Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղ․ բուժում

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղ․ բուժում

Ենթաստամոքսային գեղձի կամ պանկրեատիկ քաղցկեղի բուժումը կախված է քաղցկեղի փուլից և տեղակայումից, ինչպես նաև ընդհանուր առողջական վիճակից և անձնական նախապատվությունից:

Բազմաթիվ դեպքերում ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի բուժման առաջին նպատակը քաղցկեղի հեռացումն է, եթե դա հնարավոր է: Սակայն, եթե վիրահատությունն անհնար է, բժիշկները կենտրոնանում են հիվանդի կյանքի որակի բարելավման և քաղցկեղի աճը կամ ավելի շատ վնաս տալը զսպելու կամ սահմանափակելու վրա:

Բուժումը կարող է ներառել վիրահատությունը, ճառագայթային բուժումը, քիմիոթերապիան կամ դրանց համակցումը: Եթե ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղը տարածուն է և այս բուժումների օգտակարությունը՝ քիչ հավանական, բժիշկը կենտրոնանում է ախտանիշների մեղմացման վրա (պալիատիվ բուժում), որը կարող է օգնել հարմարավետության հնարավոր մակարդակն ապահովելու և կյանքը երկարացնելու հարցում:

Վիրահատություն

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի որոշ դեպքերում բժիշկը կարող է առաջարկել մի քանի վիրահատական միջամտություններից մեկնումեկը:

  • Ենթաստամոքսային գեղձի գլխիկի ուռուցքի վիրահատություն. եթե քաղցկեղը տեղակայված է պանկրեասի գլխիկի վրա, բժիշկը կարող է առաջարկել Ուիպլի (Whipple) միջամտություն (պանկրեատիկոդուոդենէկտոմիա): Սա տեխնիկապես խիստ բարդ վիրահատություն է, որի ընթացքում հեռացվում են ենթաստամոքսային գեղձի գլխիկը, 12-մատնա աղին, լեղապարկը, լեղածորանի մի մասը և մոտակա ավշային գեղձերը, որոշ դեպքերում՝ նաև ստամոքսի և հաստ աղու մի մասը, որից հետո վերամիացնում գեղձի մնասցած մասը, ստամոքսը և աղիները, որ հնարավորինս պահպանվի սննդի մարսողությունը:
  • Ենթաստամոքսային գեղձի մարմնի և պոչի ուռուցքի վիրահատություն. ենթաստամոքսային գեղձի ձախ կողմի (մարմին և պոչ) վիրահատական հեռացումը նաև կոչվում է դիստալ պանկրեատէկտոմիա: Վիրաբույժը նաև կարող է հեռացնել փայծաղը:
  • Ամբողջական ենթաստամոքսային գեղձի հեռացում. որոշ իրավիճակներում կարող է ցուցված լինել ամբողջական գեղձի հեռացման վիրահատություն, որը կոչվում է տոտալ պանկրեատէկտոմիա: Դուք կարող են հարաբերականորեն նորմալ ապրել առանց ենթաստամոքսային գեղձի, սակայն պետք է ողջ կյանքի ընթացքում ստանաք ինսուլին և պանկրեատիկ ֆերմենտներ:
  • Ուռուցքով ախտահարված մոտակա արյունատար անոթների վիրահատություն. տարածված քաղցկեղով բազմաթիվ մարդկանց համար Ուիպլի կամ այլ վիրահատությունները ցուցված չեն, եթե ուռուցքը ներաճել է դեպի մոտակա արյունատար անոթներ: Նման իրավիճակներում բարձր մասնագիտակցված կենտրոններում կարող են առաջարկել ենթաստամոքսային գեղձի հարակից ախտահարված անոթների հեռացում և ռեկոնստրուկցիա:

Վերոնշյալ վիրահատական միջամտություններից յուրաքանչյուրն ունի արյունահոսության և վարակի բարձր ռիսկ: Վիրահատությունից հետո, եթե զարգանում է ստամոքսի դատարկման երկարաձգում, կարող են ի հայտ գալ սրտխառնոց և փսխումներ: Հետվիրահատական վերականգնումը կարող է տևել մի քանի շաբաթ՝ սկզբում հիվանդանոցային պայմաններում, որից հետո՝ տանը:

