշերային քրտնարտադրություն և հեշտոցի չորություն: Ավելի ծանր կողմնակի ազդեություններից են ոսկրերի թուլացումը (օստեոպորոզ) և արյան մակարդուկները (թրոմբ):

Թիրախային դեղորայքային բուժում

Թիրախային դեղամիջոցները գրոհում են քաղցկեղային բջիջների հատուկ խոցելի կառուցվածքային տարրերը: Օրինակ, որոշ դեղամիջոցներ կարող են ազդել քաղցկեղային բջիջների կողմից գերարտադրվող սպիտակուցի մի տեսակի վրա, որը կոչվում է մարդու էպիդերմալ աճի գործոնի ընկալիչ 2 (HER2) և օգնում է քաղցկեղային բջջի աճին ու գոյատևմանը: Թիրախավորելով մեծ քանակով HER2 արտադրող բջիջներին, այս դեղամիջոցները վնասում են քաղցկեղային բջիջները և գրեթե չեն ազդում առողջ բջիջների վրա:

Կան նաև քաղցկեղային բջիջների այլ թույլ կետերի վրա ազդող դեղամիջոցներ, և այս ոլորտը մշտապես զարգանում է:

Մինչև թիրախային բուժում նշանակելը բժիշկը կացանկանա թեստավորել քաղցկեղային բջիջները, որ հասկանա, թե ինչպիսի հնարավոր խոցելի տեղեր ունեն և որ դեղամիջոցն է, որ կարող է առավել արդյունավետ կերպով ազդել այդ բջիջների վրա:

Որոշ թիրախային դեղամիջոցներ նշանակվում են վիրահատությունից հետո, որ կրճատվի քաղցկեղի կրկնության ռիսկը: Այլ դեղամիջոցներն օգտագործվում են տարածուն քաղցկեղների ժամանակ, որ հնարավորինս դանդաղեցվի ուռուցքի աճը:

Իմունոթերապիա

Իմունոթերապիան քաղցկեղի դեմ պայքարում խթանում է իմունային համակարգի դերն ու ներգրավվածությունը: Քաղցկեղային բջիջները կարող են արտադրել հատուկ սպիտակուցներ, որոնց օգնությամբ իմունային համակարգի համար դառնում են անտեսանելի: Իմունոթերապիան կտրում է այս օղակը և իմունային բջիջներին հնարավորություն տալիս, որ ակտիվորեն և արդյունավետ կերպով պայքարեն ախտահարված բջիջների դեմ:

Իմունոթերապիան կարող է դառնալ բուժման տարբերակ, եթե ունեք եռակի-բացասական կրծքագեղձի քաղցկեղ, որը նշանակում է, որ քաղցկեղային բջիջները չունեն էստրոգենային ընկալիչներ, պրոգեստերոնային ընկալիչներ կամ HER2: Եռակի բացասական կրծքագեղձի քաղցկեղի ժամանակ իմունոթերապիան զուգակցվում է քիմիոթերապիայի հետ, որ զսպվի օրգանիզմի այլ շրջաններ տարածված քաղցկեղի հետագա զարգացումը:

Պալիատիվ խնամք

Պալիատիվ խնամքը մասնագիտացված բուժօգնություն է, որը կենտրոնանում է ծանր հիվանդության ցավի և մյուս ախտնաիշների մեղմացման վրա: Պալիատիվ խնամքն իրականացվում է տարբեր մասնագետներից կազմված թիմի կողմից, ովքեր աշխատում են ինչպես հիվանդի, այնպես էլ նրա ընտանիքի անդամների հետ: Այն օժանդակող ծառայություն է, որը կարող է ուղեկցել ագրեսիվ բուժման մեթոդներին՝ վիրահատություն, քիմիոթերապիա կամ ճառագայթային բուժում:

Երբ պալիատիվ խնամքն իրականացվում է այլ համարժեք բուժումներին զուգահեռ, քաղցկեղով մարդիկ կարող են նշել ինքնազգացողության որոշակի բարելավում և ավելի երկար ապրեն:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 04-07-2021