Եթե ձեզ առաջարկվել է վիրահատություն, հարցրեք բժշկին դրա անհրաժեշտության, ակնկալվող օգուտների և հնարավոր ռիսկերի ու հետևանքների մասին:

Քիմիոթերապիա

Քիմիոթերապիան օգտագործում է դեղամիջոցներ, որոնք ունեն քաղցկեղային բջիջները ոչնչացնող ազդեցություն: Այս դեղամիջոցները ներարկվում են երակից կամ տրվում ներքին ընդունման համար (օրալ): Բժիշկը կարող է նշանակել միայն մեկ քիմիոթերապիայի դեղամիջոց կամ մի քանիսի համակցում:

Քիմիոթերապիան նաև կարող է զուգակցվել ճառագայթային բուժման հետ (քիմիոռադիացիա): Տիպիկ դեպքերում քիմիոռադիացիան օգտագործվում է, երբ քաղցկեղը ենթաստամոքսային գեղձից չի տարածվել այլ օրգաններ: Հատուկ մասնագիտացված կենտրոններում նման զուգակցումը կարող է օգտագործվել վիրահատությունից առաջ քաղցկեղի չափերը փոքրացնելու և նախատեսվող վիրահատությունը տեխնիկապես հեշտացնելու համար:

Ենթաստամոքսային գեղձի տարածուն և այլ օրգաններ տարածված քաղցկեղի դեպքում քիմիոթերապիան կարող է նշանակվել, որ վերահսկվի ուռուցքի աճը, մեղմացվեն ախտանիշները և երկարաձգվի հիվանդի կյանքը:

Ճառագայթային բուժում

Ճառագայթային բուժումն օգտագործում է բարձր էներգիայով ռենտգենյան կամ պրոտոնային ճառագայթներ, որ ոչնչացվեն քաղցկեղային բջիջները: Այս բուժումը կարող է նշանակվել քաղցկեղի վիրահատությունից առաջ կամ հետո, հաճախ՝ քիմիոթերապիայի հետ զուգակցված: Բժիշկը նաև կարող է առաջարկել միաժամանակ ճառագայթային բուժում և քիմիոթերապիա, եթե քաղցկեղը վիրահատության ենթակա չէ:

Ճառագայթային բուժումը հաճախ տրվում է արտաքինից, երբ հիվանդի պառկած վիճակում ճառագայթող սարքը պտտվում է նրա շուրջը և ճառագայթների փունջը տարբեր անկյունների տակ ուղղում նախապես որոշված հստակ կետերի վրա: Հատուկ մասնագիտացված կենտրոններում ճառագայթային բուժումը նաև կարող է անցկացվել վիրահատության ընթացքում (ներվիրահատական կամ ինտրաօպերացիոն ճառագայթում):

Ավանդական ճառագայթային բուժումն իրականացվում է ռենտգենյան ճառագայթներով, սակայն նորագույն սարքերը թույլ են տալիս նույն նպատակի համար օգտագործել պրոտոններ: Որոշ իրավիճակներում պրոտոնային բուժումը կարող է ուղեկցվել ավելի սակավաթիվ կողմնակի ազդեցություններով, քան դասական ռենտգենյան ճառագայթումը:

Պալիատիվ խնամք

Պալիատիվ խնամքը մասնագիտացված բժշկական օգնության տեսակ է, որը կենտրոնանում է ծանր հիվանդություններին ուղեկցող ցավի և մյուս ախտանիշների մեղմացման վրա: Դա նույնը չէ, ինչ հոսպիսային կամ կյանքի ավարտի խնամքը: Պալիատիվ խնամքը տրամադրվում է բժիշկների, քույրերի, սոցիալական աշխատողների և այլ հատուկ դասընթացներ ավարտած մասնագետների թիմի կողմից և իրականացվում է քաղցկեղով մարդկանց և նրանց ընտանիքների կյանքի որակը բարելավելու համար:

Եթե պալիատիվ խնամքն օգտագործվում է այլ համապատասխան բուժումների հետ միասին, քաղցկեղով մարդիկ կարող են նշել ինքնազգացողության որոշակի բարելավում և ապրեն ավելի երկար:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 09-06-2021